Kevin Warsh muốn tái lập thỏa thuận Fed – Bộ Tài chính Mỹ

Kevin Warsh, ứng viên cho vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đề xuất thiết lập một thỏa thuận mới giữa Fed và Bộ Tài chính, lấy cảm hứng từ Thỏa thuận năm 1951.

Mục tiêu là xác định rõ ranh giới và nguyên tắc để Fed tham gia thị trường trái phiếu chính phủ, trong bối cảnh ngân hàng trung ương Mỹ đã mở rộng bảng cân đối lên hơn 6.000 tỷ USD, sau các cuộc khủng hoảng tài chính và đại dịch Covid-19.

Theo ông Warsh, một khuôn khổ mới sẽ giúp làm rõ quy mô bảng cân đối của Fed, đồng thời gắn chặt hơn hoạt động mua trái phiếu của NHTW với kế hoạch phát hành nợ của Bộ Tài chính Mỹ.

Kevin Warsh muốn tái lập thỏa thuận Fed – Bộ Tài chính Mỹ

"Fed đang rời xa tinh thần độc lập"

Thỏa thuận năm 1951 giữa Fed và Bộ Tài chính Mỹ được xem là cột mốc lịch sử, khôi phục tính độc lập của NHTW Mỹ. Trong Thế chiến II và giai đoạn hậu chiến, Fed buộc phải duy trì trần lợi suất trái phiếu nhằm giảm chi phí vay cho chính phủ. Chính sách này giúp kiểm soát gánh nặng nợ công trong ngắn hạn, nhưng đồng thời góp phần làm lạm phát leo thang mạnh.

Sau đó, chính quyền Tổng thống Harry Truman chấp nhận trao lại quyền tự chủ cho Fed trong việc điều hành lãi suất và thị trường trái phiếu, tách chính sách tiền tệ khỏi nhu cầu tài trợ ngân sách – nền tảng cho uy tín của Fed trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, Warsh cho rằng tinh thần này đã bị xói mòn, khi Fed mua trái phiếu với quy mô lớn trong các cuộc khủng hoảng gần đây. Theo ông, các chương trình QE (nới lỏng định lượng) không chỉ nhằm ổn định thị trường, mà còn gián tiếp tạo điều kiện để chính phủ vay nợ với chi phí thấp hơn, từ đó làm mờ ranh giới giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa.

Quan điểm này đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh chi phí lãi vay của chính phủ Mỹ hiện vào khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm, tương đương gần một nửa thâm hụt ngân sách liên bang.

Quy mô nắm giữ trái phiếu và chứng khoán thế chấp (MBS) của Fed từ 2008 đến nay (Nguồn: Bloomberg)

Thỏa thuận Fed – Bộ Tài chính Mỹ: 3 kịch bản chính

Các nhà phân tích đưa ra 3 phương án chính cho một thỏa thuận tiềm năng giữa Fed và Bộ Tài chính Mỹ:

1. Phương án 'thận trọng'

Theo phương án này, thỏa thuận giữa hai cơ quan chủ yếu mang tính hành chính và định hướng. Fed vẫn điều hành chính sách tiền tệ độc lập, nhưng chỉ thực hiện các chương trình mua trái phiếu Kho bạc quy mô lớn khi có sự đồng thuận với Bộ Tài chính Mỹ.

Đồng thời, Fed cam kết chấm dứt nới lỏng định lượng (QE) và thu hẹp bảng cân đối (QT) ngay khi điều kiện thị trường cho phép.

Tuy nhiên, việc trao vai trò “đồng thuận” cho Bộ Tài chính có thể khiến thị trường hiểu rằng cơ quan này có quyền phủ quyết mềm đối với các quyết định của Fed, đặc biệt là trong quá trình thắt chặt định lượng.

2. Phương án 'điều chỉnh'

Ở mức độ can thiệp sâu hơn, Fed có thể điều chỉnh cơ cấu danh mục tài sản, giảm nắm giữ trái phiếu trung và dài hạn, chuyển sang mua nhiều tín phiếu Kho bạc ngắn hạn (T-bills). Cách làm này giúp Bộ Tài chính giảm áp lực phát hành trái phiếu dài hạn, qua đó kiềm chế lợi suất dài hạn và chi phí vay của chính phủ.

Một số dấu hiệu cho thấy sự phối hợp như vậy đã manh nha hình thành, khi Bộ Tài chính bắt đầu theo dõi sát lượng tín phiếu mà Fed nắm giữ trong quá trình xây dựng kế hoạch phát hành nợ.

Cơ cấu bảng cân đối 6.000 tỷ USD của Fed: Trái phiếu ngắn hạn chiếm tỷ trọng rất nhỏ (Nguồn: Bloomberg)

3. Phương án 'mở rộng'

Kịch bản này vượt ra ngoài phạm vi trái phiếu Kho bạc. Theo đó, Fed có thể hoán đổi khoảng 2.000 tỷ USD chứng khoán thế chấp (MBS) trong danh mục lấy tín phiếu ngắn hạn do Bộ Tài chính phát hành.

Mục tiêu là kéo giảm lãi suất thế chấp, hỗ trợ thị trường nhà ở – ưu tiên lớn của chính quyền Trump. Động thái này có thể đi kèm với việc các cơ quan như Fannie Mae và Freddie Mac tăng mua chứng khoán thế chấp.  

Tác động chính sách

Đối với chính sách tiền tệ: Nếu Fed phối hợp chặt chẽ hơn với Bộ Tài chính Mỹ, ranh giới giữa chính sách tiền tệ và tài khóa có nguy cơ bị thu hẹp. Chính sách tiền tệ khi đó có thể bị chi phối bởi nhu cầu tài trợ thâm hụt ngân sách, thay vì tập trung thuần túy vào mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Đối với thị trường tài chính: Nhà đầu tư lo ngại Fed có thể trở thành công cụ giúp chính phủ kiểm soát chi phí vay, thay vì một ngân hàng trung ương độc lập. Điều này có thể làm gia tăng biến động trên thị trường trái phiếu, đẩy kỳ vọng lạm phát lên cao và làm suy yếu niềm tin vào định hướng chính sách của Fed.

Kịch bản xấu nhất là thị trường mất niềm tin vào tính độc lập của Fed. Khi đó, trái phiếu Mỹ có thể đánh mất vị thế “tài sản an toàn”, kéo theo nguy cơ dòng vốn quốc tế dịch chuyển sang các thị trường khác và làm suy yếu vai trò trung tâm của USD trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc phối hợp để kìm chi phí lãi vay có thể mang lại hiệu quả trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn sẽ khiến nhà đầu tư tìm cách đa dạng hóa khỏi tài sản Mỹ – một cái giá tiềm ẩn đối với uy tín của Fed và sức mạnh tài chính của Mỹ./.

Nguồn tham khảo: Bloomberg