Ba quốc gia Đông Nam Á bắt tay xây dựng kho dự trữ dầu chung

Indonesia, Thái Lan và Philippines dự kiến thiết lập cơ chế chia sẻ nguồn dự trữ xăng, dầu từ năm 2027. Sáng kiến do Nhật Bản thúc đẩy nhằm tăng cường an ninh năng lượng tại Đông Nam Á sau những cú sốc nguồn cung từ cuộc chiến Iran.

Theo Nikkei Asia, Indonesia và Thái Lan sẽ xây dựng các kho dự trữ xăng và dầu diesel, cho phép Philippines mua nhiên liệu trong trường hợp khẩn cấp.

Hệ thống dự trữ sẽ vận hành theo cơ chế "vé" (ticket-based system), vốn đã được áp dụng tại Liên minh châu Âu (EU) và một số khu vực khác, song chưa từng triển khai tại ASEAN.

Theo đó, các đơn vị vận hành kho chứa vẫn kinh doanh xăng, dầu bình thường. Khi xảy ra tình trạng khẩn cấp, những quốc gia và doanh nghiệp đã mua vé từ trước sẽ được quyền ưu tiên mua một lượng nhiên liệu nhất định.

Ba quốc gia Đông Nam Á dự kiến ký thỏa thuận triển khai cơ chế này vào ngày 14/11, bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN. Giá vé và các điều kiện sử dụng sẽ được xác định sau.

Lào và Timor-Leste cũng đang cân nhắc tham gia sáng kiến. Mục tiêu dài hạn là hình thành hệ thống dự trữ chung cho toàn khối ASEAN, mở rộng danh mục dự trữ sang dầu thô.

Bài toán an ninh năng lượng của Đông Nam Á

Theo Nikkei Aisa, xung đột tại Iran đã bộc lộ những điểm yếu trong hệ thống bảo đảm an ninh năng lượng của Đông Nam Á, khi nhiều quốc gia phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Đông nhưng năng lực dự trữ còn hạn chế.

Khoảng 80% lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ vận chuyển qua eo biển Hormuz có điểm đến là châu Á. Riêng Philippines nhập khẩu hơn 90% lượng dầu thô từ Trung Đông.

Tháng 3/2026, sau khi cuộc chiến Iran nổ ra, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng trên toàn quốc.

Các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong đó có Nhật Bản, phải duy trì lượng dầu dự trữ tương đương ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng. Tuy nhiên, chưa có quốc gia ASEAN nào là thành viên đầy đủ của tổ chức này.

Theo một nghiên cứu trước đây của Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA), lượng dầu dự trữ tại Philippines chỉ đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong 15-30 ngày, còn tại Indonesia là 14-23 ngày. Việc thiếu hụt cơ sở hạ tầng kho chứa cũng hạn chế khả năng gia tăng dự trữ của các nước./.