Từ 1/12, NHNN sẽ thu thập những dữ liệu nào để giám sát rủi ro rửa tiền?
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa ban hành Thông tư số 57/2026/TT-NHNN quy định trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng, có hiệu lực từ ngày 1/12/2026.
Thông tư quy định cụ thể các nguồn dữ liệu phục vụ giám sát, tiêu chí đánh giá rủi ro rửa tiền cũng như các biện pháp xử lý tương ứng với từng mức độ rủi ro.
NHNN sẽ giám sát những thông tin nào?
Theo Điều 7 và Điều 10 Thông tư 57, bên cạnh các báo cáo định kỳ, kết quả thanh tra, kiểm tra, NHNN sẽ thu thập nhiều nhóm thông tin để đánh giá rủi ro rửa tiền, bao gồm:
● Thông tin về khách hàng: Số lượng khách hàng, số lượng tài khoản, tổng giá trị giao dịch theo mức độ rủi ro, loại hình khách hàng, nơi cư trú và ngành nghề kinh doanh.
● Thông tin về sản phẩm, dịch vụ: Số lượng khách hàng và tổng giá trị giao dịch phân theo các sản phẩm, dịch vụ có mức độ rủi ro cao về rửa tiền.
● Thông tin về kênh giao dịch: Số lượng khách hàng, số lượng và giá trị giao dịch thực hiện trực tiếp, qua phương thức điện tử từ xa hoặc các kênh khác.
● Thông tin về khu vực địa lý: Số lượng khách hàng và giá trị giao dịch liên quan đến các quốc gia, vùng lãnh thổ hoặc khu vực trong nước có rủi ro cao về rửa tiền.
Ngoài ra, NHNN còn đánh giá quy mô tài sản, mạng lưới hoạt động, cơ cấu tổ chức quản lý, quy trình giám sát giao dịch, cơ chế báo cáo giao dịch đáng ngờ và công tác kiểm soát nội bộ của các tổ chức thuộc diện giám sát.
Các tổ chức có rủi ro rửa tiền cao sẽ bị giám sát ra sao?
Theo Điều 17, 18 và 19 Thông tư 57, tùy thuộc vào mức độ rủi ro rửa tiền và tình hình tuân thủ pháp luật của đối tượng giám sát, NHNN có thể áp dụng 3 nhóm biện pháp:
Mức độ rủi ro | Biện pháp giám sát |
Cao | Giám sát tăng cường |
Trung bình | Giám sát thường xuyên |
Thấp | Giám sát giảm nhẹ |
☛ Đối với nhóm rủi ro cao, cơ quan quản lý có thể yêu cầu tăng cường nguồn lực, công nghệ và các biện pháp phòng ngừa rửa tiền; tăng tần suất và phạm vi kiểm soát nội bộ.
Đồng thời, NHNN có thể tăng tần suất yêu cầu cung cấp dữ liệu, làm việc trực tiếp với người chịu trách nhiệm về phòng, chống rửa tiền tại các tổ chức này hoặc tiến hành thanh tra, kiểm tra tại chỗ với tần suất cao hơn.
☛ Đối với nhóm rủi ro trung bình, NHNN thực hiện giám sát từ xa thông qua việc thu thập, phân tích dữ liệu và các báo cáo định kỳ; thanh tra, kiểm tra tại chỗ nếu cần thiết.
☛ Đối với nhóm rủi ro thấp, cơ quan quản lý có thể giảm tần suất, thời gian thanh tra, kiểm tra; chuyển trọng tâm sang giám sát từ xa và giảm tần suất làm việc trực tiếp.
Việc phân loại không cố định mà sẽ được rà soát, cập nhật định kỳ căn cứ vào sự thay đổi của mức độ rủi ro và tình hình tuân thủ pháp luật.
Khi nào tổ chức thuộc diện giám sát phải giải trình?
Theo Điều 14 và Điều 15, NHNN có thể yêu cầu giải trình bằng văn bản hoặc làm việc trực tiếp khi phát hiện thông tin, dữ liệu không chính xác, chưa được cập nhật, cần làm rõ hoặc có vấn đề liên quan đến việc tuân thủ quy định về phòng, chống rửa tiền.
Nội dung giải trình phải bao gồm thực trạng, nguyên nhân và đề xuất biện pháp khắc phục nếu được yêu cầu.
Trường hợp làm việc trực tiếp, đơn vị thực hiện giám sát phải thông báo bằng văn bản trước ít nhất 3 ngày làm việc, trừ trường hợp có yêu cầu khác của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Người dân chuyển tiền, rút tiền có phải thực hiện thêm thủ tục?
Thông tư 57 không quy định ngưỡng giá trị giao dịch chuyển tiền, rút tiền mới, cũng không đặt ra thêm thủ tục đối với khách hàng khi thực hiện các giao dịch ngân hàng thông thường.
Trọng tâm của thông tư là quy định cơ chế giám sát của NHNN đối với các tổ chức có nghĩa vụ báo cáo theo Luật Phòng, chống rửa tiền thuộc lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng (tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức trung gian thanh toán…).
Các tổ chức này có trách nhiệm cung cấp thông tin, dữ liệu chính xác, trung thực phục vụ công tác giám sát và chấm điểm rủi ro rửa tiền hằng năm./.