Vàng, bạc, hay Bitcoin?

Bước sang 2026, với nhiều biến số vĩ mô khó lường, Bitcoin, vàng và bạc – ba tài sản thường được gắn với yếu tố "khan hiếm" – tiếp tục được đặt lên bàn cân so sánh.

Trên thị trường kim loại quý, giá vàng thế giới duy trì trạng thái ổn định. Vàng giao ngay đi ngang 4.452 USD/ounce, sau khi có thời điểm lùi về 4.406 USD/ounce trong phiên. Hợp đồng vàng kỳ hạn giao tháng 2/2026 tại Mỹ giảm nhẹ, quanh 4.460,7 USD/ounce.

Ở chiều ngược lại, bạc chịu áp lực điều chỉnh rõ rệt hơn. Giá bạc giao ngay giảm xuống 77,18 USD/ounce, phản ánh hoạt động chốt lời gia tăng sau giai đoạn tăng nóng.

Trong khi đó, Bitcoin – đồng tiền số đại diện cho thị trường crypto – ghi nhận nhịp rung lắc mạnh nhưng chưa phá vỡ xu hướng tích lũy. Trong 24h qua, giá BTC có lúc rơi về vùng 89.000 USD trước khi bật trở lại quanh mốc 91.000 USD, tiếp tục đi ngang trong biên độ hẹp.

Diễn biến giá vàng, bạc, và bitcoin từ đầu năm 2025 đến nay (Nguồn: Tradingview)

Tính từ đầu năm tới nay, vàng giảm nhẹ hoặc đi ngang so với đỉnh nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với cuối năm 2025 nhờ vai trò trú ẩn. Bạc điều chỉnh giảm sâu hơn do áp lực từ vùng đỉnh, trong khi Bitcoin duy trì trạng thái “neo giá”, chờ thêm động lực mới.

Nhìn từ diễn biến giá, có thể thấy vàng, bạc và Bitcoin đang phản ứng rất khác nhau trước cùng một bối cảnh thị trường. Tuy nhiên, phía sau các nhịp tăng – giảm ngắn hạn là một câu chuyện sâu hơn: Tính khan hiếm của từng loại tài sản đang được thị trường hiểu và định giá lại như thế nào?

Định giá lại "sự khan hiếm"

Việc “định giá lại” sự khan hiếm không phải là dự báo tài sản nào sẽ vượt trội hơn, mà là cách thị trường đánh giá lại ý nghĩa của sự khan hiếm và sẵn sàng trả bao nhiêu cho từng dạng khan hiếm khác nhau.

Nếu trước đây, khan hiếm chủ yếu được hiểu là giới hạn vật lý – điều khiến vàng và bạc trở thành chuẩn mực – thì Bitcoin đã mang đến một khái niệm mới: khan hiếm được bảo đảm bằng mã lập trình, thay vì điều kiện địa chất.

Khái niệm khan hiếm trong đầu tư không còn chỉ được đo bằng sản lượng trong tự nhiên hay tốc độ khai thác. Thay vào đó, sự khan hiếm ngày càng gắn với cách tài sản vận hành trong hệ thống tài chính hiện đại, gồm:

- Độ tin cậy: Cơ chế tạo ra sự khan hiếm có đáng tin hay không?

- Thanh khoản: Việc vào – ra vị thế có dễ dàng?

- Khả năng chuyển dịch: Giá trị có thể luân chuyển qua các hệ thống và biên giới nhanh đến đâu?

Ba yếu tố này tác động đến vàng, bạc, Bitcoin theo những cách rất khác nhau.

Bitcoin: Từ tài sản 'tự chủ' sang công cụ tài chính

Ban đầu, Bitcoin được xem là một công cụ để cá nhân nắm giữ và kiểm soát giá trị mà không cần phụ thuộc vào ngân hàng, chính phủ hay tổ chức trung gian. Nó gắn liền với triết lý tự do tài chính, quyền sở hữu tuyệt đối và khả năng giao dịch ngang hàng.

Theo thời gian, Bitcoin không chỉ là “tài sản tự chủ” mà còn được tích hợp vào hệ thống tài chính chính thống. Nó được giao dịch qua ETF, quỹ đầu tư, hợp đồng phái sinh, và trở thành một phần của danh mục quản lý tài sản.

Điều này biến Bitcoin từ một biểu tượng của sự độc lập tài chính thành một công cụ được định giá, phân tích và sử dụng trong cấu trúc tài chính toàn cầu.

Tổng nguồn cung Bitcoin bị giới hạn ở mức 21 triệu BTC, với lượng phát hành mới giảm dần theo các chu kỳ halving được lập trình sẵn.

Câu chuyện khan hiếm của Bitcoin dựa trên bộ quy tắc cố định và minh bạch. Lộ trình phát hành được lập trình sẵn, khó bị thay đổi tùy tiện, cho phép nhà đầu tư biết trước nguồn cung sẽ diễn biến ra sao trong nhiều năm.

Tuy nhiên, đến năm 2026, cách thị trường “cảm nhận” sự khan hiếm của Bitcoin ngày càng bị chi phối bởi các sản phẩm tài chính như ETF giao ngay và các công cụ phái sinh được quản lý. Những công cụ này không làm thay đổi quy tắc cốt lõi của Bitcoin, nhưng lại định hình lại cách nó được tiếp cận và định giá.

Ngày càng nhiều nhà đầu tư “sở hữu Bitcoin” thông qua ETF thay vì nắm giữ trực tiếp trên blockchain. Dù nguồn cung không đổi, giá Bitcoin ngày càng phản ánh các yếu tố như quản trị thanh khoản, phòng hộ và giao dịch ngắn hạn.

Vàng: Từ kim loại quý thành tài sản thế chấp toàn cầu

Vàng từ lâu đã gắn liền với khái niệm khan hiếm, do chi phí khai thác cao và trữ lượng được xác định tương đối rõ ràng. Nhưng đến năm 2026, giá trị của vàng không còn phụ thuộc nhiều vào sản lượng đào lên từ lòng đất, mà dựa ngày càng lớn vào "niềm tin".

Ngân hàng trung ương, chính phủ và các nhà quản lý tài sản dài hạn tiếp tục xem vàng là tài sản trung lập, không gắn với nợ hay chính sách tiền tệ của bất kỳ quốc gia nào.

Vàng được giao dịch dưới nhiều hình thức: vàng vật chất, hợp đồng tương lai, ETF vàng – và mỗi hình thức phản ánh sự khan hiếm theo cách khác nhau.

Vàng vật chất nhấn mạnh yếu tố lưu trữ an toàn và thanh toán đáng tin cậy. Trong khi đó, “vàng giấy” ưu tiên tính thanh khoản và chiến lược danh mục.

Trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng hoặc chính sách bất định, thị trường thường “định giá lại” vàng không phải vì kỳ vọng tăng giá mạnh, mà vì vai trò của nó như một tài sản thế chấp đáng tin cậy khi các hệ thống tài chính khác gặp trục trặc.

Bạc: Thách thức mọi mô hình khan hiếm truyền thống

Bạc giữ một vị thế rất riêng trong câu chuyện khan hiếm. Không giống vàng, bạc gắn chặt với chuỗi cung ứng công nghiệp. Và không giống Bitcoin, nguồn cung bạc không bị khóa cứng bởi một thuật toán cố định.

Năm 2026, sự khan hiếm của bạc được định hình bởi vai trò “hai trong một”: vừa là kim loại tiền tệ, vừa là nguyên liệu đầu vào cho điện tử, năng lượng mặt trời và sản xuất công nghệ cao.

Chính vai trò kép này khiến việc định giá khan hiếm của bạc trở nên phức tạp. Nhu cầu công nghiệp có thể bóp nghẹt nguồn cung ngay cả khi dòng tiền đầu tư nguội lạnh, trong khi dòng vốn tài chính lại dễ khuếch đại biến động giá dù mức thiếu hụt vật lý không quá lớn.

Cấu trúc thị trường cũng khiến bạc trở nên nhạy cảm hơn. So với vàng, thị trường bạc nhỏ hơn và dễ bị tác động bởi vị thế phái sinh và biến động tồn kho. Vì vậy, sự khan hiếm của bạc thường bộc lộ qua những cú tái định giá mạnh và bất ngờ.

Vàng, bạc, hay Bitcoin?

ETP, phái sinh, và tính khan hiếm

Sự bùng nổ của các sản phẩm giao dịch trên sàn (ETP) là yếu tố then chốt làm thay đổi câu chuyện khan hiếm của cả ba tài sản.

ETP không làm thay đổi bản chất khan hiếm của tài sản, nhưng mở rộng khả năng tiếp cận và cho phép tâm lý thị trường tác động đến dòng tiền nhanh hơn, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến giá.

Với Bitcoin, ETP kéo một tài sản “thuần số” vào hệ thống tài chính truyền thống. Với vàng và bạc, ETP biến sự khan hiếm vật lý thành công cụ giao dịch mang “hành vi cổ phiếu”, phản ứng tức thì với tín hiệu kinh tế vĩ mô.

Điều này cho thấy sự khan hiếm không còn chỉ do nhà đầu tư dài hạn quyết định, mà còn chịu tác động mạnh từ trader ngắn hạn, chiến lược arbitrage và tái cơ cấu danh mục. Khan hiếm ngày càng trở thành một thuộc tính có thể giao dịch và phòng hộ, chứ không chỉ để “nắm giữ”.

Một yếu tố khác làm câu chuyện khan hiếm thêm phức tạp là thị trường phái sinh. Hợp đồng tương lai và quyền chọn cho phép tiếp xúc với tài sản mà không cần sở hữu trực tiếp, tạo cảm giác nguồn cung dồi dào dù bản chất khan hiếm không đổi.

Trên thị trường Bitcoin, phái sinh thường chi phối biến động ngắn hạn. Với kim loại quý, khối lượng giao dịch futures thường vượt xa dòng chảy vật chất. 

Bài toán cho năm 2026

Bức tranh năm 2026 cho thấy Bitcoin, vàng và bạc đều được nhìn nhận là tài sản khan hiếm, nhưng theo những cách rất khác nhau. Thay vì so kè hiệu suất giá, thị trường tập trung nhiều hơn vào câu chuyện định giá và cấu trúc thị trường đứng sau mỗi tài sản.

Bitcoin mang lại mức độ chắc chắn rất cao về nguồn cung trong tương lai nhờ thuật toán cố định, nhưng lại kém chắc chắn hơn về cách các quốc gia và cơ quan quản lý, ứng xử.

Ngược lại, vàng ít chắc chắn về chi phí và tốc độ khai thác trong dài hạn, nhưng lại sở hữu địa vị pháp lý rõ ràng và mức độ chấp nhận thể chế vượt trội. Bạc nằm ở khoảng giữa hai thái cực này.

Chính sự đánh đổi đó định hình cách mỗi nhóm nhà đầu tư hiểu và “định giá” sự khan hiếm.

Có người đặt niềm tin vào tính toán học và quy tắc bất biến, có người coi trọng sự bảo chứng của thể chế, trong khi một số khác ưu tiên giá trị sử dụng thực tế trong nền kinh tế.

Bước sang năm 2026, khan hiếm không còn được nhìn nhận như một khái niệm đồng nhất. Thay vào đó, nó là tập hợp của nhiều yếu tố, chỉ thực sự có ý nghĩa khi đặt trong đúng bối cảnh.

Thông điệp cốt lõi từ quá trình “định giá lại” này là thị trường không chọn một tài sản khan hiếm duy nhất để đặt cược tất tay. Thay vào đó, dòng vốn đang phân vai cho Bitcoin, vàng và bạc.

Theo nghĩa đó, năm 2026 không phải là cuộc đua tìm ra “kẻ chiến thắng” trong nhóm tài sản khan hiếm, mà là thời điểm thị trường tiếp tục tái định nghĩa thế nào là sự khan hiếm trong kỷ nguyên tài chính mới./.