Đồng yên chạm đáy 40 năm: Nhật Bản cứu hay để mặc?
Lần đầu tiên kể từ năm 1986, đồng yên rơi xuống vùng giá thấp nhất so với USD, đưa Chính phủ Nhật Bản trở lại trước một bài toán quen thuộc: tiếp tục để đồng nội tệ mất giá nhằm hỗ trợ xuất khẩu hay tung hàng chục tỷ USD để cứu tỷ giá, dù hiệu quả chưa chắc như kỳ vọng.
Trong phiên giao dịch đêm 29/6 tại New York, tỷ giá USD/JPY lần đầu vượt mốc 161,95 yen/USD, xuyên thủng đáy được thiết lập hồi tháng 7/2024 - thời điểm Tokyo phải chi hàng chục tỷ USD để can thiệp thị trường ngoại hối.
Sang phiên sáng 30/6 tại Tokyo, đồng yen tiếp tục suy yếu, có lúc xuống 162,40 yen/USD, bất chấp hàng loạt cảnh báo từ Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara và Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama.
Đồng yen hiện đã trở về vùng giá chưa từng xuất hiện kể từ năm 1986. Trớ trêu thay, cách đây gần 40 năm, Nhật Bản lại đối mặt với bài toán hoàn toàn ngược lại. Sau Thỏa thuận Plaza do Mỹ thúc đẩy, đồng yen bước vào chu kỳ tăng giá mạnh, mở đầu cho thời kỳ bong bóng tài sản nổi tiếng của nền kinh tế Nhật.
Bốn thập kỷ sau, câu chuyện đã đảo chiều.
Cứu hay chấp nhận đồng tiền yếu?
Đồng yen yếu mang đến hai mặt trái ngược.
Ở phía tích cực, đây là "món quà" đối với các doanh nghiệp xuất khẩu. Khi doanh thu ở nước ngoài được quy đổi sang đồng nội tệ, lợi nhuận tăng lên đáng kể. Đây cũng là một trong những động lực giúp thị trường chứng khoán Nhật Bản liên tiếp lập đỉnh trong thời gian qua.
Theo ước tính, riêng các hãng ô tô Nhật Bản có thể thu thêm khoảng 5,8 tỷ USD lợi nhuận trong năm nay nhờ biến động tỷ giá. Toyota cho biết cứ mỗi khi đồng yen mất giá thêm 1 yen so với USD, lợi nhuận hoạt động của hãng tăng khoảng 50 tỷ yen.
Tuy nhiên, cái giá phải trả cũng không nhỏ.
Nhật Bản phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng và nguyên liệu. Đồng yen yếu khiến chi phí nhập khẩu dầu mỏ, khí đốt và thực phẩm tăng mạnh, đẩy lạm phát lên cao và trực tiếp làm giảm sức mua của người dân.
Đó cũng là lý do thị trường đang dõi theo từng động thái của Chính phủ Nhật Bản.
"Điều thị trường quan tâm nhất lúc này là liệu giới chức Nhật Bản có thực sự can thiệp hay chỉ tiếp tục cảnh báo bằng lời nói", ông Yujiro Goto - chiến lược gia ngoại hối trưởng tại Nomura Securities - nhận định.
Vì sao BOJ tăng lãi suất nhưng đồng yen vẫn lao dốc?
Về lý thuyết, việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nâng lãi suất sẽ hỗ trợ đồng nội tệ.
BOJ đã chấm dứt chính sách lãi suất âm từ năm 2024 và tiếp tục nâng lãi suất điều hành lên 1% vào ngày 16/6/2026 - mức cao nhất kể từ năm 1995.
Tuy nhiên, thị trường gần như không phản ứng.
Nguyên nhân nằm ở khoảng cách lãi suất quá lớn giữa Nhật Bản và Mỹ.
Trong khi BOJ mới chỉ nâng lãi suất lên 1%, giới đầu tư vẫn tin rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian tới. Điều này khiến chiến lược "carry trade" tiếp tục phát huy hiệu quả: vay đồng yen với chi phí thấp rồi chuyển sang đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài.
Dòng vốn vì vậy tiếp tục chảy khỏi Nhật Bản, kéo đồng yen ngày càng suy yếu.
Thị trường cũng cho rằng BOJ khó có thể nâng lãi suất mạnh hơn khi nền kinh tế vẫn chịu áp lực từ già hóa dân số, tăng trưởng thấp và gánh nặng nợ công.
Thị trường chờ "đòn cứu giá" tiếp theo
Ngoài chênh lệch lãi suất, đồng yen còn chịu sức ép từ những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông, khu vực cung cấp phần lớn dầu thô cho Nhật Bản.
Tuy vậy, theo giới phân tích, đây chỉ là yếu tố ngắn hạn. Nguyên nhân cốt lõi vẫn nằm ở chênh lệch lãi suất và những vấn đề mang tính cơ cấu của nền kinh tế Nhật Bản.
Ngày 19/6, Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama khẳng định Tokyo sẵn sàng áp dụng "các biện pháp mạnh" nếu xuất hiện những biến động đầu cơ quá mức trên thị trường ngoại hối.
Bà cũng cho biết sau cuộc trao đổi với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, hai bên thống nhất sẽ phối hợp chặt chẽ về vấn đề tỷ giá nếu tình hình trở nên cấp thiết.
Theo các chiến lược gia của Bloomberg, sau khi tỷ giá USD/JPY vượt vùng giá từng thiết lập năm 1986, mốc 164-165 yen/USD sẽ là ngưỡng tiếp theo mà thị trường theo dõi sát sao.
Nếu đồng yen tiếp tục mất giá với tốc độ nhanh hơn, áp lực buộc Chính phủ Nhật Bản phải quay trở lại thị trường sẽ ngày càng lớn.
Nguồn tham khảo: Bloomberg