Giá dầu vượt 100 USD tác động thế nào đến kinh tế toàn cầu?

Giá năng lượng tăng mạnh do xung đột tại Iran đang lan sang giá tiêu dùng và chi phí sản xuất tại nhiều nền kinh tế. Cú sốc mới làm gia tăng nguy cơ tăng trưởng chậm lại, trong khi các ngân hàng trung ương (NHTW) có ít dư địa hơn để hỗ trợ nền kinh tế.

Tại Mỹ, chỉ số giá sản xuất tăng 0,4% trong tháng 8 so với tháng trước, mức cao nhất kể từ tháng 5. So với cùng kỳ năm trước, chỉ số này tăng 5,4%.

Chi phí năng lượng, vận tải và kho bãi tăng mạnh sau hai tháng đi xuống. Một số cấu phần được sử dụng để tính thước đo lạm phát ưa thích của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng ghi nhận mức tăng đáng kể.

Áp lực tương tự đang xuất hiện tại châu Á. Lạm phát tiêu dùng Trung Quốc tăng tốc lần đầu tiên kể từ tháng 4, trong khi giá hàng hóa tại cửa nhà máy tăng mạnh hơn dự báo do thực phẩm và năng lượng trở nên đắt đỏ hơn.

Riêng năng lượng đóng góp 0,28 điểm phần trăm vào mức tăng CPI của Trung Quốc so với cùng kỳ năm trước. Giá rau tươi, trứng và thịt lợn cũng tăng trong tháng do yếu tố mùa vụ và điều kiện thời tiết.

Tại Đài Loan, CPI tháng 8 tăng 2,04% so với cùng kỳ. Đây là tháng thứ tư liên tiếp lạm phát vượt ngưỡng cảnh báo 2% của ngân hàng trung ương, chuỗi kéo dài nhất trong hai năm.

Theo cơ quan thống kê Đài Loan, áp lực giá chủ yếu tập trung ở dịch vụ ăn uống và năng lượng. Xung đột tại Iran vì thế vẫn tác động đến nền kinh tế, dù chính quyền đang trợ giá cho các doanh nghiệp năng lượng nhà nước.

Các NHTW đứng trước lựa chọn khó khăn

Lạm phát cao hơn dự báo khiến khả năng Fed nâng lãi suất trong cuộc họp tuần tới gần như đã được thị trường phản ánh đầy đủ. Nhà đầu tư cũng đánh giá cao khả năng ngân hàng trung ương Mỹ thực hiện thêm một đợt tăng trước cuối năm.

Áp lực này nhanh chóng lan sang thị trường trái phiếu. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 4,9%, lên mức cao nhất kể từ năm 2023.

Ngày 9/9, Bộ Tài chính Mỹ tăng quy mô mua lại trái phiếu nhằm kéo giảm lợi suất kỳ hạn 10 năm. Tuy nhiên, lợi suất không giảm mà tiếp tục đi lên, nối dài đợt bán tháo trên thị trường.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhiều lần cảnh báo rằng giới traders sẽ sai lầm khi đặt cược ngược với định hướng của Chính phủ, do ông nắm những thông tin về kế hoạch chính sách mà thị trường không có. Tuy nhiên, diễn biến lợi suất cho thấy giới giao dịch trái phiếu đang đi theo hướng ngược lại.

Không riêng Mỹ, nhiều NHTW khác cũng phải duy trì lập trường thận trọng. Mexico ghi nhận lạm phát tháng 8 tăng trở lại nhưng thấp hơn dự báo. Kết quả này phần nào giảm áp lực cho cơ quan điều hành, song chưa đủ để làm thay đổi kế hoạch giữ nguyên lãi suất trong ngắn hạn.

Ngân hàng Trung ương Chile tiếp tục giữ lãi suất ở mức 4,5% trong cuộc họp thứ sáu liên tiếp. Đan Mạch lại nâng lãi suất theo Ngân hàng Trung ương châu Âu nhằm bảo vệ cơ chế neo tỷ giá của đồng krone với euro.

Tăng trưởng toàn cầu ngày càng phân hóa

Trong khi lạm phát lan rộng, triển vọng tăng trưởng giữa các nền kinh tế lại có sự khác biệt rõ rệt.

Kinh tế Anh tăng trưởng 0,4% trong tháng 7, vượt dự báo của giới phân tích. Đây là tháng thứ ba liên tiếp kết quả thực tế cao hơn kỳ vọng, cho thấy nước này có thể tránh được một đợt giảm tốc mạnh trong nửa cuối năm 2026.

Đáng chú ý, hoạt động của các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo bắt đầu tạo ra đóng góp lớn đối với tăng trưởng kinh tế Anh trong tháng 7.

Trái ngược với Anh, sản lượng công nghiệp Đức giảm 1,1% trong tháng 7, mạnh nhất kể từ tháng 8/2025. Trước đó, các nhà kinh tế tham gia khảo sát của Bloomberg dự báo chỉ tiêu này tăng 0,2%.

Sự suy giảm chủ yếu đến từ ngành sản xuất ô tô, đánh dấu một bước lùi ngoài dự kiến trong quá trình phục hồi của nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Triển vọng tại Chile cũng trở nên kém tích cực hơn. Ngân hàng trung ương nước này hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 lần thứ ba, từ mức 1-1,75% xuống còn 0,25-0,75%, đồng thời cảnh báo giai đoạn trì trệ có thể kéo dài hơn dự kiến./. 

Nguồn tham khảo: