4 rủi ro phía sau làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu
Làn sóng bán tháo trái phiếu đang lan rộng trên toàn cầu, đẩy lợi suất và chi phí vay tại nhiều nền kinh tế lên mức cao nhất nhiều thập kỷ.
Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tại các nền kinh tế lớn (Đồ hoạ: FT)
Thị trường trái phiếu toàn cầu trải qua phiên bán tháo mạnh ngày 1/9, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang, giá năng lượng tăng và giới đầu tư lo ngại các ngân hàng trung ương sẽ đẩy nhanh quá trình nâng lãi suất để kiểm soát lạm phát.
Tại Anh, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm có thời điểm tăng 0,11 điểm phần trăm lên 5,26%, cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính năm 2008, trước khi lùi về 5,22%.
Lợi suất kỳ hạn 30 năm cũng vọt lên 5,9%, mức chưa từng thấy kể từ cuối thập niên 1990, rồi giảm nhẹ xuống 5,86%.
Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm chạm 3%, cao nhất kể từ năm 1996. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm – loại tài sản nhạy cảm với triển vọng lãi suất – tăng lên 4,5%, mức cao nhất kể từ đầu năm 2025.
Lợi suất trái phiếu biến động ngược chiều với giá. Vì vậy, lợi suất tăng mạnh phản ánh áp lực bán ra trên thị trường.
4 rủi ro phía sau đà tăng lợi suất
Chia sẻ trên trang cá nhân, T.S Hồ Quốc Tuấn - Giảng viên Cao cấp Đại học Bristol, Anh Quốc - cho biết, phiên 1/9 là một ngày bán tháo mạnh trên thị trường trái phiếu toàn cầu.
Ba nguyên nhân chính được nhắc đến gồm chiến tranh, lạm phát và thâm hụt ngân sách tăng nhanh, làm gia tăng lo ngại về khả năng trả nợ của các chính phủ.
Theo T.S Hồ Quốc Tuấn, nếu lợi suất trái phiếu tiếp tục đi lên, kinh tế vĩ mô có thể đối mặt với 4 rủi ro lớn.
Thứ nhất, chi phí trả lãi đối với các khoản nợ dài hạn sẽ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong ngân sách quốc gia. Điều này làm thu hẹp nguồn lực dành cho phúc lợi, giáo dục và đầu tư phát triển. Khi ngân sách thiếu hụt, các chính phủ có thể phải tăng thuế để bù đắp.
Thứ hai, lợi suất dài hạn tăng sẽ kéo lãi suất vay mua nhà đi lên, đồng thời gây áp lực giảm định giá đối với các tài sản có thời gian hoàn vốn dài, điển hình là cổ phiếu công nghệ. Hoạt động IPO và phát hành riêng lẻ vì thế cũng có thể gặp khó khăn.
Thứ ba, giá trị danh mục trái phiếu do ngân hàng, quỹ hưu trí và doanh nghiệp bảo hiểm nắm giữ sẽ suy giảm. Diễn biến này có thể làm xấu đi các chỉ tiêu an toàn vốn, buộc các tổ chức tài chính tăng nắm giữ tài sản có tính thanh khoản cao, khiến dòng tiền trên thị trường càng trở nên khan hiếm.
Thứ tư, lợi suất tăng mạnh có thể đẩy rủi ro tín dụng lên cao. Theo cảnh báo của nhà kinh tế Mohamed El-Erian và một số chuyên gia ngân hàng, các mô hình quản trị rủi ro có thể tự động chuyển sang trạng thái thận trọng, qua đó siết điều kiện tín dụng hoặc yêu cầu người vay bổ sung tài sản bảo đảm.
TS. Hồ Quốc Tuấn cho biết Mỹ đang sử dụng chương trình mua lại trái phiếu nhằm hỗ trợ thanh khoản và góp phần kiểm soát lợi suất. Tuy nhiên, phản ứng trên thị trường cho thấy nhà đầu tư chưa tin rằng Chính phủ Mỹ có thể kiềm chế được đà tăng này./.
