IMF: Kinh tế Trung Quốc cần tăng trưởng dựa trên tiêu dùng

Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng khoảng 5% trong năm 2025, và được dự báo đạt 4,5% trong năm 2026 – cao hơn 0,3 điểm % so với dự báo hồi tháng 10. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang đối mặt nhiều thách thức.

Nhu cầu trong nước vẫn yếu, một phần do suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản và hệ thống an sinh xã hội chưa đủ mạnh khiến người dân thận trọng chi tiêu.

Điều này tạo ra áp lực giảm phát và khiến tăng trưởng ngày càng phụ thuộc vào nhu cầu bên ngoài. Song Trung Quốc không thể tiếp tục dựa vào xuất khẩu tăng cao để duy trì tăng trưởng bền vững trong những năm tới. Do đó, chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên tiêu dùng được xem là ưu tiên chính sách hàng đầu.

Theo IMF, Giới hoạch định chính sách Trung Quốc đã nhận diện rõ các thách thức này và đang đi đúng hướng. Năm 2025, Bắc Kinh áp dụng chính sách tài khóa mở rộng hơn, triển khai trợ cấp xã hội có mục tiêu, giảm đầu tư dư thừa trong một số ngành và nới lỏng chính sách tiền tệ.

Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026–2030) cũng đặt mục tiêu thúc đẩy tiêu dùng trở thành động lực tăng trưởng chính. Ngoài ra, việc nâng dần tuổi nghỉ hưu, dựa trên cải cách năm 2024, sẽ giúp giảm áp lực từ lực lượng lao động suy giảm và cải thiện triển vọng kinh tế.

Dù vậy, IMF cho rằng Trung Quốc có thể làm nhiều hơn để thúc đẩy tiêu dùng và nhu cầu nội địa trong dài hạn. Một gói kích thích kinh tế vĩ mô mạnh mẽ hơn sẽ đóng vai trò then chốt, cùng với việc củng cố mạng lưới an sinh xã hội và hỗ trợ phục hồi thị trường bất động sản.

IMF khuyến nghị Trung Quốc triển khai gói chính sách vĩ mô toàn diện, tập trung vào mở rộng tài khóa, kết hợp nới lỏng tiền tệ hơn nữa và tăng tính linh hoạt của tỷ giá. Bộ công cụ này sẽ giúp đưa lạm phát lên mức lành mạnh hơn, kích thích nhu cầu nội địa và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu.

Đồng thời, Trung Quốc cần điều chỉnh cơ cấu chi tiêu công, giảm đầu tư công và các chính sách công nghiệp ưu tiên cho từng ngành. Việc này sẽ nâng cao năng suất thông qua phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn và tạo dư địa ngân sách để tăng chi an sinh xã hội cũng như hỗ trợ thị trường bất động sản, bao gồm hỗ trợ người mua nhà chưa hoàn thiện.

Tăng cường an sinh xã hội để thúc đẩy chi tiêu

Chính sách tài khóa nên ưu tiên củng cố hệ thống an sinh xã hội nhằm tạo niềm tin cho người dân chi tiêu nhiều hơn. Các lĩnh vực như y tế, lương hưu, trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ xã hội đều có dư địa để tăng mức trợ cấp và mở rộng phạm vi bao phủ. Điều này sẽ giảm nhu cầu tiết kiệm phòng ngừa rủi ro của người dân, đặc biệt là nhóm dễ tổn thương.

Một nghiên cứu của IMF cho thấy nếu chi tiêu xã hội ở khu vực nông thôn tăng gấp đôi, tiêu dùng có thể tăng tích lũy tương đương 2,4 điểm phần trăm GDP trong vòng 5 năm.

Việc nới lỏng hệ thống hộ khẩu (hukou) cũng được xem là giải pháp quan trọng. Hệ thống này phân loại cư dân thành thành thị và nông thôn, khiến lao động nhập cư khó tiếp cận đầy đủ phúc lợi tại các thành phố lớn. Nếu cấp quy chế đô thị cho khoảng 200 triệu lao động nhập cư nông thôn, tỷ lệ tiêu dùng/GDP có thể tăng thêm 0,6 điểm phần trăm.

Ngoài ra, cải cách thuế theo hướng lũy tiến hơn với thu nhập lao động và tăng thuế đối với vốn sẽ giúp giảm bất bình đẳng và tăng thu nhập khả dụng cho nhóm thu nhập thấp – những người có xu hướng chi tiêu phần lớn thu nhập – qua đó thúc đẩy tiêu dùng.

Theo IMF, nếu triển khai đồng bộ các khuyến nghị này, Trung Quốc có thể nâng tỷ trọng tiêu dùng trong GDP thêm khoảng 4 điểm % trong 5 năm tới. Khai thác tiềm năng của thị trường nội địa khổng lồ sẽ giúp tăng trưởng ít phụ thuộc hơn vào xuất khẩu và trở nên bền vững hơn.

Với việc Trung Quốc đóng góp khoảng 30% tăng trưởng toàn cầu, một nền kinh tế cân bằng hơn cũng đồng nghĩa với triển vọng tích cực hơn cho kinh tế thế giới./.