Thế kỷ thống trị của xe chạy xăng đang khép lại?

Ô tô chạy xăng lần đầu chiếm chưa đến một nửa lượng xe mới bán ra trên toàn cầu, khi giá nhiên liệu tăng khiến người mua cân nhắc nhiều hơn đến chi phí sử dụng.

Theo Nikkei Asia, trong nửa đầu năm 2026, doanh số của nhóm xe này đạt 20,25 triệu chiếc, giảm 10% so với cùng kỳ. Thị phần theo đó giảm 3 điểm phần trăm, xuống còn 49%, so với mức 73% cách đây 5 năm.

Mốc hiện nay được cho là thấp nhất kể từ khi ô tô trở nên phổ biến vào thập niên 1920, đánh dấu bước ngoặt đối với loại động cơ từng thống trị ngành hơn một thế kỷ.

Số liệu do Mobility Global tổng hợp, không tính xe hybrid và các dòng xe điện hóa khác vào nhóm xe chạy xăng, đồng thời loại trừ một số loại xe hạng nặng.

Trong khi đó, xe thuần điện hưởng lợi từ sự dịch chuyển này nhờ chi phí vận hành thấp hơn. Doanh số toàn cầu tăng 12%, đạt 6,87 triệu chiếc, tương ứng 17% lượng xe mới bán ra.

Tỷ lệ này vượt ngưỡng 16%, thường được xem là điểm chuyển tiếp để một công nghệ bước vào giai đoạn phổ biến rộng rãi.

Tuy nhiên, tăng trưởng không đồng đều giữa các khu vực.

Trung Quốc vẫn đóng góp một nửa doanh số xe điện toàn cầu, nhưng lượng bán giảm 3%, xuống 3,44 triệu chiếc sau khi ưu đãi thuế bị thu hẹp từ tháng 1. Tại Bắc Mỹ, doanh số cũng giảm 15% trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump rút bớt các chính sách hỗ trợ.

Động lực tăng trưởng chuyển sang những thị trường khác. Châu Âu tiêu thụ 1,81 triệu xe điện, tăng 32%. Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), tính chung 31 quốc gia lớn trong khu vực, doanh số xe điện lần đầu vượt xe chạy xăng trong một kỳ thống kê nửa đầu năm.

Tại Đông Nam Á, lượng xe điện bán ra tăng 81%, đạt 350.000 chiếc. Châu Đại Dương ghi nhận mức tăng hơn gấp đôi, lên 110.000 chiếc.

Các hãng Trung Quốc như Geely và BYD đang đẩy mạnh xuất khẩu để khai thác nhu cầu này. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), doanh nghiệp Trung Quốc chiếm 60% doanh số ô tô thuần điện và xe hybrid cắm sạc trên toàn cầu. Tại các thị trường ngoài Mỹ, châu Âu và Trung Quốc, 55% lượng xe thuộc hai nhóm trên được nhập khẩu từ Trung Quốc.

Mobility Global dự báo đến năm 2030, ô tô thuần điện sẽ chiếm hơn 30% sản lượng xe toàn cầu, trở thành nhóm có tỷ trọng lớn nhất, vượt xe hybrid và nhóm xe chỉ sử dụng động cơ đốt trong, bao gồm cả xe diesel.

Theo Yoshiaki Kawano, Phó giám đốc tại Mobility Global, tốc độ phổ biến xe điện từng chậm lại quanh năm 2024 khi trợ cấp bị cắt giảm và người mua chuyển sang xe hybrid.

Giá dầu cao hiện khiến lợi thế tiết kiệm chi phí sử dụng của xe điện được chú ý trở lại. Thị phần toàn cầu của dòng xe này tiếp tục tăng từ tháng 7.

Dù vậy, chính sách vẫn ảnh hưởng lớn đến quyết định mua xe. Tại Mỹ, nhu cầu giảm mạnh từ mùa thu năm ngoái sau khi nước này cắt trợ cấp và thúc đẩy nới lỏng quy định về mức tiêu hao nhiên liệu. Honda Motor và General Motors đã phải điều chỉnh chiến lược xe điện, đồng thời ghi nhận những khoản lỗ đáng kể.

Ông Kawano nhận định ít người đã mua xe điện quay lại sử dụng xe chạy xăng hoặc hybrid. Khi giá xe tiếp tục giảm, nhu cầu xuất phát từ lợi ích sử dụng thực tế, thay vì phụ thuộc vào trợ cấp, có thể mở rộng.

Trong khi đó, các hãng ô tô Nhật Bản vẫn đặt trọng tâm vào xe hybrid, dòng xe kết hợp động cơ đốt trong với mô-tơ điện. Khả năng tiết kiệm nhiên liệu tốt hơn xe chạy xăng giúp nhóm này tiếp tục thu hút người mua.

Doanh số hybrid toàn cầu trong nửa đầu năm tăng 10%, đạt 7,27 triệu chiếc, chiếm 18% tổng lượng xe mới bán ra./.