IMF: Thâm hụt ngân sách tại các nền kinh tế lớn đạt đỉnh 5 năm
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo thâm hụt ngân sách tại các nền kinh tế phát triển có thể lên mức cao nhất kể từ đại dịch Covid-19, trong đó Mỹ và Trung Quốc dự kiến ghi nhận mức thâm hụt tương đương hoặc vượt 8% GDP trong năm 2026.
Theo báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (World Economic Outlook) công bố ngày 13/10, IMF dự báo mức vay ròng của chính phủ tại các nền kinh tế phát triển sẽ tương đương 5,2% GDP trong năm nay, cao nhất kể từ năm 2021.
Đáng chú ý, thâm hụt ngân sách của Mỹ được dự báo lên tới 8,5% GDP, tăng mạnh so với mức 7,1% năm 2025 và 5,8% trước đại dịch Covid-19. Trung Quốc cũng được dự báo ghi nhận mức thâm hụt từ 8% GDP trở lên.
Các dự báo này đều xấu đi so với báo cáo hồi tháng 4, trong bối cảnh thị trường trái phiếu toàn cầu liên tục biến động và chi phí vay nợ của chính phủ nhiều nước tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.
Nợ công toàn cầu tiến sát 100% GDP
IMF nhận định nền kinh tế thế giới đã thể hiện khả năng chống chịu trước cú sốc giá dầu, một phần nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, sức chống chịu này đang dần chạm giới hạn.
Theo IMF, nợ công toàn cầu đang trên đà tiến sát 100% GDP vào cuối thập kỷ này, trong khi dư địa tài khóa của nhiều quốc gia ngày càng thu hẹp.
Áp lực đặc biệt lớn khi lạm phát do giá năng lượng tăng cao khiến các ngân hàng trung ương phải đảo chiều chính sách tiền tệ. Mỹ, khu vực đồng euro và Nhật Bản đều đã tăng lãi suất trong năm nay, đẩy chi phí huy động vốn của chính phủ lên cao.
IMF cảnh báo sự kết hợp giữa nợ công lớn, nhu cầu tái cấp vốn cao và lợi suất trái phiếu dài hạn gia tăng đang khiến các quốc gia dễ tổn thương hơn trước những biến động bất ngờ của thị trường tài chính.
Tổ chức này kêu gọi các chính phủ khẩn trương củng cố tài khóa, tái tạo dư địa ngân sách để ứng phó với những cú sốc trong tương lai.
Bên cạnh đó, áp lực chi tiêu công và các kỳ bầu cử có thể khiến ngân hàng trung ương chịu sức ép phải hỗ trợ hoạt động vay nợ của chính phủ, hoặc chấp nhận lạm phát cao hơn mục tiêu.
Bất chấp những rủi ro tài khóa, IMF vẫn nâng dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 thêm 0,1 điểm phần trăm, lên 3,1%. Tăng trưởng năm 2027 được dự báo đạt 3,4%.
Động lực quan trọng đến từ làn sóng đầu tư AI, song IMF cảnh báo lợi ích của xu hướng này không được phân bổ đồng đều giữa các nền kinh tế.
Đáng chú ý, số nền kinh tế đóng góp tới 95% tăng trưởng toàn cầu đã giảm từ 54 trong dự báo tháng 4 xuống còn 32, phản ánh sự tập trung ngày càng lớn của các động lực tăng trưởng.
Trong đó, IMF hạ dự báo tăng trưởng Trung Quốc năm 2026 từ 5% xuống 4,5%, trước khi tiếp tục giảm còn 4% vào năm 2027.
Ngược lại, Ấn Độ nổi lên là điểm sáng với tốc độ tăng trưởng dự kiến đạt 7% trong cả hai năm. Kinh tế Mỹ được dự báo duy trì mức tăng trưởng 2,3%, trong khi Đức được nâng dự báo năm 2026 thêm 0,6 điểm phần trăm nhờ gia tăng đầu tư vào cơ sở hạ tầng và quốc phòng.
Ở góc độ ổn định tài chính, IMF cảnh báo ba nhóm rủi ro lớn, bao gồm khả năng điều chỉnh giá các tài sản liên quan đến AI, các cuộc tấn công mạng mang tính hệ thống và tình trạng tài khóa xấu đi.
Theo tổ chức này, lạm phát quay trở lại hoặc những lo ngại về nợ công có thể kích hoạt làn sóng tăng mạnh lợi suất trái phiếu chính phủ, từ đó gây biến động trên diện rộng tại các thị trường tài chính toàn cầu.
Nguồn tham khảo: Financial Times, IMF