Trung Quốc đóng cửa hơn 600 ngân hàng, vì sao?

Cơn sốt nhà đất hạ nhiệt, sức ép chuyển sang những ngân hàng từng ăn nên làm ra trong thời kỳ ấy. Người dân Trung Quốc giảm nợ mua nhà, buộc dòng tín dụng tìm đầu ra ở doanh nghiệp. Nhưng khi lãi suất thấp và giảm phát kéo dài, cho vay cũng khó kiếm lời hơn.

Với các ngân hàng nhỏ, sức ép ấy đè lên những điểm yếu sẵn có: chất lượng tài sản kém, vốn mỏng và quản trị thiếu chặt chẽ.

Quy mô cuộc sắp xếp không nhỏ.

Dữ liệu của Cơ quan Quản lý tài chính quốc gia Trung Quốc (NFRA) cho thấy hơn 670 tổ chức ngân hàng chấm dứt hoạt động trong năm 2025 - mức cao kỷ lục, phần lớn đến từ khu vực nông thôn. 

Sau làn sóng sáp nhập và giải thể, số lượng tổ chức ngân hàng tại Trung Quốc giảm còn 3.139 vào cuối năm 2025, thấp hơn 23% so với 4 năm trước, theo Fitch Ratings. Mức giảm này là đáng kể đối với hệ thống ngân hàng có tổng tài sản khoảng 64.000 tỷ USD và phần lớn nằm dưới sự kiểm soát của Nhà nước.

Trong các vụ sáp nhập và giải thể, nghĩa vụ nợ được ngân hàng khác tiếp nhận. Việc một tổ chức chấm dứt hoạt động, vì thế, không có nghĩa các khoản nợ của nó được xóa bỏ. Trung Quốc đang gom trách nhiệm xử lý về ít đầu mối hơn, đồng thời siết lại công tác giám sát. 

Một chi nhánh ngân hàng thôn trấn tại Trung Quốc

Ngân hàng nhỏ - rủi ro lớn

Các ngân hàng nông thôn và ngân hàng thương mại thành phố nắm hơn 1/4 tổng tài sản ngân hàng Trung Quốc. Quy mô từng tổ chức có thể nhỏ, nhưng sức nặng đủ khiến nhà chức trách phải thận trọng.

Fitch đánh giá đây là phần yếu nhất của hệ thống tài chính, đặc biệt tại các khu vực kém phát triển.

Tại Nội Mông, nhiều ngân hàng nông thôn được hợp nhất vào Ngân hàng Thương mại Nông thôn Nội Mông trong năm 2025. Sau đợt tái cơ cấu, số ngân hàng trong khu vực giảm từ hơn 100 xuống còn 12.

Ở nhóm ngân hàng thành phố, nhà chức trách còn trực tiếp tiếp quản tổ chức gặp khó khăn trước khi sáp nhập. Tháng 7/2026, chính quyền Vũ Hán áp dụng cách này với Z-Bank, rồi sáp nhập ngân hàng vào Ngân hàng Hán Khẩu cùng thành phố.

Theo Moody’s, Z-Bank có tổng tài sản 124 tỷ nhân dân tệ vào cuối năm 2024. Đây là vụ tiếp quản đầu tiên thuộc loại này kể từ trường hợp Baoshang năm 2019.

Moody’s nhận định thương vụ cho thấy thách thức tại các ngân hàng khu vực yếu hơn và dự báo quá trình hợp nhất sẽ tiếp tục.

Gia cố ngân hàng lớn

Sáp nhập là một hướng xử lý. Bổ sung vốn là hướng còn lại.

Bà Karen Wu, chuyên gia phân tích tại CreditSights thuộc Fitch, vẫn đánh giá tích cực triển vọng của các ngân hàng lớn Trung Quốc. Với nhóm nhỏ, bà cho rằng việc hợp nhất là cần thiết.

Theo bà, nhà chức trách có thể thúc đẩy ngân hàng lớn tiếp nhận những tổ chức nhỏ, hoặc hướng dẫn chính quyền địa phương bổ sung vốn chủ sở hữu. Mục tiêu là tránh xáo trộn thị trường tài chính và bảo vệ niềm tin của người gửi tiền.

Sự khác biệt nằm ở khả năng chống đỡ.

Biên lãi thuần (NIM) -  tỷ lệ thu nhập lãi thuần trên tài sản sinh lãi bình quân - đã chịu sức ép tại cả những ngân hàng lớn nhất Trung Quốc trong những năm gần đây. Các ngân hàng nhỏ dễ tổn thương hơn do NIM yếu hơn, trong khi nền vốn vốn đã mỏng.

Ngay cả những định chế lớn cũng đang được củng cố bộ đệm vốn.

Tháng 9/2026, Trung Quốc công bố kế hoạch tăng vốn tổng cộng 54 tỷ USD cho các doanh nghiệp bảo hiểm cùng Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC) và Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc. Trước đó, trong năm 2025, gần 70 tỷ USD đã được bơm vào bốn ngân hàng quốc doanh lớn khác thông qua phát hành cổ phiếu.

Bắc Kinh đang đồng thời thu gọn các tổ chức yếu và gia cố những định chế lớn. Nhưng việc sắp xếp lại hệ thống diễn ra giữa lúc nền kinh tế hấp thụ tín dụng chậm hơn trước.

Trụ sở Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (BoJ)

Khi người vay đổi khác

Thị trường bất động sản đảo chiều từ năm 2021 đã làm thay đổi dòng tín dụng. Các hộ gia đình thu hẹp nợ, chủ yếu là khoản vay thế chấp mua nhà, còn ngân hàng tăng cho vay doanh nghiệp.

Ông Nicholas Zhu, Phó chủ tịch Moody’s, cho biết hãng quan ngại về sự dịch chuyển này, dù chưa đánh giá nó tạo ra rủi ro mang tính hệ thống đối với toàn ngành ngân hàng.

Dữ liệu của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho thấy “tổng tài trợ xã hội” - thước đo nguồn tài trợ cho nền kinh tế, bao gồm cả trái phiếu chính phủ - vẫn tăng, nhưng chậm hơn những năm trước. Riêng cho vay bằng nhân dân tệ ghi nhận mức giảm ròng hiếm gặp trong tháng 4 và tháng 7/2026.

Những dữ liệu kinh tế yếu gần đây khiến thị trường tiếp tục theo dõi khả năng giảm lãi suất cho vay tham chiếu (LPR) kỳ hạn một năm và năm năm. Tuy nhiên, môi trường lãi suất thấp cũng là sức ép mà ngân hàng phải thích nghi.

“Cả hệ thống ngân hàng, chứ không riêng ngân hàng nông thôn, đều đang đối mặt với môi trường lãi suất thấp tại Trung Quốc”, ông Zhu nói.

Sáp nhập giúp nhà chức trách kiểm soát ít đầu mối hơn; bổ sung vốn giúp ngân hàng có thêm khả năng chống đỡ. Còn để khôi phục lợi nhuận, hệ thống vẫn phải tìm được đầu ra tín dụng trong một nền kinh tế đã đổi khác sau cơn sốt nhà đất./.

Nguồn tham khảo: FT, CreditSights, Moody’s