Xe điện Trung Quốc sẽ vào Mỹ bằng cách nào?
Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tuần qua không mang lại thỏa thuận nào về việc mở cửa thị trường Mỹ cho xe điện Trung Quốc, trái với những đồn đoán trước hội nghị.
Trước đó, Tổng thống Mỹ từng phát tín hiệu sẵn sàng cho phép các hãng xe Trung Quốc sản xuất tại Mỹ nếu họ xây nhà máy và tạo việc làm tại nước này.
Hiện thuế áp lên ô tô thành phẩm Trung Quốc đã vượt 100%, trong khi phần mềm trên các phương tiện có nguồn gốc Trung Quốc cũng chịu nhiều hạn chế. Điều này khiến xe Trung Quốc trên thực tế gần như không thể tiếp cận thị trường Mỹ.
Tuy nhiên, theo Nikkei Asia, nhiều chuyên gia cho rằng hàng rào này khó tồn tại mãi.
Khả năng Mỹ mở cửa cho ô tô Trung Quốc đặc biệt khiến các nhà sản xuất Nhật Bản lo lắng.
Một lãnh đạo doanh nghiệp phụ tùng ô tô Nhật Bản cho biết nếu những hãng như BYD được phép sản xuất tại Mỹ, cuộc cạnh tranh về giá có thể khiến các doanh nghiệp Nhật mất thị phần và đe dọa nền tảng kinh doanh tại thị trường này.
Dù vậy, khả năng Washington sớm nới các hạn chế vẫn tương đối thấp.
Alliance for Automotive Innovation - tổ chức có các thành viên như General Motors (GM) và Toyota - cũng đang thúc đẩy một dự luật lưỡng đảng nhằm cấm nhập khẩu, sản xuất và bán ô tô cũng như phần mềm liên quan đến các quốc gia bị Mỹ coi là đối thủ, trong đó có Trung Quốc.
United Auto Workers (UAW), một trong những công đoàn lớn nhất Bắc Mỹ, cũng ủng hộ dự luật.
Scott Kennedy, chuyên gia về chính sách Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng sức ép từ Quốc hội khiến khả năng Mỹ nới quy định đối với xe Trung Quốc trong ngắn hạn trở nên khó khăn.
Xe Trung Quốc chiếm 1/4 thị trường toàn cầu
Ở chiều ngược lại, các hãng xe điện Trung Quốc đang mở rộng nhanh chóng bên ngoài thị trường nội địa.
Theo GlobalData, thương hiệu Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 15% thị trường ô tô toàn cầu năm 2021. Đến năm 2026, tỷ lệ này được dự báo tăng lên 24%.
Xuất khẩu ô tô của Trung Quốc cũng có thể lần đầu vượt 10 triệu xe trong năm nay.
Khoảng cách về xe điện giữa Trung Quốc và Mỹ ngày càng rõ rệt. Theo MarkLines, xe điện dự kiến chiếm khoảng 16% thị trường ô tô toàn cầu trong quý 2/2026. Tỷ lệ này tại Trung Quốc lên tới 34%, trong khi Mỹ chỉ khoảng 6%.
Chính quyền Tổng thống Joe Biden trước đây từng thúc đẩy ngành xe điện nhằm cạnh tranh với Trung Quốc. Tuy nhiên, chi phí không giảm như kỳ vọng, một số doanh nghiệp phá sản, trong khi những nhà sản xuất lớn như GM chịu khoản lỗ đáng kể từ mảng xe điện và phải thu hẹp đầu tư phát triển.
Cùng lúc, giá xăng tăng cao do xung đột với Iran đang thúc đẩy quá trình chuyển sang xe điện tại nhiều thị trường.
Hãng xe Mỹ có thể dùng công nghệ Trung Quốc
Một kịch bản khác đang dần xuất hiện: xe điện bán tại Mỹ có thể không mang thương hiệu Trung Quốc, nhưng sử dụng công nghệ của nước này.
Khi cạnh tranh về xe điện, phần mềm và trí tuệ nhân tạo ngày càng gay gắt, một số nhà sản xuất Mỹ đã tăng hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc.
Stellantis - tập đoàn sở hữu Jeep, Dodge và Chrysler - cùng Ford đang mở rộng quan hệ với các đối tác Trung Quốc tại châu Âu và một số thị trường khác.
Ông Michael Dunne, cựu lãnh đạo GM và hiện là CEO hãng tư vấn Dunne Insights, cho rằng các nhà sản xuất Mỹ cuối cùng có thể bán tại thị trường nội địa những mẫu xe điện được phát triển dựa trên công nghệ Trung Quốc.
Áp lực còn đến từ giá ô tô tại Mỹ.
Lạm phát kéo dài khiến giá xe mới ngày càng đắt đỏ, qua đó có thể làm tăng sức hấp dẫn của những mẫu xe Trung Quốc có giá thấp hơn.
Theo Cox Automotive, Ford, GM và Stellantis dự kiến chỉ chiếm hơn 36% doanh số xe mới tại Mỹ trong quý 3/2026, thấp nhất kể từ khi dữ liệu được thống kê.
Ông Philipp Seidel, chuyên gia tại Arthur D. Little, cho rằng việc đóng cửa thị trường và áp thuế cao đối với xe hoặc linh kiện nhập khẩu có thể làm giảm cạnh tranh, đẩy giá lên cao và khiến các nhà sản xuất trong nước chậm tiếp cận công nghệ mới.
Trong khi đó, ông Scott Kennedy cho rằng Mỹ có thể cân nhắc "hé cửa" thị trường thay vì mở cửa hoàn toàn, chẳng hạn áp giá sàn đối với ô tô Trung Quốc và đặt ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về bảo mật dữ liệu.
Giới phân tích nhận định, dù BYD và các đối thủ Trung Quốc chưa thể trực tiếp bán xe tại Mỹ, lợi thế về quy mô, giá thành và công nghệ đang khiến câu hỏi dần chuyển từ “xe Trung Quốc có vào Mỹ hay không” sang “họ sẽ vào bằng cách nào?”./.
Nguồn tham khảo: Nikkei Asia