Nếu ứng viên kế nhiệm Kevin Warsh không được Thượng viện phê chuẩn đúng hạn, liệu Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể đẩy ông Jerome Powell khỏi ghế Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed)?
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Jerome Powell (trái) và ứng viên kế nhiệm Kevin Warsh (phải) (Ảnh: Financial Times)
Ông Kevin Warsh dự kiến điều trần trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ vào tuần tới, song triển vọng được thông qua trước khi nhiệm kỳ Chủ tịch của Powell kết thúc vào ngày 15/5 là không chắc chắn.
Quá trình phê chuẩn Warsh đang vấp phải rào cản lớn từ nội bộ đảng Cộng hòa. Thượng nghị sĩ Thom Tillis tuyên bố sẽ chặn đề cử này cho đến khi Bộ Tư pháp dừng cuộc điều tra nhằm vào ông Powell - liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá 2,5 tỷ USD.
Trong khi đó, ông Trump không có dấu hiệu nhượng bộ, thậm chí còn tuyên bố sẽ sa thải Chủ tịch Powell nếu ông không rời vị trí “đúng hạn”. Điều này làm gia tăng nguy cơ xảy ra một cuộc đối đầu pháp lý và thể chế chưa từng có tiền lệ nếu ông Warsh không được xác nhận kịp thời.
Ông Powell có thể tiếp tục tại vị
Về phía mình, ông Powell khẳng định ông có quyền tiếp tục đảm nhiệm vai trò Chủ tịch tạm quyền, nếu người kế nhiệm chưa được phê chuẩn. Đây là thông lệ từng được áp dụng trong quá khứ, bao gồm giai đoạn chuyển tiếp năm 2022.
Luật quy định rõ các thành viên Hội đồng Thống đốc “tiếp tục phục vụ cho đến khi người kế nhiệm được bổ nhiệm”. Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng không có cơ sở để Tổng thống chỉ định một người khác thay thế trong khi chưa có sự phê chuẩn của Thượng viện.
Tuy nhiên, một số đồng minh của ông Trump lại khẳng định Tổng thống có thể chỉ định một thành viên Fed làm Chủ tịch tạm quyền trong thời gian chờ phê chuẩn. Quan điểm này dựa trên các tiền lệ pháp lý từ thời Jimmy Carter, cũng như một bản ghi nhớ năm 1983 của John Roberts khi còn là cố vấn Nhà Trắng dưới thời Ronald Reagan.
Dù vậy, nhiều học giả đánh giá lập luận này thiếu vững chắc và khó đứng vững nếu bị thách thức tại tòa án.
Ông Powell có thể tiếp tục ở lại Fed với tư cách thành viên Hội đồng Thống đốc, do nhiệm kỳ của ông kéo dài đến ngày 31/1/2028 (Ảnh: Getty Image)
Rủi ro xung đột thể chế
Trong kịch bản ông Trump tiến hành sa thải Powell, gần như chắc chắn Chủ tịch Fed sẽ khởi kiện, kéo theo nguy cơ phát sinh tranh chấp pháp lý về thẩm quyền điều hành ngân hàng trung ương. Khi đó, câu hỏi “ai thực sự lãnh đạo Fed” có thể trở thành điểm nghẽn nghiêm trọng đối với thị trường tài chính toàn cầu.
Đáng chú ý, ngay trong nội bộ đảng Cộng hòa cân nhắc khả năng can thiệp sâu vào Fed. Yếu tố này có thể khiến ông Warsh khó đạt đủ 51 phiếu cần thiết tại Thượng viện.
Ngay cả khi không còn giữ chức Chủ tịch, ông Powell vẫn có thể tiếp tục ở lại Fed với tư cách thành viên Hội đồng Thống đốc, do nhiệm kỳ của ông kéo dài đến ngày 31/1/2028.
Thông thường, các Chủ tịch Fed sẽ rút lui hoàn toàn sau khi người kế nhiệm nhậm chức. Tuy nhiên, Powell cho thấy ông có thể phá lệ, đặc biệt trong bối cảnh đang bị Bộ Tư pháp điều tra. Ông cho rằng việc rời đi trong thời điểm này có thể tạo tiền lệ nguy hiểm, làm suy yếu tính độc lập của Fed trước áp lực chính trị.
Diễn biến hiện tại không chỉ là mâu thuẫn cá nhân giữa Tổng thống và Chủ tịch Fed, mà còn phản ánh căng thẳng sâu sắc về nguyên tắc độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.
Giới phân tích nhận định chiến lược gây sức ép của ông Trump có thể vô tình làm suy giảm niềm tin thị trường, đồng thời gây khó khăn cho chính ứng viên Warsh trong quá trình định hình lại chính sách tiền tệ nếu được bổ nhiệm./.
Nguồn: Financial Times
