Trung Quốc xuống nước với EU, đồng ý giới hạn xuất khẩu xe hybrid
Trung Quốc đồng ý hạn chế xuất khẩu ô tô hybrid sang Liên minh châu Âu (EU), trong nỗ lực ngăn chặn nguy cơ bùng phát chiến tranh thương mại với khối kinh tế gồm 27 quốc gia thành viên.
Theo Bloomberg, Trung Quốc và EU vừa đạt được thỏa thuận sơ bộ gồm 16 điểm sau vòng đàm phán kết thúc vào tối 9/10, bao trùm các lĩnh vực thương mại, đầu tư, kiểm soát xuất khẩu và quyền sở hữu trí tuệ.
Đáng chú ý, Bắc Kinh chấp thuận hạn chế xuất khẩu ô tô hybrid sang EU, phân khúc đang tăng trưởng nhanh nhờ không chịu mức thuế bổ sung mà khối này áp dụng với xe điện Trung Quốc từ năm 2024.
Theo tài liệu được Bloomberg tiếp cận, EU dự kiến giới hạn nhập khẩu ô tô hybrid từ Trung Quốc ở mức 350.000 chiếc/năm, có thể áp dụng từ ngày 1/12/2026.
Hạn ngạch này sẽ tăng 6% mỗi năm kể từ năm thứ hai và duy trì trong tổng cộng 4 năm.
EU dự kiến sử dụng các biện pháp tự vệ thương mại, thường dưới hình thức hạn ngạch thuế quan. Theo đó, lượng xe nhập khẩu vượt ngưỡng quy định có thể phải chịu thuế bổ sung nhằm hạn chế dòng hàng hóa vào thị trường.
Cả hai bên đều nhấn mạnh các biện pháp phải tuân thủ quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Thỏa thuận được đưa ra trong bối cảnh các hãng xe Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng thị phần tại châu Âu. Các thương hiệu ô tô Trung Quốc chiếm khoảng 25% doanh số xe hybrid tại châu Âu trong tháng 8/2026.
Nhu cầu tiêu dùng nội địa suy yếu khiến những nhà sản xuất đẩy mạnh xuất khẩu, gia tăng sức ép lên ngành công nghiệp ô tô châu Âu vốn đang gặp nhiều khó khăn.
Trong quý 3/2026, doanh số ô tô của Mercedes-Benz giảm 8%. Volkswagen cũng phải hạ dự báo lợi nhuận vào tháng trước, sau động thái tương tự của BMW hồi tháng 6.
Trung Quốc được gì từ thỏa thuận?
Dù chấp nhận hạn chế xuất khẩu ô tô hybrid, Bắc Kinh được đánh giá đã giành lợi thế chiến lược khi tránh được nguy cơ EU áp dụng các biện pháp thương mại cứng rắn hơn.
Thỏa thuận được công bố ngay trước cuộc họp của lãnh đạo EU vào ngày 15/10, nơi các nước thành viên dự kiến thảo luận phương án đối phó với làn sóng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc.
Hiện, thâm hụt thương mại hàng hóa của EU với Trung Quốc đã vượt 1 tỷ euro mỗi ngày, làm gia tăng lo ngại về khả năng cạnh tranh của các ngành sản xuất trong khu vực.
Đức và Pháp trước đó đã kêu gọi EU tăng cường công cụ phòng vệ thương mại, bao gồm khả năng hạn chế hàng hóa Trung Quốc tiếp cận thị trường chung châu Âu.
Hai nước cũng đề xuất điều tra tác động của hàng nhập khẩu được trợ cấp từ Trung Quốc đối với các ngành như hóa chất và nhựa, qua đó có thể mở đường cho những đợt áp thuế mới.
Tuy nhiên, ông Joe Peissel, chuyên gia kinh tế trưởng tại Trivium China, cho rằng Bắc Kinh đã xử lý cuộc đàm phán một cách khôn khéo.
Theo ông, Trung Quốc chỉ đưa ra những nhượng bộ hạn chế để đổi lấy việc EU tiếp tục đối thoại và xem xét các biện pháp thương mại, trong khi những nguyên nhân mang tính cơ cấu dẫn đến thâm hụt thương mại của châu Âu gần như không thay đổi.
"Ngoài lĩnh vực ô tô và một số nhượng bộ thuế quan khiêm tốn, không có nội dung nào trong thỏa thuận 16 điểm cho thấy sự thay đổi đáng kể trong quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và EU", ông nhận định.
Hai bên dự kiến tiếp tục đàm phán vào tháng 1 và tháng 3/2027.
Nguy cơ chiến tranh thương mại vẫn hiện hữu
Theo ông Henry Gao, Giáo sư luật tại Đại học Quản lý Singapore, thời điểm công bố thỏa thuận cho thấy Trung Quốc muốn hạ nhiệt căng thẳng trước cuộc họp của lãnh đạo EU.
Trong bối cảnh vẫn đang có những bất đồng thương mại với Mỹ, Bắc Kinh khó có thể muốn đồng thời đẩy quan hệ với châu Âu vào thế đối đầu.
Tuy nhiên, chuyên gia này lưu ý các biện pháp phòng vệ tuân thủ nghiêm ngặt quy định WTO thường có phạm vi tác động hạn chế, khó đảo ngược xu hướng gia tăng xuất khẩu của Trung Quốc.
Một trở ngại khác là sự phụ thuộc của châu Âu vào nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc, loại nguyên liệu thiết yếu đối với nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao.
Ông Christopher Beddor, Phó Giám đốc nghiên cứu Trung Quốc tại Gavekal Dragonomics, nhận định việc EU mở rộng các rào cản thương mại có thể khiến Bắc Kinh trả đũa, thậm chí đe dọa hạn chế xuất khẩu đất hiếm.
Dù vậy, ở thời điểm hiện tại, cả hai bên dường như vẫn ưu tiên tìm kiếm một thỏa thuận hơn là đẩy căng thẳng thành cuộc chiến thương mại toàn diện./.