Sau hơn 1 năm gián đoạn, Trung Quốc đang mở lại dòng chảy dầu và LNG từ thị trường Mỹ. Trước rủi ro nguồn cung gia tăng, chính quyền nước này dịch chuyển chính sách từ ưu tiên ngoại giao sang đảm bảo an ninh năng lượng.
Theo hãng nghiên cứu Kpler, khoảng 600.000 thùng dầu thô Mỹ/ngày dự kiến được bơm lên các tàu chở dầu hướng về Trung Quốc trong tháng 4. Một loạt tàu đã bắt đầu di chuyển tới cảng dầu lớn nhất nước Mỹ tại Cảng Corpus Christi (bang Texas). Song song đó, gần 300.000 tấn LNG của Mỹ cũng được lên lịch xuất sang Trung Quốc trong tháng 3.
Dù các lô hàng này vẫn có thể “đổi hướng” sang Nhật Bản hoặc Hàn Quốc, nếu cập cảng Trung Quốc, đây sẽ là lô dầu Mỹ đầu tiên kể từ tháng 2/2025 và lô LNG đầu tiên kể từ tháng 12/2024 – thời điểm ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng.
Xuất khẩu dầu thô Mỹ sang Trung Quốc giai đoạn 2024 - 2026 (Đồ họa: Nikkei Asia)
Ưu tiên an ninh năng lượng
Là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, Trung Quốc phụ thuộc tới 70% nhu cầu trong nước vào nguồn nhập khẩu.
Kpler nhận định Bắc Kinh đang đa dạng hóa nguồn cung nhập khẩu năng lượng để phòng ngừa rủi ro. Động thái quay trở lại bàn đàm phán năng lượng Mỹ cho thấy trục chính sách đã dịch chuyển – từ ưu tiên lập trường ngoại giao sang vấn đề an ninh năng lượng.
Khi giá dầu tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông, nguồn năng lượng từ Mỹ – vốn từng bị Bắc Kinh áp thuế bổ sung để đáp trả chính sách thuế của Washington – đang được "cân nhắc" trở lại.
Trước đó, Trung Quốc đã ngừng mua dầu và LNG của Mỹ để đáp trả chính sách thuế của ông Trump. Vấn đề này nhiều khả năng sẽ trở thành điểm nóng tại hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung dự kiến diễn ra vào tháng 5 tại Bắc Kinh.
Năng lượng – quân bài mặc cả mới?
Trong bối cảnh rủi ro thiếu hụt nguồn cung gia tăng, yêu cầu mua năng lượng từ Mỹ có thể là nhượng bộ “dễ nuốt” đối với Trung Quốc.
Theo số liệu từ cơ quan hải quan Trung Quốc, nước này đã chi 325,1 tỷ USD để nhập khẩu dầu thô trong năm 2024, trong đó Mỹ chỉ chiếm 1,8% (khoảng 6 tỷ USD).
Áp lực giá dầu đã buộc Bắc Kinh tăng giá bán lẻ xăng dầu từ ngày 24/3, đồng thời lần đầu triển khai các biện pháp kìm giá tạm thời để tránh cú sốc chi phí và bất ổn xã hội.
Hiện Trung Đông vẫn chiếm khoảng 50% giá trị dầu nhập khẩu của Trung Quốc qua đường biển. Bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể giáng đòn mạnh vào nền kinh tế vốn đang chật vật vì nhu cầu nội địa yếu.
Dù tỷ lệ tự chủ năng lượng của Trung Quốc đạt khoảng 80%, làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo và xe điện đang khiến nhu cầu điện tăng vọt. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), sản lượng điện của Trung Quốc năm 2023 đạt 9,55 triệu GWh – cao nhất thế giới, hơn gấp đôi Mỹ.
Năm 2025, chính quyền Trump áp thuế 20% lên hàng hóa Trung Quốc, bao gồm các mức thuế “có đi có lại” và biện pháp nhằm hạn chế dòng chảy fentanyl. Tuy nhiên, các biện pháp này đã bị Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết là vi hiến vào tháng 2 và bị hủy bỏ.
Thay vào đó, Mỹ áp dụng mức thuế 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại, nhưng chỉ có hiệu lực trong 150 ngày. Sau đó, các mức thuế dự kiến sẽ chuyển sang cơ chế mới theo Điều 301. Trung Quốc được cho là mong muốn duy trì mức thuế 10% hiện tại.
Chạy đua tìm nguồn thay thế
Ông Zhao Dong, Phó chủ tịch tập đoàn dầu khí quốc doanh China Petroleum & Chemical, cho biết doanh nghiệp này đang tăng nhập dầu từ Ả Rập Xê Út qua tuyến tránh eo biển Hormuz, đồng thời vận hành tối đa các nhà máy hóa chất chạy than.
Song song, Trung Quốc đẩy mạnh hợp tác năng lượng với Trung Á và Nga. Trong cuộc gặp ngày 18/3 tại Bắc Kinh, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh cần “mở rộng quy mô hợp tác khí đốt” với Turkmenistan – quốc gia hiện là nhà cung cấp khí đốt lớn thứ tư cho Trung Quốc qua đường ống.
Nga tiếp tục giữ vị trí nhà cung cấp dầu và khí lớn nhất của Trung Quốc. Tổng thống Vladimir Putin dự kiến thăm Bắc Kinh sớm nhất vào tháng 5, với trọng tâm là thúc đẩy dự án đường ống “Power of Siberia 2”./.
Nguồn tham khảo: Nikkei Asia
