Tỷ phú Vượng đã đúng: Xe điện đang thống trị!

Đầu năm 2022, khi VinFast tuyên bố dừng phát triển xe động cơ đốt trong để trở thành hãng xe thuần điện, không ít ý kiến cho rằng doanh nghiệp Việt Nam đã quá vội vàng.

Thời điểm ấy, xe điện vẫn là thị trường non trẻ. Giá pin cao, hạ tầng sạc chưa hoàn thiện, cầu tiêu dùng chưa đủ lớn.

Nhưng lịch sử ngành xe cho thấy, cuộc cách mạng công nghệ đều kéo theo một cuộc thay ngôi của các nhà sản xuất. Động cơ đốt trong từng thay thế xe ngựa. Hộp số tự động, công nghệ hybrid lần lượt mở ra những chu kỳ cạnh tranh mới.

Đáng chú ý, chỉ sau vài năm, quá trình điện hóa diễn ra nhanh hơn nhiều dự báo trước đó.

Theo báo cáo "Triển vọng Xe điện Toàn cầu 2026" (Global EV Outlook 2026) do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) mới công bố, xe điện đang trở thành dòng sản phẩm chủ đạo tại những thị trường lớn nhất thế giới.

Năm 2025, doanh số xe điện toàn cầu đạt 20,7 triệu chiếc, tăng 20% so với cùng kỳ. IEA dự báo năm 2026, doanh số xe điện toàn cầu sẽ tiếp tục tăng lên khoảng 23 triệu chiếc, chiếm gần 30% lượng xe mới bán ra.

Năm 2025, cứ 4 chiếc xe mới bán ra trên toàn thế giới thì sẽ có 1 chiếc là xe điện.  (Nguồn: IAE)

Ở Na Uy, xe điện chiếm tới 97% lượng xe mới bán ra trong năm 2025. Hà Lan đạt 56%, còn tỷ lệ này với Bỉ là 43%. Nhiều quốc gia từng được xem là "chậm chân" như Ý hay Tây Ban Nha cũng đã đạt tỷ lệ hai chữ số.

Tại Trung Quốc, hơn 13 triệu xe điện được tiêu thụ trong năm 2025, tương đương gần 55% tổng doanh số ô tô mới. Đồng nghĩa, cứ hai xe bán ra tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới thì có hơn một xe chạy điện.

Đông Nam Á cũng tăng tốc. Doanh số xe điện trong khu vực tăng hơn gấp đôi, vượt nửa triệu chiếc và chiếm gần 20% thị trường. Đáng chú ý, Việt Nam đang dẫn đầu khối, với thị phần xe điện gần 40% trong năm 2025 -  cao hơn phần lớn các quốc gia châu Âu, theo báo cáo của IEA.

“Thời cơ vàng” của VinFast

Với những hãng xe truyền thống, chuyển sang xe điện là một bài toán phức tạp. Họ phải bảo vệ hệ thống nhà máy, đại lý, động cơ và chuỗi cung ứng đã được xây dựng qua nhiều thập niên.

VinFast không có những lợi thế ấy. Nhưng hãng cũng ít bị ràng buộc hơn khi chuyển hướng.

Nếu tiếp tục đi theo xe động cơ đốt trong, doanh nghiệp Việt Nam phải cạnh tranh với Toyota, Volkswagen, Mercedes-Benz hay Ford trên một sân chơi mà khoảng cách về thương hiệu, công nghệ và quy mô đã được thiết lập từ lâu.

Xe điện mở ra một chu kỳ khác. Pin, phần mềm, hạ tầng sạc và khả năng tích hợp công nghệ trở thành những yếu tố cạnh tranh mới. Khoảng cách giữa hãng xe lâu đời và doanh nghiệp mới vì thế được thu hẹp phần nào.

Năm 2022, VinFast Fadil là một trong những dòng sản phẩm 'best seller' tại Việt Nam. Bộ đôi Lux A2.0 và Lux SA2.0 cũng giúp VinFast xây dựng hình ảnh nhà sản xuất ô tô thực thụ. Tuy nhiên, phía sau doanh số từ những mẫu xe ăn khách vẫn là bài toán 'điểm hoà vốn' của dự án công nghiệp quy mô lớn.

Dứt khoát dừng bán xe xăng - khép lại một chu kỳ đầu tư. Vinfast dồn lực cho cuộc chơi mới - nơi ban lãnh đạo tin: Xe điện là xu hướng. 

"Đây là thời cơ vàng", tỷ phú Phạm Nhật Vượng nói tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2022 Vingroup. 

Bốn năm sau, con số đã chứng thực cho tầm nhìn của tỷ phú Vượng.

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, Chủ tịch Vingroup tái khẳng định:"Không có chuyện VinFast quay trở lại xe xăng."

Sự tăng trưởng của thị trường xe điện phần nào phản ánh qua kết quả kinh doanh của VinFast. Theo báo cáo thường niên (Form 20-F) nộp lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), hãng đã bàn giao 196.919 ô tô điện trên toàn cầu trong năm 2025, tăng hơn gấp đôi so với năm trước.

Riêng tại Việt Nam, doanh số đạt 175.099 xe, giúp VinFast dẫn đầu thị trường ô tô năm thứ hai liên tiếp, với khoảng 36% thị phần.

Đà tăng tiếp tục được duy trì. 6 tháng đầu năm 2026, VinFast bán được 115.916 xe, tăng 72% so với cùng kỳ và trở thành hãng xe đầu tiên tại Việt Nam vượt mốc 100.000 ô tô chỉ sau nửa năm.

Không chỉ ở thị trường nội địa, hãng xe mang thương hiệu Việt bắt đầu mở rộng hiện diện tại Đông Nam Á. Theo đó, Vinfast đứng thứ 2 về doanh số xe điện chạy pin (BEV) tại Philippines; đứng thứ 3 tại Indonesia; và thứ 4 tại Ấn Độ.

Tất nhiên, nhìn đúng xu hướng không đồng nghĩa với chiến thắng.

Song, nhìn sang thị trường Trung Quốc, đâu mấy ai từng hình dung Geely, Chery - và gần đây là Xiaomi - từ vị thế doanh nghiệp nội địa, trở thành đối trọng của Toyota, Volkswagen, hay Ford?

Mỗi cuộc kiến tạo công nghệ  đều rút ngắn khoảng cách với các tên tuổi lâu đời. Và khi quá trình điện hóa đang định hình lại trật tự của ngành, cánh cửa ấy không chỉ mở ra cho các hãng xe Trung Quốc.... ./.