TSMC - "siêu lá chắn silicon" của Đài Loan

Trong thế kỷ 21, quyền lực quốc gia ngày càng được đo bằng khả năng kiểm soát các hạ tầng công nghệ cốt lõi, đặc biệt là bán dẫn. Trong bức tranh đó, TSMC vượt xa vai trò một doanh nghiệp sản xuất chip thông thường.

Đây là tài sản chiến lược của Đài Loan, biểu tượng của năng lực công nghiệp quốc gia, đồng thời là điểm tựa của trật tự quyền lực mới trong nền kinh tế số toàn cầu.

TSMC hiện kiểm soát hơn 90% nguồn cung chip tiên tiến nhất thế giới và khoảng 60% thị phần gia công bán dẫn (foundry). Những con số này không chỉ phản ánh lợi thế thị trường mà còn phản ánh một dạng quyền lực mang tính cấu trúc.

Quyền lực quyết định trong phát triển trí tuệ nhân tạo, điện toán hiệu năng cao và năng lực công nghệ của các nền kinh tế lớn. Vì vậy, vị thế của TSMC thường được mô tả bằng khái niệm “Silicon Shield”, lá chắn silicon khiến Đài Loan trở thành mắt xích không thể thay thế trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

TSMC - "siêu lá chắn silicon" của Đài Loan

TSMC ra đời năm 1987, không đơn thuần là sự xuất hiện của một công ty mới mà là sự tái định nghĩa toàn bộ ngành bán dẫn. Trước đó, thị trường bị thống trị bởi mô hình IDM, nơi các tập đoàn như Intel, Samsung hay Texas Instruments vừa thiết kế vừa sản xuất chip.

Morris Chang đã tạo ra cuộc cách mạng bằng mô hình “pure play foundry”: chỉ gia công, không thiết kế, không cạnh tranh với khách hàng. Nhờ đó, các công ty fabless như Nvidia hay Apple có thể giao thiết kế tối mật cho TSMC mà không lo xung đột lợi ích.

Quan trọng hơn, TSMC được xây dựng như một dự án công nghiệp quốc gia. Quỹ phát triển quốc gia Đài Loan góp 48,3% vốn, còn Philips góp 27,6% cùng công nghệ và các bằng sáng chế.

Lợi thế của TSMC nằm ở khả năng kết hợp giữa dẫn đầu công nghệ, kỷ luật sản xuất và hệ sinh thái khách hàng. Công ty hiện là đơn vị duy nhất sản xuất hàng loạt chip 3nm với hiệu suất cao, đồng thời chuyển dịch sang kỷ nguyên angstrom.

Theo lộ trình công nghệ, TSMC đã đưa 2nm vào sản xuất hàng loạt cuối 2025 và quy trình A16 (1.6nm) sự kiến cuối 2026. Điểm đột phá của A16 là Super power rail (SPR), chuyển hệ thống cấp điện ra mặt sau chip, giúp tăng mật độ bóng bán dẫn 1,1 lần và giảm điện năng 15-20%, yếu tố sống còn cho các trung tâm dữ liệu AI.

Dù sản xuất tại Đài Loan tối ưu chi phí hơn (tại Mỹ cao hơn khoảng 50%), TSMC vẫn phải mở rộng ra nước ngoài để phòng ngừa rủi ro địa chính trị.

Tại Mỹ, công ty cam kết đầu tư 65 tỷ USD cho ba nhà máy ở Arizona; nhà máy đầu tiên đã sản xuất 4nm cuối 2024, nhà máy thứ ba dự kiến sản xuất 2nm và A16 trước 2030, đồng thời nhận 6,6 tỷ USD hỗ trợ từ chương trình Chip Acts.

Tại Nhật Bản, mô hình liên doanh JASM giữa TSMC với Sony, Denso và Toyota tập trung vào các tiến trình 12-28nm, phục vụ cảm biến và ô tô.

TSMC vì vậy không chỉ sản xuất chip. Công ty này đang “đúc” ra năng lực cạnh tranh của quốc gia, định hình lại thế cân bằng địa chính trị và tạo nên một dạng quyền lực đặc trưng của thế kỷ 21, quyền lực kiểm soát nền móng của kỷ nguyên số.

Trong trật tự mới ấy, TSMC không đứng bên lề lịch sử như một doanh nghiệp thành công mà nó nằm ở trung tâm của lịch sử như một biểu tượng chủ quyền công nghệ và niềm tự hào quốc gia của Đài Loan./.