Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ Đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035, theo định hướng hình thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam.
Mục tiêu là xây dựng một doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, đủ năng lực đảm nhận vai trò chủ lực trong dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam và phát triển công nghiệp đường sắt quốc gia.
Tái cơ cấu để đáp ứng nhiệm vụ mới
Theo Bộ Tài chính, việc tái cơ cấu VNR không chỉ xuất phát từ yêu cầu nội tại mà còn gắn với các nhiệm vụ mới được Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng giao.
Tại các nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam và tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, VNR được giao tiếp nhận quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng, tổ chức vận hành khai thác; đồng thời huy động doanh nghiệp khác tham gia đầu tư phương tiện và phát triển công nghiệp đường sắt.
Trong bối cảnh khối lượng công việc và yêu cầu kỹ thuật gia tăng, Bộ Tài chính cho rằng cần có sự thay đổi mạnh mẽ về vốn, nhân lực và mô hình tổ chức.
Việc chuyển đổi sang mô hình tập đoàn được xem là giải pháp nhằm hình thành một doanh nghiệp đủ quy mô và năng lực dẫn dắt ngành vận tải – logistics và công nghiệp đường sắt, phù hợp định hướng xây dựng các tập đoàn kinh tế mạnh theo nghị quyết của Bộ Chính trị.
Hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp chuyên ngành
Theo đề xuất, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam sẽ được hình thành trên cơ sở chuyển đổi mô hình hoạt động của VNR hiện nay.
Công ty mẹ sẽ là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của VNR theo quy định pháp luật.
Đáng chú ý, đề án đưa ra lộ trình hình thành các tổng công ty và đơn vị chuyên ngành:
👉 Đến cuối năm 2027: thành lập Tổng Công ty Công nghiệp đường sắt Việt Nam;
👉 Đến cuối năm 2029: thành lập Công ty TNHH MTV Điện khí hóa đường sắt Việt Nam;
👉 Đến cuối năm 2031: hình thành Tổng Công ty Kết cấu hạ tầng đường sắt Việt Nam.
Các đơn vị này được định hướng đóng vai trò “hấp thụ” và làm chủ công nghệ, từng bước nội địa hóa từ vận hành, bảo trì đến sản xuất, chế tạo thiết bị. Mục tiêu dài hạn là xây dựng mô hình quản trị tập đoàn hiện đại theo thông lệ quốc tế, dựa trên nền tảng số và đủ năng lực triển khai các dự án đường sắt quy mô lớn trong tương lai.
Bổ sung vốn và tiếp nhận tài sản công
Về nguồn lực tài chính, Bộ Tài chính cho biết sẽ xây dựng phương án bổ sung vốn điều lệ cho tập đoàn theo quy định pháp luật.
Theo đề án, VNR dự kiến tiếp nhận thêm một số tài sản công, bao gồm tuyến Đà Lạt – Trại Mát và một số ga hiện hữu như Hải Phòng, Thanh Hóa, Vinh, Huế, Sài Gòn. Riêng tuyến Đà Lạt – Trại Mát được ước tính có giá trị khoảng 50 tỷ đồng.
Trên cơ sở đó, vốn điều lệ dự kiến của tập đoàn trong giai đoạn 2026-2030 vào khoảng 32.410 tỷ đồng và tăng lên hơn 49.780 tỷ đồng trong giai đoạn 2031-2035./.
