Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn của ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đánh dấu bước điều chỉnh đáng kể trong quản lý hoạt động tín dụng.
Động thái này diễn ra khi nhiều ngân hàng thương mại đề xuất cho phép tính môt phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước (KBNN) vào vốn huy động trong chỉ tiêu LDR thay vì loại bỏ hoàn toàn.
So với quy định hiện hành, dự thảo có những điều chỉnh chính như sau:
Chuyển từ LDR sang CDR
Dự thảo đề xuất chuyển từ chỉ tiêu “tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi” (LDR) sang “tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn” (CDR).
Chỉ tiêu mới được xác định trên cơ sở tổng dư nợ cấp tín dụng và tổng nguồn vốn huy động theo quy định, thay vì chỉ giới hạn ở cho vay và tiền gửi.
Các cấu phần tính toán về cơ bản kế thừa quy định hiện hành, bao gồm cả các khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, cam kết ngoại bảng ở phía cấp tín dụng, cũng như các nguồn vốn ngoài tiền gửi ở phía huy động.
Cho phép tính 80% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN vào vốn huy động
Theo quy định hiện hành, tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc được tính vào nguồn vốn huy động đã giảm dần qua các năm và tiến tới loại bỏ hoàn toàn từ năm 2026.
Dự thảo mới điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn: vẫn không tính tiền gửi không kỳ hạn, nhưng cho phép tính 80% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN vào vốn huy động. Đây là điểm thay đổi quan trọng theo kiến nghị của các ngân hàng.
Làm rõ phạm vi “cấp tín dụng”, giữ trần 85%
Đối với “cấp tín dụng”, dự thảo xác định tổng dư nợ cấp tín dụng bao gồm:
- Dư nợ cấp tín dụng đối với cá nhân, tổ chức (không bao gồm dư nợ cấp tín dụng đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác tại Việt Nam); các khoản ủy thác cho tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác cấp tín dụng.
- Dư nợ đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp (tổng số tiền đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp trừ đi dư nợ gốc mà doanh nghiệp đã thực hiện thanh toán).
Việc xác định tổng mức dư nợ cấp tín dụng theo cách tiếp cận này được sử dụng làm cơ sở tính toán các tỷ lệ an toàn, trong đó có tỷ lệ CDR.
Theo NHNN, quy định này nhằm bảo đảm việc xác định nghĩa vụ rủi ro của tổ chức tín dụng là đầy đủ, phù hợp với thực tế hoạt động.
Bên cạnh đó, dự thảo tiếp tục giữ mức trần tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn tối đa 85%, tương tự quy định hiện hành.
Bổ sung các tỷ lệ an toàn theo chuẩn Basel III (LCR, NSFR, LEV)
Dự thảo bổ sung nhóm chỉ tiêu mới theo Basel III, gồm tỷ lệ đòn bẩy (LEV), tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR), vốn chưa có trong khung hiện hành.
Trong đó, LCR được xác định trên cơ sở tài sản có tính thanh khoản cao so với dòng tiền ra ròng trong điều kiện căng thẳng ngắn hạn; NSFR được xác định trên cơ sở so sánh giữa nguồn vốn ổn định sẵn có và nguồn vốn ổn định yêu cầu; LEV được xác định theo quy định về tỷ lệ đòn bẩy, không điều chỉnh theo mức độ rủi ro.
Với LEV, NHNN cho biết Ủy ban Basel đã xây dựng tỷ lệ đòn bẩy mà các chỉ tiêu của tỷ lệ này không dựa trên rủi ro và được áp dụng song song với khuôn khổ tỷ lệ an toàn vốn dựa trên rủi ro theo Basel III, nhằm hạn chế sự tích tụ vay nợ quá mức trong hệ thống ngân hàng.
Đây là một công cụ bổ sung cho các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro, đảm bảo an toàn cho ngân hàng. Trường hợp các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro bị sai lệch hoặc không đủ, tỷ lệ đòn bẩy đóng vai trò là lớp bảo vệ thứ hai cho các ngân hàng.
Hiện một số quốc gia trên thế giới đang áp dụng tỷ lệ này (Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), Malaysia, Singapore, Hongkong, Đài Loan, Mỹ).
Lộ trình áp dụng từ 2028, cho phép triển khai sớm
Theo Điều 14 dự thảo, từ ngày 1/1/2028, các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải tuân thủ đầy đủ LCR và NSFR. Trước đó, các tổ chức tín dụng tiếp tục áp dụng quy định hiện hành theo Thông tư 22.
Dự thảo cũng cho phép áp dụng sớm: ngân hàng được đăng ký chuyển sang áp dụng LCR và NSFR ngay khi Thông tư có hiệu lực, với điều kiện đáp ứng mức tối thiểu 100% cho cả hai tỷ lệ và có xác nhận của kiểm toán độc lập, cơ quan quản trị nội bộ.
Tại Điều 15, dự thảo yêu cầu các ngân hàng xây dựng hệ thống quản lý rủi ro thanh khoản đầy đủ, bao gồm nhận diện, đo lường, theo dõi và kiểm soát rủi ro.
Đồng thời, quy định cũng phân định cách thức áp dụng giữa các tổ chức vẫn thực hiện theo Thông tư 22 và các tổ chức đã chuyển sang áp dụng khung mới.
Với nhóm thứ nhất, việc quản lý thanh khoản tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành; trong khi nhóm thứ hai phải tuân thủ các yêu cầu quản lý gắn với các tỷ lệ LCR và NSFR theo dự thảo./.
