Vì sao Trung Quốc “miễn nhiễm” với làn sóng bán tháo toàn cầu?

Xung đột Iran đã kích hoạt làn sóng bán tháo lan rộng trên các thị trường tài chính toàn cầu trong tháng 3. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán Trung Quốc lại biến động thấp hơn đáng kể so với các nền kinh tế khác.

Vì sao Trung Quốc “miễn nhiễm” với làn sóng bán tháo toàn cầu?

Dù là một trong những quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, Trung Quốc đã tránh được cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhờ chiến lược đa dạng hóa nguồn cung và tích trữ năng lượng kéo dài nhiều năm.

Với kho dự trữ hơn 1,2 tỷ thùng dầu cùng cơ cấu năng lượng đa dạng gồm than đá, năng lượng tái tạo và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), nền kinh tế lớn thứ hai thế giới ít bị tổn thương hơn trước biến động tại Vịnh Ba Tư – khu vực chiếm khoảng 9% nguồn cung dầu toàn cầu.

Theo ông Julian Howard, Giám đốc chiến lược đầu tư đa tài sản tại GAM, mức độ tương quan thấp của thị trường vốn Trung Quốc trong những tuần gần đây phản ánh việc nước này đã có sự chuẩn bị chiến lược cho kịch bản xung đột từ sớm.

Một số chuyên gia cho rằng nền tảng “miễn nhiễm” này bắt nguồn từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung năm 2018 dưới thời Tổng thống Donald Trump. Khi đó, các biện pháp hạn chế công nghệ từ Mỹ đã vô tình thúc đẩy Trung Quốc đẩy mạnh tự chủ và tăng cường năng lực nội tại.

Trái phiếu Trung Quốc nổi lên như “hầm trú ẩn” mới

Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 10 năm duy trì quanh mức 1,81% kể từ khi xung đột nổ ra. Ngược lại, lợi suất trái phiếu Mỹ cùng kỳ hạn tăng gần 50 điểm cơ bản lên 4,297%.

Đáng chú ý, Trung Quốc là một trong số ít nền kinh tế lớn chưa phải đối mặt với lạm phát cao kể từ năm 2022, qua đó gia tăng sức hấp dẫn của thị trường trái phiếu.

Theo ông Gustavo Medeiros, Giám đốc nghiên cứu tại Ashmore, điểm nghẽn lớn nhất của khủng hoảng lần này là dư địa chính sách hạn chế tại nhiều quốc gia – do thâm hụt ngân sách cao, nợ công lớn và lạm phát neo ở mức cao.

Trong khi đó, Trung Quốc lại đối diện áp lực giảm phát, khiến thị trường trái phiếu ít chịu tác động hơn. Lợi suất thấp cũng đồng nghĩa với điều kiện tài chính ít bị thắt chặt hơn so với các nền kinh tế khác.

Một yếu tố khác là cơ cấu sở hữu. Dù chiếm tỷ trọng lớn trong rổ chỉ số MSCI Thị trường mới nổi (MSCI Emerging Markets), chưa đến 5% cổ phiếu và trái phiếu Trung Quốc do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ – qua đó hạn chế áp lực bán tháo cưỡng bức.

Trên thị trường cổ phiếu, mức giảm điểm cũng “dễ chịu” hơn so với khu vực. Chỉ số CSI 300 giảm 5,5% trong tháng 3, thấp hơn mức giảm 8% của Stoxx 600 (châu Âu), 10% của Nifty 50 (Ấn Độ) và 14% của Nikkei 225 (Nhật Bản).

Cạnh tranh với Mỹ

Dù thể hiện khả năng chống chịu trong ngắn hạn, thị trường Trung Quốc vẫn đang thoát khỏi chu kỳ suy giảm kéo dài. Từ năm 2021, nền kinh tế này đối mặt với nhiều thách thức: tăng trưởng chậm lại, xử lý bong bóng bất động sản và cân bằng giữa mô hình thị trường với cơ chế quản lý tập trung.

Hiệu suất đầu tư dài hạn cũng kém hấp dẫn hơn so với Mỹ. Kể từ năm 2000, chỉ số MSCI China tăng 302%, trong khi S&P 500 tăng hơn 500%. Đáng chú ý, MSCI China vẫn chưa quay lại đỉnh năm 2021, trong khi thị trường Mỹ đã tăng hơn 80% kể từ thời điểm đó.

Hiện Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 3% trong chỉ số MSCI Toàn cầu (MSCI World), dù đóng góp gần 20% GDP toàn cầu.

“Chỉ có một quốc gia duy nhất, đó là Trung Quốc, đang cạnh tranh quyết liệt với Mỹ trên mọi ngành công nghiệp”, bà Liqian Ren, giám đốc modern alpha tại WisdomTree, phát biểu trong cuộc phỏng vấn với CNBC.

WisdomTree nhận định AI, công nghệ sinh học, xe điện và pin là những lĩnh vực then chốt mà Trung Quốc đang cạnh tranh với Mỹ. Các nhà phân tích cũng đánh giá tiềm năng của Trung Quốc trong việc hỗ trợ các nước láng giềng châu Á phát triển an ninh năng lượng.

Theo ông Li Shuo, Giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc thuộc Viện Chính sách Hiệp hội Châu Á, Bắc Kinh đang tìm cách thuyết phục các đối tác trong khu vực rằng họ có thể cung cấp sự ổn định và giảm thiểu biến động lan tỏa từ Mỹ.

Thông điệp được đưa ra khá rõ ràng: Trung Quốc có thể hỗ trợ phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh năng lượng - đặc biệt khi nước này chiếm tới 80% sản lượng tấm pin năng lượng mặt trời toàn cầu - và đóng vai trò “lá chắn” trước các cú sốc bên ngoài./. 

Nguồn: CNBC