Trung Quốc đang đẩy mạnh đồng nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY), với tốc độ tăng trưởng giao dịch vượt 800% chỉ sau 2 năm. Trong khi đó, Mỹ đặt trọng tâm vào stablecoin do doanh nghiệp tư nhân phát hành.
Trung Quốc tăng tốc quốc tế hóa e-CNY, Mỹ giữ thế trận stablecoin
Đồng e-CNY – do NHTW Trung Quốc (PBoC) phát hành – được xem là câu trả lời của Bắc Kinh trước làn sóng stablecoin. Phiên bản beta đã ra mắt công chúng từ năm 2022 và dần được tích hợp vào hệ thống khu vực công, bao gồm trả lương công chức và giao dịch chính phủ.
Đến tháng 11/2025, Trung Quốc ghi nhận 3,48 tỷ giao dịch e-CNY, với tổng giá trị 16,7 nghìn tỷ nhân dân tệ (tương đương 2,37 nghìn tỷ USD), tăng hơn 800% so với năm 2023. Theo thống kê của PBOC và báo cáo của Atlantic Council, đây hiện là thử nghiệm CBDC có quy mô lớn nhất thế giới.
Cú nhảy vọt này chủ yếu đến từ các sáng kiến do chính phủ dẫn dắt. Atlantic Council nhận định, nếu PBoC duy trì tốc độ hiện tại, khả năng cao e-CNY sẽ được triển khai toàn diện ngay trong năm nay hoặc năm tới – một biến số mới trong cuộc cạnh tranh giữa các siêu cường tiền tệ.
Trung Quốc chọn CBDC, Mỹ đặt cược vào stablecoin
Theo Andrew O’Neil, chuyên gia của S&P Global, e-CNY là tham vọng giành thị phần từ Mỹ trong hệ thống tiền tệ toàn cầu.
Khác biệt cốt lõi nằm ở mô hình: CBDC do ngân hàng trung ương phát hành và thường vận hành trên blockchain riêng, còn stablecoin do doanh nghiệp phát hành, chạy trên blockchain công khai, phi tập trung.
Ngay đầu nhiệm kỳ, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp cấm phát hành CBDC tại Mỹ, với lý do lo ngại rủi ro ổn định tài chính và quyền riêng tư. Thay vào đó, Washington ưu tiên stablecoin – đặc biệt là các đồng neo theo USD – nhằm tận dụng vị thế thống trị sẵn có của đồng bạc xanh.
Theo Bank for International Settlements, stablecoin neo giá USD chiếm gần 99% vốn hóa thị trường và hơn 70% về số lượng phát hành toàn cầu.
Trái lại, Trung Quốc đầu tháng này tái khẳng định lệnh cấm mọi hình thức phát hành stablecoin nhân dân tệ “không được phê duyệt” ở nước ngoài. Cuối năm 2025, Bắc Kinh cũng phát tín hiệu rằng stablecoin sẽ bị cấm trong nước như các loại tiền mã hóa khác – lệnh cấm vốn bắt đầu từ năm 2021.
Giao dịch bằng e-CNY bùng nổ (Đồ họa: Nikkei Asia)
Bài toán nội địa: Người dân chưa mặn mà
Dù tăng trưởng mạnh, e-CNY vẫn chưa thực sự thuyết phục được đại đa số người dân. Người tiêu dùng Trung Quốc không có nhiều động lực rời bỏ các kênh thanh toán tư nhân đã quá phổ biến như Alipay hay WeChat Pay.
Tuy nhiên, Bắc Kinh đang hướng tới mục tiêu lớn hơn: quốc tế hóa nhân dân tệ số.
Thống đốc PBOC Phan Công Thắng cho biết Trung Quốc đang thúc đẩy việc mở rộng sử dụng e-CNY trên phạm vi toàn cầu, như một phần trong tham vọng xây dựng hệ thống tiền tệ đa phương.
Giới học giả nhận định thay đổi hành vi người dùng cá nhân sẽ mất thời gian, nhưng doanh nghiệp – đặc biệt trong giao dịch xuyên biên giới – có thể chuyển đổi nhanh hơn nếu e-CNY mang lại lợi ích chi phí và tiện lợi giao dịch. Các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng “Vành đai và Con đường” được cho là nhóm tiên phong tiềm năng.
mBridge: Hạ tầng thanh toán xuyên biên giới
Song song, Trung Quốc phát triển dự án mBridge – nền tảng thanh toán kỹ thuật số do nhiều ngân hàng trung ương phối hợp, có sự tham gia của Hong Kong, Thái Lan, UAE và Saudi Arabia.
Ra mắt năm 2021 với sự hỗ trợ của Bank for International Settlements, mBridge sử dụng giao thức Dashing do PBOC và Đại học Thanh Hoa phát triển, đồng thời tương thích với Ethereum – nền tảng blockchain mã nguồn mở phổ biến.
Theo Atlantic Council, tổng giá trị giao dịch qua mBridge đã tăng khoảng 2.500 lần kể từ năm 2022, đạt khoảng 55,5 tỷ USD, trong đó e-CNY chiếm hơn 95% khối lượng thanh toán.
Báo cáo tháng 1 của tổ chức này cho biết mBridge ngày càng tập trung vào thanh toán thương mại, đặc biệt trong các giao dịch năng lượng và hàng hóa – lĩnh vực Trung Quốc đang giữ vai trò thương mại trung tâm.
Trả lãi cho e-CNY
Từ ngày 1/1, e-CNY bắt đầu trả lãi cho người nắm giữ – tính năng tương tự như tiền gửi ngân hàng. Động thái này có thể gia tăng sức hấp dẫn của đồng tiền số và kích thích người dùng bán lẻ tham gia.
Trong khi đó tại Mỹ, tranh luận về việc stablecoin có nên trả lãi hay không vẫn chưa ngã ngũ. Phe phản đối lo ngại việc này có thể kéo dòng tiền rời khỏi hệ thống ngân hàng, gây rủi ro cho ổn định tài chính.
Dù còn nhiều chặng đường phía trước, các chuyên gia cho rằng e-CNY đã trở thành một phần không thể đảo ngược trong chiến lược tài chính của Trung Quốc.
Với quy mô, mức độ tích hợp và tham vọng địa chính trị hiện tại, nhân dân tệ số được dự báo sẽ tiếp tục là tâm điểm trong cuộc tranh luận về tương lai tiền tệ toàn cầu trong nhiều năm tới./.
