Bom đạn và petro đô la (phần cuối)

Trong các cuộc xung đột hiện đại, thị trường tài chính thường phản ứng nhanh và chính xác hơn dự đoán của các nhà chiến lược quân sự.

Diễn biến của thị trường dầu mỏ trong những ngày gần đây cho thấy một tín hiệu đáng chú ý. Cấu trúc giá dầu đang rơi vào trạng thái hiếm khi xảy ra, backwardation, khi hợp đồng giá dầu các kỳ hạn gần cao hơn hợp đồng các kỳ hạn dài.

Hiện tượng này phản ánh một nhận định khá rõ của giới đầu tư. Cú sốc địa chính trị hiện tại chỉ mang tính ngắn hạn và nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ sớm ổn định trở lại. Nói cách khác, thị trường đang đặt cược rằng cuộc chiến này khó có thể kéo dài thành một cuộc khủng hoảng dầu mỏ nhiều tháng.

Bom đạn và petro đô la (phần cuối)

Trên chiến trường, Mỹ và Israel đang thể hiện ưu thế quân sự rõ rệt. Các đợt không kích liên tục đã nhắm vào cơ sở hạ tầng quân sự, trung tâm chỉ huy và hệ thống phòng không của Iran, làm suy yếu đáng kể khả năng phòng thủ của Tehran.

Tuy nhiên, lịch sử chiến tranh cho thấy một nghịch lý quen thuộc, ưu thế quân sự không đồng nghĩa với chiến thắng trên thực địa. Cho đến nay, Washington vẫn chưa đưa ra một định nghĩa rõ ràng về chiến thắng tại Iran sẽ như thế nào? Một kế hoạch cụ thể để đảm bảo rằng Iran sau chiến tranh sẽ không còn là mối đe dọa địa chính trị hay quân sự.

Trong khi đó, Iran lại sở hữu một chiến lược đơn giản hơn nhiều, tồn tại và kéo dài cuộc chiến. Nếu Tehran có thể duy trì năng lực kháng cự đủ lâu, gây ra thiệt hại kinh tế lên các đồng minh của Mỹ và gây áp lực chính trị lên Washington, họ có thể đạt được một dạng “chiến thắng tiêu hao”. Đây chính là logic từng giúp nhiều quốc gia yếu hơn vượt qua các đối thủ mạnh hơn trong lịch sử chiến tranh bất đối xứng.

Hệ quả hiện nay của cuộc chiến không dừng lại ở Trung Đông. Các nền kinh tế phụ thuộc năng lượng ở châu Á đang cảm nhận sức ép rõ rệt. Nhật Bản và Hàn Quốc, hai nền kinh tế công nghiệp lớn nhưng thiếu tài nguyên, nhập khẩu phần lớn dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Những cú giảm điểm mạnh trên các sàn chứng khoán của hai nước này trong những ngày qua phản ánh rõ rệt nỗi lo ấy.

Châu Âu thậm chí còn mong manh hơn. Sau nhiều năm tăng trưởng yếu và những cú sốc năng lượng từ cuộc chiến Nga-Ukraine, nền kinh tế EU vẫn chưa phục hồi hoàn toàn. Một cú tăng mạnh của giá dầu có thể dễ dàng đẩy khu vực này trở lại bờ vực suy thoái sâu.

Hơn thế nữa, áp lực không chỉ đến từ bên ngoài mà còn đến từ bên trong lòng nước Mỹ, bài toán kinh tế vĩ mô đang trở nên ngày càng nhạy cảm. Nếu giá dầu tiếp tục tăng và đẩy lạm phát quay trở lại, Fed sẽ gặp khó khăn trong việc hạ lãi suất. Khi tăng trưởng chậm lại nhưng lạm phát vẫn cao, nguy cơ stagflation lại quay trở lại.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi chiến lược hiện nay là cuộc chiến này có thể kéo dài bao lâu trước khi cái giá kinh tế và chính trị trở nên quá lớn buộc ông Trump phải xuống nước hay gọi cách khác là TACO (Trump always chiken out).

Một chiến dịch quân sự không có mục tiêu rõ ràng thường có xu hướng kết thúc theo một kịch bản quen thuộc. Tuyên bố đạt được các mục tiêu chiến lược, khẳng định chiến thắng và dừng lại trước khi chi phí vượt khỏi tầm kiểm soát.

Trong chiến tranh hiện đại, bom đạn có thể làm rung chuyển các thành phố nhưng chính thị trường tài chính, hầu bao của các tỷ phú mới là thứ quyết định số phận thực sự của một cuộc chiến./.