Trung Quốc siết xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản

Trung Quốc đã áp đặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm và nhiều vật liệu chiến lược khác đối với hàng chục doanh nghiệp lớn của Nhật Bản. Động thái được xem là bước leo thang mới trong căng thẳng giữa Bắc Kinh và Tokyo.

Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 24/2 thông báo sẽ hạn chế các mặt hàng “lưỡng dụng” – tức có thể phục vụ cả mục đích dân sự và quân sự – tới 20 doanh nghiệp Nhật Bản. Đồng thời, 20 tập đoàn Nhật khác bị đưa vào danh sách “theo dõi”.

Trong số các thực thể bị đưa vào danh sách kiểm soát có các công ty con của các tập đoàn Mitsubishi Heavy Industries, Kawasaki Heavy Industries và IHI, cùng Học viện Phòng vệ Quốc gia Nhật Bản (NDA).

20 thực thể khác bị đưa vào danh sách theo dõi, gồm hãng xe Subaru, vốn có bộ phận hàng không vũ trụ tham gia sản xuất quốc phòng, cùng Sumitomo Heavy Industries và Viện Khoa học Tokyo.

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết động thái này nhằm “kiềm chế quá trình tái quân sự hóa và tham vọng hạt nhân của Nhật Bản”. Các hạn chế có hiệu lực ngay lập tức.

Trung Quốc siết xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản

Động thái mới cho thấy Bắc Kinh đang tận dụng vị thế thống lĩnh trong chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược và nam châm đất hiếm để gây sức ép ngoại giao.

Ngành công nghiệp ô tô toàn cầu hiện phụ thuộc lớn vào Trung Quốc trong nguồn cung nam châm đất hiếm – thành phần thiết yếu trong động cơ điện và nhiều hệ thống điện tử.

Căng thẳng bùng phát từ tháng 11/2025, sau khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tuyên bố một kịch bản Trung Quốc tấn công Đài Loan có thể tạo ra “mối đe dọa sinh tồn” đối với Nhật Bản, hàm ý Tokyo có thể đáp trả bằng vũ lực. Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền với Đài Loan và nhiều lần cảnh báo sẽ sử dụng biện pháp quân sự nếu Đài Bắc theo đuổi lộ trình độc lập vô thời hạn.

Giới ngoại giao tại Tokyo cho rằng lập trường của Bắc Kinh trở nên cứng rắn hơn sau chiến thắng áp đảo của bà Takaichi trong cuộc bầu cử tháng này. Trong chiến dịch tranh cử, bà cam kết tăng cường an ninh quốc gia và thúc đẩy sửa đổi hiến pháp hòa bình của Nhật Bản.

Gián đoạn nguồn cung đất hiếm

Trước đó, nhiều hãng xe Nhật đã bày tỏ lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung đất hiếm. Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh gần đây, Phó chủ tịch Honda – ông Noriya Kaihara – cảnh báo triển vọng đang “rất bất định” và nếu nguồn cung bị gián đoạn, rủi ro sẽ “cực kỳ nghiêm trọng”.

Ông Akira Igata, Giám đốc phòng thí nghiệm tình báo an ninh kinh tế thuộc Đại học Tokyo, nhận định các hạn chế mới là “thời khắc thử lửa” đối với nhiều tập đoàn lớn của Nhật – những doanh nghiệp đã thành lập bộ phận an ninh kinh tế để ứng phó nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng.

“Đây là một phần của cuộc cạnh tranh lớn giữa doanh nghiệp Nhật Bản và các biện pháp cưỡng ép kinh tế từ Trung Quốc”, vị này nói./. 

Nguồn tham khảo: Financial Times