VIS Rating: Nới trần vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn có thể làm tăng rủi ro thanh khoản ngân hàng
VIS Rating cho rằng, việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn (SMLR) từ 30% lên 40% sẽ tạo thêm dư địa tín dụng cho ngân hàng, nhưng cũng làm gia tăng rủi ro thanh khoản trong ngắn hạn.
Theo VIS Rating, các chính sách này sẽ hỗ trợ ngân hàng mở rộng cho vay trung, dài hạn, đặc biệt ở lĩnh vực hạ tầng và bất động sản. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh một số ngân hàng tăng trưởng tín dụng nhanh đã tiến sát ngưỡng SMLR 30% trước đây.
Tuy nhiên, việc nới trần cũng khiến các ngân hàng có thể phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay trung, dài hạn. Đây là nguồn vốn có độ ổn định thấp hơn và nhạy cảm hơn với niềm tin thị trường, qua đó làm gia tăng chênh lệch kỳ hạn giữa tài sản và nguồn vốn.
Rủi ro này đáng chú ý hơn trong bối cảnh tăng trưởng tiền gửi toàn hệ thống vẫn thấp, trong khi tín dụng ngân hàng tiếp tục là kênh dẫn vốn chủ yếu cho nền kinh tế.
VIS Rating cho rằng các ngân hàng đã tiến gần giới hạn SMLR 30% trước đây như MBBank, OCB, BVBank và VIB sẽ chịu áp lực lớn hơn nếu tiếp tục mở rộng cho vay trung, dài hạn, nhất là cho vay bất động sản.
Trong kịch bản thanh khoản thị trường thắt chặt, nhóm ngân hàng này có thể phải cạnh tranh mạnh hơn để huy động tiền gửi, kéo chi phí vốn tăng lên, tương tự giai đoạn căng thẳng thanh khoản năm 2022.
Tín dụng hạ tầng có thể tăng thêm 1,2 điểm % mỗi năm
Bên cạnh việc nới trần SMLR, chính sách miễn trừ một số khoản cấp tín dụng cho dự án hạ tầng trọng điểm khỏi hạn mức tăng trưởng tín dụng cũng được VIS Rating đánh giá sẽ làm tăng nhu cầu huy động vốn của các ngân hàng.
Theo ước tính của tổ chức này, khoảng 752.000 tỷ đồng tín dụng dành cho các dự án triển khai trong giai đoạn 2026-2033, gồm sân bay và đường sắt, sẽ không bị tính vào room tín dụng.
Chính sách này có thể giúp tăng trưởng tín dụng toàn ngành tăng thêm khoảng 1,2 điểm phần trăm mỗi năm trong 12-18 tháng tới.
Ở góc nhìn dài hạn, VIS Rating cho rằng các thay đổi này phản ánh hạn chế mang tính cấu trúc trong nguồn vốn của hệ thống ngân hàng, đồng thời cho thấy nhu cầu xây dựng khuôn khổ quản trị thanh khoản chặt chẽ hơn.
Quy định thanh khoản mới sẽ tạo áp lực chuyển tiếp
Theo VIS Rating, NHNN đã đề xuất một số quy định thanh khoản chặt chẽ hơn từ tháng 5/2026 nhằm đưa hệ thống ngân hàng tiệm cận chuẩn Basel III.
Dự thảo đề xuất thay tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) bằng tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng trên huy động vốn (CDR), với phạm vi bao quát rộng hơn. Đồng thời, các chỉ tiêu như tỷ lệ khả năng chi trả (LCR), tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) và tỷ lệ đòn bẩy (LEV) sẽ được triển khai theo lộ trình từ năm 2028.
VIS Rating đánh giá các yêu cầu mới sẽ giúp ngân hàng tăng tỷ trọng nguồn vốn ổn định từ tiền gửi khách hàng, giảm phụ thuộc vào nguồn vốn thị trường và củng cố bộ đệm thanh khoản trong dài hạn.
Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp, áp lực huy động vốn có thể tăng lên. Nếu áp dụng ngưỡng CDR tối đa 85%, phần lớn ngân hàng hiện chưa đáp ứng được yêu cầu này. Điều đó có thể khiến cạnh tranh tiền gửi gay gắt hơn, chi phí vốn duy trì ở mức cao và tiếp tục gây áp lực lên biên lãi ròng (NIM).
Theo VIS Rating, các ngân hàng có tăng trưởng cho vay trung, dài hạn nhanh, tỷ trọng cho vay bất động sản cao, hoặc phụ thuộc nhiều vào tiền gửi doanh nghiệp kém ổn định hơn, sẽ đối mặt với khoảng thiếu hụt nguồn vốn ổn định lớn hơn.
Ngược lại, các ngân hàng có nền tảng tiền gửi cá nhân đa dạng và ổn định như HDBank, ACB, LPBank, cùng nhóm có cơ cấu nguồn vốn dài hạn tốt như MBB và Techcombank, sẽ có lợi thế hơn khi đáp ứng các tỷ lệ thanh khoản mới./.