Từ “giấc mơ an cư” đến tâm lý ngại mua nhà của người Trung Quốc sau khủng hoảng bất động sản
Từng là biểu tượng của an cư lạc nghiệp và kênh tích sản quan trọng nhất của nhiều gia đình, nhà ở tại Trung Quốc đang mất dần sức hấp dẫn sau cú sốc kéo dài của thị trường bất động sản.
Theo số liệu chính thức, doanh số bán nhà mới tại Trung Quốc năm 2025 giảm xuống còn 7.300 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 1.060 tỷ USD – mức thấp nhất kể từ năm 2014. Con số này đã giảm hơn một nửa so với mức 16.200 tỷ nhân dân tệ, tương đương 2.300 tỷ USD, ghi nhận vào năm 2021 – thời điểm thị trường bất động sản Trung Quốc ở đỉnh cao.
Xét theo khối lượng giao dịch, doanh số bán nhà mới giảm 8,7% trong năm ngoái và xu hướng này chưa có dấu hiệu dừng lại, theo các chuyên gia kinh tế của Macquarie.
Mua nhà không còn là ưu tiên hàng đầu của người dân Trung Quốc (Ảnh: CNN)
Từ tài sản “chắc thắng” đến khoản đầu tư nhiều rủi ro
Trong nhiều thập kỷ, sở hữu nhà ở là một phần quan trọng trong đời sống kinh tế và văn hóa của người Trung Quốc. Kể từ khi chính sách nhà ở phúc lợi dần chấm dứt trong thập niên 1990, quá trình tư nhân hóa nhà ở cùng kỳ vọng tăng giá bất động sản đã đưa Trung Quốc trở thành một trong những quốc gia có tỷ lệ sở hữu nhà cao nhất thế giới.
Theo OECD, khoảng 9/10 hộ gia đình Trung Quốc sở hữu nhà ở, cao hơn đáng kể so với nhiều nền kinh tế phương Tây. Tại Mỹ, tỷ lệ sở hữu nhà chỉ khoảng 65%.
Tuy nhiên, chu kỳ tăng nóng của bất động sản Trung Quốc đã để lại hệ quả nặng nề. Nhiều doanh nghiệp địa ốc vay nợ lớn để phát triển dự án, góp phần tạo ra tình trạng dư cung, các “thành phố ma” và những khu nhà bỏ hoang. Từ năm 2020, Bắc Kinh bắt đầu siết lĩnh vực bất động sản – ngành từng chiếm tới khoảng 30% hoạt động kinh tế của Trung Quốc.
Động thái này giúp hạn chế đầu cơ và xây dựng tràn lan, nhưng cũng kéo theo cú sốc lớn với thị trường. Giá nhà lao dốc, nhiều dự án chậm tiến độ hoặc dang dở sau khi hàng loạt tập đoàn bất động sản rơi vào khủng hoảng nợ.
Evergrande – từng là nhà phát triển bất động sản lớn nhất Trung Quốc – đã bị tòa án Hong Kong ra lệnh thanh lý tài sản vào năm 2024. Một số doanh nghiệp lớn khác như Country Garden hay Vanke cũng rơi vào vòng xoáy khó khăn, phản ánh mức độ tổn thương sâu rộng của thị trường.
Giá nhà mới tại 70 thành phố Trung Quốc trong tháng 4 giảm 0,1% so với tháng trước (Nguồn: Reuters)
“Không phải không muốn mua, mà không dám vay”
Sau 5 năm kể từ làn sóng vỡ nợ đầu tiên của các doanh nghiệp địa ốc, thị trường nhà ở Trung Quốc vẫn chưa thể phục hồi rõ rệt. Giá nhà mới tại 70 thành phố trong tháng 4 tiếp tục giảm 0,1% so với tháng trước, dù mức giảm đã thu hẹp so với tháng 3.
Giới lãnh đạo Trung Quốc vẫn đặt mục tiêu ổn định thị trường bất động sản trong kế hoạch kinh tế, song các nhà phân tích cho rằng Bắc Kinh không còn muốn đưa lĩnh vực này trở lại vai trò đầu tàu tăng trưởng như trước.
“Vẫn tồn tại khoảng cách giữa tín hiệu chính sách và mức độ phục hồi thực sự trên thị trường”, bà Zhang Xiaoduan, Giám đốc dịch vụ phát triển kinh doanh khu vực miền Nam và miền Trung Trung Quốc của Cushman & Wakefield, nhận định.
Vấn đề nằm ở chỗ, ngay cả khi giá nhà đã giảm, niềm tin của người mua vẫn chưa quay trở lại. Thu nhập bấp bênh, triển vọng việc làm kém chắc chắn và tâm lý e ngại nợ dài hạn khiến nhiều người trì hoãn kế hoạch mua nhà.
“Không phải người dân không muốn mua nhà. Nhưng với thu nhập bấp bênh, chẳng ai dám vay thế chấp”, Mandy Feng, một người thuê nhà tại Côn Minh, nói.
Với một thế hệ từng xem bất động sản là tài sản an toàn gần như tuyệt đối, cuộc khủng hoảng những năm qua đã làm thay đổi niềm tin đó. Nhà đất không còn là khoản đầu tư “chắc thắng”, mà trở thành một quyết định tài chính cần được cân nhắc kỹ lưỡng hơn.
Sự thay đổi này cũng phản ánh khoảng cách thế hệ. Nếu cha mẹ từng sẵn sàng hỗ trợ con cái mua nhà, nhiều người trẻ hiện nay lại không còn xem sở hữu bất động sản là lựa chọn bắt buộc.
“Thị trường Trung Quốc đang dần giống các quốc gia phương Tây hơn, nơi việc thuê nhà có thể trở nên phổ biến hơn trong tương lai”, một nữ giám đốc quan hệ công chúng nhận định./.
Nguồn tham khảo: CNN