Hôm nay ngày 3/1/2026 những tiếng nổ lớn đã vang lên tại thủ đô Caracas của Venezuela. Sự kiện này đã gợi lại một bối cảnh quen thuộc trong lịch sử của chính trị quyền lực toàn cầu. Các cường quốc lớn thường sử dụng quân sự khi vị thế kinh tế bị lung lay.
Trong những thời khắc như vậy, hành động quân sự không chỉ mang ý nghĩa chiến thuật cục bộ mà còn là tín hiệu chiến lược gửi ra toàn thế giới. Nếu đặt sự kiện này vào quỹ đạo cạnh tranh Mỹ-Trung hiện nay, nó phản ánh một logic sâu hơn về sự dịch chuyển công cụ quyền lực của Washington.
Các biện pháp kinh tế từng được kỳ vọng sẽ kìm hãm Trung Quốc của ông Trump đang bộc lộ giới hạn. Thuế quan không làm thay đổi quỹ đạo phát triển của Bắc Kinh mà còn gây tổn hại lan tỏa cho chính nền kinh tế Mỹ.
Những hạn chế xuất khẩu chip và công nghệ cao dù tạo ra áp lực đáng kể trong ngắn hạn lại đã vô tình thúc đẩy Trung Quốc đầu tư mạnh mẽ hơn và ngày càng tự chủ công nghệ.
Khi các đòn bẩy kinh tế không còn tạo ra ưu thế quyết định, Mỹ buộc phải đối diện với thực tế rằng quyền lực kinh tế của mình đang suy yếu tương đối so với đối thủ. Ngày mà Trung Quốc vươn lên vị trí số 1 về kinh tế ngày càng gần hơn.
Trong hoàn cảnh đó, sức mạnh quân sự nổi lên như trụ cột cuối cùng mà Mỹ vẫn còn vượt trội. Mỹ vẫn là quốc gia duy nhất có khả năng triển khai sức mạnh quân sự trên quy mô toàn cầu, kiểm soát các tuyến hàng hải then chốt và chi phối trật tự an ninh ở nhiều khu vực.
Trung Quốc dù gia tăng nhanh chóng năng lực quân sự vẫn chưa thể sánh ngang về kinh nghiệm tác chiến, mạng lưới đồng minh và chiều sâu chiến lược. Việc gia tăng hiện diện quân sự, chấp nhận leo thang căng thẳng tại các điểm nóng vì thế trở thành cách để Washington tái khẳng định vị thế trong một trật tự nơi lợi thế kinh tế không còn tuyệt đối như xưa.
Hành động quân sự hoặc chí ít là khả năng sử dụng nó còn phục vụ một mục tiêu khác là tái gắn kết các liên minh. Khi lợi ích kinh tế không còn đủ mạnh để giữ các đối tác đứng chung hàng ngũ, cam kết an ninh và vai trò bảo trợ quân sự trở thành chất keo mới.
Mỹ chuyển trọng tâm từ dẫn dắt bằng thị trường sang dẫn dắt bằng an ninh qua đó củng cố mạng lưới liên minh như một đối trọng tập thể với Trung Quốc.
Sau cùng, toàn bộ chiến lược này hàm chứa một yếu tố chờ đợi. Trong một cuộc cạnh tranh dài hạn, Mỹ không nhất thiết phải giành thắng lợi ngay lập tức. Việc duy trì áp lực, phô diễn sức mạnh và kéo ván cờ vào những thế trận căng thẳng tạo ra khả năng Trung Quốc tự mắc sai lầm.
Trong bàn cờ quyền lực, chỉ một bước đi sai cũng đủ làm thay đổi toàn bộ cục diện. Vì thế những tiếng nổ ở thủ đô Caracas xa xôi không chỉ là sự kiện đơn lẻ mà có thể là lời nhắc rằng thế giới đang bước sang giai đoạn mà những bước đi của các cường quốc ngày càng quyết liệt và nguy hiểm hơn./.
