Vì sao Grab và Goto chưa thể 'về chung một nhà'?

Tiến trình đàm phán giữa Grab và Goto đang rơi vào bế tắc. Nguyên nhân được cho là liên quan đến khoảng 2% cổ phần tại GoTo hiện do Telkomsel – một trong những nhà mạng lớn nhất Indonesia – nắm giữ, theo Bloomberg.

Telkomsel – nhà mạng lớn nhất Indonesia, do Tập đoàn viễn thông nhà nước Telkom Indonesia nắm cổ phần chi phối – được cho là không sẵn sàng bán cổ phần ở mức định giá hiện tại.

Doanh nghiệp này đã đầu tư vào GoTo ở mức giá cao hơn đáng kể trong quá khứ, và việc thoái vốn lúc này sẽ dẫn tới thua lỗ lớn.

Theo Bloomberg, Telkomsel quan ngại về nguy cơ làm thất thoát vốn nhà nước – vấn đề có thể bị xử lý theo luật pháp Indonesia. Dù có thể lựa chọn không tham gia thương vụ, và tiếp tục nắm giữ cổ phần, Telkomsel được cho là đang tận dụng cơ hội Grab đề xuất mua lại GoTo để đàm phán mức giá có lợi hơn cho mình.

Về phía Grab, tập đoàn có trụ sở tại Singapore muốn đảm bảo tất cả các bên liên quan tại Indonesia đều đồng thuận, bởi thương vụ này sẽ cần sự phê duyệt của Chính phủ Indonesia.

Telkomsel được thành lập dưới hình thức liên doanh giữa Telkom Indonesia và Singtel (Singapore). Năm 2021, doanh nghiệp này đã đầu tư 300 triệu USD vào GoTo, bên cạnh 150 triệu USD trái phiếu chuyển đổi được rót trước đó một năm. Với mức giá cổ phiếu hiện nay của GoTo, việc thoái vốn có thể khiến Telkomsel ghi nhận khoản lỗ lên tới hàng trăm triệu USD.

Các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn, trong đó một phương án thiết kế cấu trúc riêng để mua lại phần vốn của Telkomsel cũng đang được thảo luận, song hiện chưa đạt được kết luận cuối cùng.

Đại diện Grab và GoTo từ chối bình luận, trong khi Telkomsel cho biết không đưa ra ý kiến về các đồn đoán thị trường hay thảo luận với bên thứ ba.

Hiện GoTo có vốn hóa thị trường khoảng 4,2 tỷ USD, trong khi Grab – niêm yết tại New York – được định giá khoảng 18,5 tỷ USD.

Thương vụ thâu tóm chưa thể tiến triển không chỉ vì vấn đề cổ đông, mà còn do lo ngại chống độc quyền khi sáp nhập hai nền tảng gọi xe lớn nhất khu vực.

Bên cạnh đó, giới chính trị Indonesia cũng bày tỏ quan ngại về khả năng giá cước tăng, nguy cơ cắt giảm việc làm và việc một “kỳ lân công nghệ quốc gia” rơi vào tay doanh nghiệp nước ngoài.

Rủi ro chính sách cũng gia tăng khi Indonesia đang xây dựng dự thảo nghị định mới điều tiết ngành gọi xe công nghệ, có thể tác động tiêu cực tới biên lợi nhuận và làm thay đổi cơ sở định giá của thương vụ. Các quy định liên quan tới mức chiết khấu thu từ tài xế, cũng như bảo hiểm tai nạn và tử vong, hiện vẫn chưa được hoàn thiện, theo Bộ trưởng Nhà nước Indonesia Prasetyo Hadi.

Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đang chịu áp lực ngày càng lớn trong việc đáp ứng yêu cầu của giới tài xế, sau làn sóng biểu tình lan rộng cho thấy sức nặng chính trị ngày càng tăng của lực lượng lao động trong nền kinh tế nền tảng. Hàng triệu tài xế ô tô và xe máy tại Indonesia hiện có thu nhập thấp, thiếu bảo hiểm và ngày càng bất mãn, cho rằng chính phủ chưa tạo ra đủ việc làm ổn định, thu nhập tốt cho lực lượng lao động trẻ.

Nếu thành công, thương vụ mua lại GoTo sẽ giúp Grab – doanh nghiệp được Uber hậu thuẫn – củng cố vị thế là nền tảng gọi xe và giao đồ ăn lớn nhất Đông Nam Á.

Trước đó, Grab từng cân nhắc mức định giá trên 7 tỷ USD cho GoTo, với một kịch bản mua lại toàn bộ bằng cổ phiếu ở mức khoảng 100 rupiah/cổ phiếu. Tuy nhiên, phương án này đã thay đổi khi cổ phiếu GoTo giảm khoảng 30% trong 12 tháng qua.

Cả Grab và GoTo đều đã chứng kiến tốc độ tăng trưởng chậm lại đáng kể, rời xa giai đoạn mở rộng ba chữ số để tập trung vào mục tiêu lợi nhuận. Dù vậy, biên lợi nhuận của hai doanh nghiệp vẫn mỏng, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt tiếp tục giữ giá dịch vụ ở mức thấp./.

Nguồn tham khảo: Bloomberg