Sau 30 năm coi nhà đất là kênh tích sản, người Trung Quốc bắt đầu thay đổi

Khoảng 9/10 hộ gia đình Trung Quốc sở hữu nhà, một trong những tỷ lệ cao nhất thế giới. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài đang khiến ngày càng nhiều người thận trọng với việc mua nhà và coi thuê nhà là một lựa chọn dài hạn.

Trong suốt ba thập kỷ, sở hữu nhà gần như là một phần không thể thiếu trong đời sống của nhiều gia đình Trung Quốc. Bất động sản không chỉ là nơi ở mà còn là kênh tích lũy tài sản, biểu tượng của sự ổn định tài chính và vị thế xã hội.

Nhưng cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài cùng triển vọng kinh tế kém chắc chắn đang làm lung lay quan niệm này.

Theo CNN, doanh số bán nhà mới tại Trung Quốc năm 2025 giảm xuống mức thấp nhất về giá trị kể từ năm 2014, chỉ còn 7.300 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 1.060 tỷ USD.

Con số này chưa bằng một nửa mức 16.200 tỷ nhân dân tệ, tương đương 2.300 tỷ USD, ghi nhận vào năm 2021 - thời điểm thị trường ở đỉnh cao.

Xét theo diện tích, doanh số nhà mới giảm 8,7% trong năm 2025. Các chuyên gia kinh tế của Macquarie nhận định xu hướng này vẫn chưa kết thúc.

Từ kênh tích sản phổ biến đến nỗi lo vay mua nhà

Sự thay đổi đáng chú ý nhất đang diễn ra trong tâm lý người mua.

Cai Youcheng, một nhà thiết kế đồ họa 36 tuổi tại Bắc Kinh, từng có kế hoạch sở hữu nhà nhưng hiện quyết định tiếp tục đi thuê trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều bất định.

Theo Cai, nếu xét thuần túy về tài chính, thuê nhà hiện hợp lý hơn, dù mong muốn có một không gian thuộc về riêng mình vẫn còn đó. Anh cho biết có thể mua nhà trong tương lai, nhưng không phải trong vài năm tới.

Sự do dự này đáng chú ý khi sở hữu nhà từ lâu đã là một phần quan trọng trong văn hóa và đời sống của người Trung Quốc.

Theo ông Eric Fong, Giáo sư Xã hội học tại Đại học Hồng Kông, sở hữu bất động sản trong văn hóa Trung Quốc không chỉ đại diện cho sự ổn định tài chính và vị thế xã hội mà còn gắn với quan niệm về trách nhiệm đối với gia đình.

Xu hướng sở hữu nhà tăng mạnh từ những năm 1980, khi Trung Quốc bắt đầu cải cách kinh tế, giảm dần mô hình nhà ở do cơ quan, đơn vị phân phối và khuyến khích sở hữu tư nhân. Quá trình này tăng tốc trong thập niên 1990 với các chương trình hỗ trợ quy mô lớn.

"Rất nhiều người chỉ sau một đêm đã trở thành chủ nhà với mức giá rất rẻ", ông Huang Youqin - Giáo sư Địa lý và Quy hoạch tại Đại học Albany - nói với CNN.

Trong bối cảnh các kênh đầu tư dành cho hộ gia đình còn hạn chế, bất động sản sau đó trở thành một trong những nơi hấp thụ lượng tiền tiết kiệm khổng lồ của người Trung Quốc. Giá nhà liên tục tăng càng củng cố niềm tin rằng sở hữu bất động sản vừa đáp ứng nhu cầu để ở, vừa là một phương thức tích lũy tài sản.

Các nghiên cứu còn chỉ ra nhiều lợi ích xã hội đi kèm. Người lao động di cư từ nông thôn có thể cảm thấy dễ hòa nhập hơn nếu sở hữu nhà tại thành phố, trong khi nhiều gia đình mua căn hộ cho con với kỳ vọng cải thiện triển vọng kết hôn.

Kết quả là khoảng 9 trong 10 hộ gia đình Trung Quốc sở hữu nhà, một trong những tỷ lệ cao nhất thế giới. Tại Mỹ, tỷ lệ này vào khoảng 65%.

Khủng hoảng làm lung lay niềm tin vào bất động sản

Thời kỳ tăng trưởng nóng của thị trường cuối cùng cũng để lại những hệ quả lớn.

Trong giai đoạn bùng nổ, các nhà phát triển bất động sản Trung Quốc vay nợ quy mô lớn để liên tục mở rộng dự án. Nguồn cung tăng nhanh hơn nhu cầu tại nhiều khu vực, tạo ra những dự án bỏ trống và các khu đô thị được gọi là "thành phố ma".

Đến năm 2020, Bắc Kinh bắt đầu mạnh tay kiểm soát đòn bẩy tài chính của ngành địa ốc.

Các biện pháp này góp phần hạn chế tình trạng phát triển dự án thiếu kiểm soát nhưng cũng trở thành chất xúc tác cho cuộc khủng hoảng. Nhiều chủ đầu tư mất khả năng thanh toán, dự án đình trệ và người mua phải chờ đợi những căn hộ đã trả tiền nhưng chưa được hoàn thiện.

5 năm sau làn sóng vỡ nợ đầu tiên của các chủ đầu tư, thị trường vẫn chưa phục hồi hoàn toàn. Giá nhà mới trên toàn Trung Quốc tiếp tục giảm trong tháng 3/2026, dù một số thành phố lớn ghi nhận cải thiện so với tháng trước.

Ông Zhang Xiaoduan, phụ trách dịch vụ phát triển kinh doanh khu vực miền Nam và miền Trung Trung Quốc tại Cushman & Wakefield, cho rằng vẫn tồn tại khoảng cách giữa tín hiệu hỗ trợ chính sách và sự phục hồi thực sự của sức mua trên thị trường.

Giá nhà giảm nhưng người dân vẫn ngại vay

Một trong những trở ngại lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở giá nhà mà còn ở kỳ vọng thu nhập của người dân.

Một nữ nhiếp ảnh gia 30 tuổi sống cùng chồng và con gái tại Côn Minh cho biết dù giá bất động sản đang thấp, triển vọng kinh tế lại khiến người dân khó tự tin vay tiền mua nhà.

Theo cô, vấn đề không phải mọi người không muốn mua nhà. Thu nhập thiếu ổn định và khả năng kiếm tiền suy giảm mới là nguyên nhân khiến nhiều người không dám gánh thêm khoản vay thế chấp dài hạn.

Cuộc khủng hoảng cũng phá vỡ một niềm tin tồn tại nhiều năm rằng bất động sản là khoản đầu tư tương đối an toàn.

Theo ông Zhang Xiaoduan, người dân ngày càng thận trọng hơn với những quyết định mua nhà mang tính đầu tư.

Sự thay đổi cũng thể hiện rõ giữa các thế hệ.

Zoe Zhang, 35 tuổi, từng được cha mẹ hỗ trợ tài chính để mua căn hộ tại Bắc Kinh. Nhưng với thế hệ tiếp theo, cô cho biết nhiều khả năng sẽ không mua nhà cho các con.

"Thị trường Trung Quốc đang dần trở nên giống các nước phương Tây hơn, nơi việc thuê nhà có thể trở thành xu hướng trong tương lai", cô nói./.

Nguồn tham khảo: CNN