Sau 21 giờ đàm phán căng thẳng tại Islamabad (Pakistan), Mỹ và Iran vẫn chưa thể chốt được một thỏa thuận hòa bình, cho thấy khoảng cách lập trường giữa hai bên vẫn còn rất lớn dù đã ngồi vào bàn đối thoại cấp cao.
Phát biểu sau cuộc họp, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance – trưởng đoàn đàm phán Washington – thẳng thắn thừa nhận thất bại. Ông cho biết Tehran đã từ chối các điều khoản do Mỹ đưa ra, đặc biệt là yêu cầu cốt lõi liên quan đến chương trình hạt nhân.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance
“Tin xấu là chúng ta chưa đạt được thỏa thuận, và điều đó gây bất lợi cho Iran nhiều hơn là cho Mỹ,” ông Vance nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu Iran phải đưa ra cam kết rõ ràng rằng sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân.
Ở chiều ngược lại, phía Iran lại tỏ ra không bất ngờ với kết quả này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, khẳng định việc không đạt được thỏa thuận ngay trong vòng đàm phán đầu tiên là điều đã được dự liệu từ trước.
Theo ông, Tehran vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục đối thoại, thông qua các kênh trung gian như Pakistan và các đối tác trong khu vực.
Trong vai trò “người gác cổng hòa bình”, Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar kêu gọi cả hai bên duy trì lệnh ngừng bắn và tiếp tục nỗ lực hướng tới một thỏa thuận dài hạn, tránh để xung đột leo thang trở lại.
Các phái đoàn đã bước vào cuộc đàm phán này với những cách tiếp cận rất khác nhau: Phó Tổng thống Mỹ JD Vance dường như muốn một giải pháp tương đối nhanh chóng sau khi Washington công bố lệnh ngừng bắn 2 tuần, nhưng Tehran thường hành động chậm hơn nhiều và sẵn sàng đàm phán trong thời gian dài.
Cả Mỹ và Iran dường như đều cho rằng vấn đề làm giàu uranium là điểm mấu chốt gây bất đồng.
Iran dường như vẫn không muốn từ bỏ chương trình làm giàu uranium. Trong khi đó, Nhà Trắng muốn có một cam kết chắc chắn rằng Iran sẽ không chế tạo vũ khí hạt nhân và dừng làm giàu uranium.
Isalamabad talks là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran sau hơn 10 năm, đồng thời là cuộc gặp cấp cao nhất kể từ năm 1979.
Bối cảnh của cuộc đàm phán này là cuộc chiến bùng phát từ cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, kéo theo các đòn đáp trả từ Tehran và lan rộng ra toàn khu vực Trung Đông.
Hệ quả không chỉ dừng ở thiệt hại nhân mạng mà còn châm ngòi cho một cú sốc năng lượng toàn cầu, khi Iran siết chặt tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí thế giới.
Dù cánh cửa đối thoại vẫn chưa đóng lại, nhưng thực tế cho thấy “ván cờ” địa chính trị lần này vẫn còn rất dài, và một thỏa thuận hòa bình thực chất vẫn là mục tiêu xa vời trong ngắn hạn.
Nguồn tham khảo: Aljazeera, Guardian, Reuters
