Từng nỗ lực đàm phán để mở lại Hormuz, tại sao ông Trump lại muốn phong tỏa?

Tổng thống Donald Trump mới đây tuyên bố Hải quân Mỹ sẽ phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải then chốt của thế giới mà ông nhiều lần yêu cầu Iran phải mở lại vô điều kiện.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz dù trước đó ông luôn thúc giục Iran mở lại tuyến hàng hải này (Ảnh: CNN)

“Có hiệu lực ngay lập tức, Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu quá trình PHONG TỎA mọi tàu thuyền tìm cách ra vào eo biển Hormuz”, ông Trump viết trên nền tảng Truth Social. “Vào một thời điểm nào đó, chúng ta sẽ đạt trạng thái ‘tất cả được phép đi vào, tất cả được phép đi ra’, nhưng Iran đã không để điều đó xảy ra”.

Quyết định của Iran nhằm hạn chế lưu thông tàu chở dầu qua eo biển đã gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho một số quốc gia phụ thuộc vào dầu thô Trung Đông, đồng thời đẩy giá năng lượng tăng vọt trên toàn cầu, bao gồm cả tại Mỹ.

Vậy vì sao ông Trump lại muốn phong tỏa một tuyến hàng hải mà chính ông yêu cầu phải được mở lại? 

Bước đi thận trọng của Mỹ trên thị trường năng lượng

Trên thực tế, eo biển Hormuz không hoàn toàn bị đóng. Iran vẫn cho phép một số tàu chở dầu đi qua, đổi lại mức phí lưu thông 2 triệu USD mỗi chuyến.  Ngoài ra, trong suốt thời gian xảy ra xung đột, Iran vẫn đảm bảo được lượng dầu xuất khẩu dầu của mình. Cụ thể, đến hết tháng 3, Tehran đã xuất khẩu trung bình khoảng 1,85 triệu thùng/ngày – mức cao hơn khoảng 100.000 thùng/ngày so với ba tháng trước đó.

Dù việc phong tỏa eo biển có thể giúp ông Trump cắt giảm nguồn tài chính quan trọng của chính phủ và các hoạt động quân sự của Iran, lâu nay chính quyền Trump vẫn ngại sử dụng giải pháp này.

Nguyên nhân là, trong trường hợp Mỹ phong tỏa hoàn toàn eo biển, kể cả đối với tàu Iran, giá dầu toàn cầu có thể tăng vọt. Điều này lý giải cho việc thời gian qua Hải quân Mỹ vẫn để các tàu chở dầu của Iran đi qua khu vực. 

Mỹ tìm mọi cách để kìm giá năng lượng, tuy nhiên điều này lại thúc đẩy xuất khẩu dầu của Iran và khiến việc đàm phán mở lại eo biển ngày càng khó khăn (Ảnh: CNN)

Trong nhiều thập kỷ, Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran và chính quyền ông Trump đã chặn xuất khẩu dầu của nước này kể từ khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2018. 

Tuy nhiên, tháng trước, Washington đã quyết định nới lỏng trừng phạt. Tuyên bố này đã “giải phóng” khoảng 140 triệu thùng dầu. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, lượng dầu này đáp ứng nhu cầu toàn cầu trong khoảng một ngày rưỡi.

Những quyết định này đã mang lại lợi ích cho Iran, giúp Tehran bán nguồn dầu từng chịu trừng phạt để tài trợ cho cuộc chiến chống lại Mỹ. Bên cạnh đó, Iran cũng hưởng lợi lớn khi bán dầu với giá cao hơn vài USD/thùng so với chuẩn Brent. Thậm chí, vào tháng 3, Mỹ đã cấp một giấy phép tạm thời cho phép Iran bán lượng dầu đang neo đậu trên các tàu chở dầu ngoài khơi.

Trong bối cảnh hiện tại, bất kỳ lượng dầu nào rời khỏi Trung Đông cũng góp phần kìm đà tăng giá năng lượng. 

Những động thái trên nằm trong kế hoạch của Mỹ nhằm tìm mọi công cụ kiểm soát giá dầu, đông thời duy trì tấn công vào Iran trong hơn 6 tuần qua. Đến nay, sự phẫn nộ trước giá xăng tăng vọt đã gây áp lực buộc chính quyền Trump phải chấm dứt cuộc chiến và việc giải phóng hàng trăm triệu thùng dầu trước đó có lẽ đã giúp Washington “câu giờ”.

Giờ đây, ông Trump đang chấp nhận rủi ro đẩy giá dầu và khí đốt tăng cao hơn nữa, nhằm gia tăng sức ép buộc Iran chấm dứt xung đột và làm điều ngược lại ông đang làm là mở lại eo biển./.

Nguồn tham khảo: CNN