Trí Hạo
Người theo dõi
 

Vì sao đồng rupiah Indonesia liên tục phá đáy lịch sử?

Đồng rupiah của Indonesia đã mất gần 9% giá trị từ đầu năm, trở thành đồng tiền giảm mạnh nhất châu Á. Đà lao dốc không chỉ đến từ cú sốc giá dầu do chiến sự Iran, mà còn phản ánh những lo ngại ngày càng lớn của giới đầu tư về chính sách tài khóa và triển vọng kinh tế lớn nhất Đông Nam Á.

Đến giữa tháng 11, đồng rupiah rơi xuống mức thấp kỷ lục 18.289 rupiah/USD, vượt qua cả những ngưỡng từng ghi nhận trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á giai đoạn 1997–1998.

Dù Ngân hàng Trung ương Indonesia (BI) và chính phủ liên tục triển khai các biện pháp hỗ trợ tỷ giá, đồng nội tệ vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi bền vững.

image

Áp lực lên đồng rupiah bắt đầu gia tăng từ cuối năm 2024, sau khi ông Prabowo Subianto đắc cử Tổng thống Indonesia với hàng loạt cam kết mở rộng phúc lợi xã hội và thúc đẩy tăng trưởng.

Các chương trình trọng điểm gồm sáng kiến cung cấp bữa ăn miễn phí trị giá 15 tỷ USD, thành lập khoảng 80.000 hợp tác xã cấp làng và xây dựng 3 triệu căn nhà cho người thu nhập thấp.

Tuy nhiên, giới đầu tư đặt câu hỏi về khả năng tài trợ cho những kế hoạch đầy tham vọng này trong khi Indonesia phải duy trì thâm hụt ngân sách dưới mức trần pháp lý 3% GDP.

Lo ngại chính phủ phải tăng vay nợ, làm suy yếu kỷ luật tài khóa đã thúc đẩy dòng vốn rút khỏi thị trường tài chính Indonesia, kéo đồng rupiah đi xuống.

Chiến sự Iran càng khiến tình hình thêm khó khăn khi giá dầu tăng mạnh, đẩy chi phí nhập khẩu năng lượng và trợ cấp nhiên liệu lên cao.

Không chỉ vậy, thị trường chứng khoán Indonesia còn đứng trước nguy cơ bị hạ phân loại.

Đầu năm nay, MSCI cảnh báo có thể chuyển Indonesia từ nhóm thị trường mới nổi xuống thị trường cận biên do những lo ngại về tính minh bạch và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư.

Đến tháng 10, tổ chức này thậm chí đề cập khả năng phân loại Indonesia thành thị trường độc lập, động thái có thể kích hoạt dòng vốn rút ra hàng tỷ USD.

Hai tổ chức xếp hạng tín nhiệm Moody's và Fitch cũng hạ triển vọng tín nhiệm của Indonesia từ ổn định xuống tiêu cực, tạo thêm sức ép lên đồng rupiah.

image

Về lý thuyết, đồng rupiah yếu có thể mang lại lợi thế cho các doanh nghiệp xuất khẩu than đá, dầu cọ và nickel.

Do phần lớn giao dịch được thanh toán bằng USD, các doanh nghiệp này có thể thu về nhiều rupiah hơn khi quy đổi doanh thu ngoại tệ. Chính phủ cũng hưởng lợi từ nguồn thu thuế và phí liên quan đến xuất khẩu tài nguyên.

Tuy nhiên, lợi ích này chủ yếu tập trung ở một số ngành, trong khi tác động tiêu cực lan rộng khắp nền kinh tế.

Indonesia phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, máy móc và nhiên liệu nhập khẩu. Đồng nội tệ mất giá khiến chi phí đầu vào tăng, ngay cả đối với các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu.

Khi doanh nghiệp chuyển phần chi phí tăng thêm sang giá bán, người tiêu dùng phải gánh chịu áp lực lạm phát, đặc biệt ở nhóm thực phẩm và nhiên liệu.

Những tác động này đã xuất hiện trong đời sống hàng ngày.

Doanh nghiệp nhiên liệu nhà nước Pertamina Patra Niaga tăng mạnh giá xăng không được trợ cấp từ đầu năm. Giá xăng Pertamax phổ biến hiện vẫn cao hơn khoảng 30% so với trước đợt điều chỉnh hồi tháng 6.

Các doanh nghiệp nhỏ cũng gặp khó vì nguyên liệu nhập khẩu đắt đỏ. Nhiều cơ sở sản xuất tempeh, món ăn truyền thống làm từ đậu nành, buộc phải cắt giảm sản lượng do giá đậu nành nhập khẩu tăng.

Với khoảng 285 triệu dân, Indonesia đứng trước nguy cơ sức mua suy yếu, kéo theo tiêu dùng hộ gia đình giảm tốc. Đây vốn là động lực chính của tăng trưởng kinh tế nước này.

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Indonesia tại Jakarta (Ảnh: Bloomberg)

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Indonesia tại Jakarta (Ảnh: Bloomberg)

NHTW tăng lãi suất, rupiah vẫn khó thoát áp lực

Kể từ khi kế nhiệm ông Perry Warjiyo vào tháng 9, Thống đốc BI Destry Damayanti đã đặt ổn định tỷ giá trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu.

Ngân hàng trung ương giảm chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho nhà đầu tư và doanh nghiệp nước ngoài, nhằm khuyến khích họ tiếp tục nắm giữ rupiah.

Đến tháng 11, BI tiếp tục nâng lãi suất điều hành để hỗ trợ đồng nội tệ.

Chính phủ cũng siết quy định đối với nguồn thu ngoại tệ của doanh nghiệp xuất khẩu tài nguyên, yêu cầu giữ lại một phần doanh thu trong nước nhằm tăng nguồn cung USD cho hệ thống ngân hàng.

Đáng chú ý, Indonesia vừa công bố kế hoạch cho phép doanh nghiệp xuất khẩu chuyển đổi tối đa 100% nguồn thu ngoại tệ sang rupiah, thay vì mức 50% trước đây.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia từ Citigroup và Australia & New Zealand Banking Group (ANZ), những biện pháp tiền tệ khó có thể tạo ra sự phục hồi bền vững nếu các vấn đề về quản lý kinh tế và niềm tin nhà đầu tư chưa được giải quyết.

Giới đầu tư đang chờ đợi một kế hoạch tài khóa rõ ràng hơn từ chính quyền Tổng thống Prabowo, cùng những cải cách thực chất nhằm nâng sức hấp dẫn của thị trường tài chính Indonesia.

Nếu rupiah tiếp tục suy yếu, nhà đầu tư nước ngoài có thể đẩy mạnh bán tài sản Indonesia do lợi nhuận quy đổi sang USD bị bào mòn.

Trong khi đó, lạm phát gia tăng có thể buộc BI tiếp tục nâng lãi suất, kéo chi phí vay vốn của doanh nghiệp và hộ gia đình lên cao.

Điều này đặt Indonesia trước một bài toán khó: Muốn bảo vệ đồng rupiah phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, nhưng lãi suất cao lại có nguy cơ kìm hãm tăng trưởng, đúng thời điểm chính phủ đang đặt mục tiêu đưa nền kinh tế tăng trưởng 6%./. 

Chia sẻ
Báo cáo
Bình luận
Xem thêm

Trở thành người bình luận đầu tiên