Bài toán năng lượng khiến lựa chọn chính sách trở nên hóc búa: Kiềm chế lạm phát hay hỗ trợ tăng trưởng?
Việc điều hành chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương (NHTW) châu Á đang trở nên phức tạp hơn khi căng thẳng leo thang tại Trung Đông làm dấy lên lo ngại về làn sóng lạm phát do giá năng lượng tăng vọt.
"Iranflation" là từ ghép giữa "Iran" và "Inflation", hàm ý mô tả tình trạng lạm phát toàn cầu do căng thẳng hoặc xung đột liên quan đến Iran, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và dầu mỏ.
“Iranflation” khiến ngân hàng trung ương châu Á đau đầu
BOJ đối mặt rủi ro “đình lạm”
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) rơi vào trạng thái 'tiến thoái lưỡng nan' bởi việc nâng lãi suất có thể giúp kiểm soát lạm phát, nhưng đồng thời cũng có nguy cơ kìm hãm tăng trưởng kinh tế.
Ông Takeshi Yamaguchi, kinh tế trưởng phụ trách Nhật Bản tại Morgan Stanley MUFG Securities, cho rằng BOJ “nhiều khả năng sẽ duy trì lập trường thận trọng hơn, qua đó làm giảm xác suất tăng lãi suất trong ngắn hạn”.
Trong một báo cáo, ông cảnh báo nền kinh tế Nhật Bản có thể phải đối mặt với những hiệu ứng giống tình trạng "đình lạm" (stagflation) trong ngắn hạn.
Theo ông Yamaguchi, giá dầu tăng cao do các yếu tố địa chính trị sẽ đẩy lạm phát toàn phần tăng lên thông qua chi phí nhập khẩu cao hơn. Đồng thời, thu nhập thực của các hộ gia đình sẽ bị bào mòn, kéo theo sự suy yếu của tiêu dùng cá nhân.
BOJ sẽ họp chính sách vào ngày 18–19/3. Dữ liệu thị trường cho thấy xác suất tăng lãi suất vào tháng 4 hiện khoảng 59%.
Thống đốc BOJ Kazuo Ueda tuần trước cho biết ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục chu kỳ tăng lãi suất nếu các dự báo kinh tế trở thành hiện thực. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng tùy thuộc vào diễn biến tại Trung Đông, chi phí năng lượng tăng và biến động thị trường tài chính có thể gây ra “những tác động lớn tới kinh tế toàn cầu và Nhật Bản”.
Đồng tiền châu Á suy yếu trước căng thẳng Iran (Biểu đồ thể hiện mức thay đổi của các đồng tiền châu Á so với USD kể từ ngày 27/2) (Đồ họa: Nikkei Asia)
Châu Á chịu áp lực kép
Ở các nền kinh tế châu Á khác, NHTW Philippines và Thái Lan gần đây đã cắt giảm lãi suất, trong khi Malaysia tuần trước giữ nguyên lãi suất.
Ông David Rolley – nhà quản lý danh mục trái phiếu toàn cầu tại Loomis Sayles – nhận định, giá năng lượng tăng cao tạo nên một cú sốc nguồn cung. Lãi suất có thể điều tiết cầu, nhưng không thể giải quyết các vấn đề về cung.
Cụ thể, nếu mức lạm phát ban đầu vẫn tương đối thấp, phản ứng “kinh điển” của nhiều NHTW sẽ là “bỏ qua tác động ngắn hạn của giá cả và tập trung vào việc cầu suy yếu”.
Khi đó, họ có thể giữ nguyên chính sách tiền tệ trong giai đoạn đầu của cú sốc và thậm chí cắt giảm lãi suất sau đó để khôi phục nhu cầu.
Tuy nhiên, mọi thứ sẽ trở nên “phức tạp hơn nhiều” nếu một quốc gia đã phải đối mặt với áp lực lạm phát trước đó. “Đôi khi việc tăng lãi suất vẫn phải được thực hiện, ít nhất là để ổn định các đồng tiền đang suy yếu,” ông nói thêm.
Trước khi xung đột với Iran bùng phát, nhiều ngân hàng trung ương châu Á – bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Philippines – đã chuyển sang lập trường chính sách “diều hâu” hơn. Một báo cáo nghiên cứu của Bank of America đầu tháng 2 cho rằng sự thay đổi này phần lớn xuất phát từ tăng trưởng thương mại khu vực, sự bùng nổ của ngành công nghệ và lạm phát dai dẳng.
Khi chiến tranh Nga – Ukraine bùng nổ, thế giới vốn đã đối mặt với lạm phát do các nút thắt chuỗi cung ứng hình thành từ đại dịch COVID-19. Cuộc chiến này tiếp tục đẩy giá dầu tăng cao và làm trầm trọng thêm lạm phát.
“Điều này buộc các ngân hàng trung ương trên toàn cầu phải tăng lãi suất với tốc độ nhanh chóng", ông Ataru Okumura, chiến lược gia cấp cao tại SMBC Nikko Securities, nhận định./.
Nguồn tham khảo: Nikkei Asia
