Vì sao Trung Quốc sản xuất ít thép hơn nhưng vẫn gom mạnh quặng sắt?

Trung Quốc – quốc gia sản xuất hơn một nửa sản lượng thép toàn cầu – ghi nhận sản lượng thép tháng 4 đạt 86,63 triệu tấn, giảm 2,8% so với cùng kỳ năm 2025 và là mức thấp nhất của tháng 4 kể từ năm 2018.

Tính trong 4 tháng đầu năm, sản lượng thép đạt 331,12 triệu tấn, giảm 4,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Việc sản xuất thép suy yếu khá dễ lý giải trong bối cảnh lĩnh vực bất động sản chưa phục hồi.

Xuất khẩu thép của Trung Quốc trong tháng 4 giảm 9% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 9,5 triệu tấn. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thép giảm 9,7%, còn 34,2 triệu tấn.

Ngược lại, nhập khẩu quặng sắt của nước này lại tăng 8% trong cùng giai đoạn, lên 418,6 triệu tấn. Riêng trong tháng 4, Trung Quốc nhập khẩu 103,9 triệu tấn, giảm nhẹ 0,8% so với mức 104,74 triệu tấn của tháng 3. 

Giới phân tích tại DBX Commodities dự báo lượng quặng sắt cập cảng Trung Quốc trong tháng 5 sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, khoảng 104,67 triệu tấn. 

Theo Reuters, việc Trung Quốc giảm sản xuất thép nhưng vẫn tăng mạnh nhập khẩu quặng sắt cho thấy một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc trong ngành thép nước này.

Reuters lý giải, đà tăng của nhập khẩu quặng sắt lại xuất phát từ cả yếu tố ngắn hạn lẫn dài hạn.

Tồn kho tăng mạnh bởi lo ngại xung đột Iran

Yếu tố ngắn hạn chính là hoạt động tái tích trữ hàng tồn kho. Theo dữ liệu từ hãng tư vấn SteelHome, lượng quặng sắt tồn tại các cảng Trung Quốc hiện đang neo gần mức cao kỷ lục.

Trong tuần kết thúc ngày 22/5, tồn kho đạt 160,35 triệu tấn, gần như không đổi so với mức 160,34 triệu tấn của tuần trước đó và áp sát đỉnh lịch sử 165,67 triệu tấn ghi nhận trong tuần kết thúc ngày 20/3.

Thông thường, tồn kho quặng sắt sẽ tăng vào cuối năm, đạt đỉnh vào đầu năm mới, rồi giảm dần vào giữa năm khi nhu cầu sản xuất thép phục vụ xây dựng tăng lên.

Tuy nhiên, kể từ mức đáy 131,05 triệu tấn vào cuối tháng 7/2025, lượng tồn kho đã tăng tới 22%.

Xung đột Iran cùng nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu tại châu Á do eo biển Hormuz bị ảnh hưởng cũng có thể khiến các nhà máy thép và thương nhân Trung Quốc tăng mua quặng sắt nhằm phòng ngừa rủi ro đứt gãy nguồn cung trong tương lai.

Ngoài ra, giá quặng sắt tương đối ổn định cũng là nguyên nhân khiến doanh nghiệp tăng nhập khẩu. Trong khoảng 10 tháng qua, giá hợp đồng quặng sắt trên Sàn giao dịch Singapore (SGX) chủ yếu dao động quanh vùng 105 USD/tấn. Hợp đồng kỳ hạn tháng gần nhất đã chốt phiên ở mức 109,09 USD/tấn vào ngày 25/5. 

Phụ thuộc nhập khẩu quặng sắt

Về dài hạn, sản lượng nội địa Trung Quốc đang suy giảm, chất lượng quặng sắt ngày càng thấp, khiến cùng một khối lượng quặng lại cho ra ít hàm lượng sắt hơn. 

Theo dữ liệu từ MySteel, sản lượng quặng sắt của Trung Quốc trong 4 tháng đầu năm đạt 326,8 triệu tấn, giảm 1% so với cùng kỳ năm ngoái. Trước đó, sản lượng quặng nội địa năm 2025 cũng đã giảm 2,8%, xuống còn 983,7 triệu tấn từ mức 1,04 tỷ tấn của năm 2024.

Quặng sắt nội địa Trung Quốc thường chỉ chứa khoảng 20%–30% hàm lượng sắt, thấp hơn đáng kể so với quặng nhập khẩu có hàm lượng 60%–65%. Do đó, các doanh nghiệp phải xử lý, nâng cấp chất lượng quặng – một quá trình tốn kém và tiêu hao nhiều năng lượng.

Reuters nhận định, nhiều khả năng sản lượng quặng nội địa của Trung Quốc sẽ tiếp tục suy giảm trong những năm tới, đồng nghĩa với việc quặng nhập khẩu sẽ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong cơ cấu nguồn cung, ngay cả khi sản lượng thép của nước này chỉ duy trì đi ngang./.

Nguồn tham khảo: Reuters