Thủ tướng yêu cầu cắt giảm tối đa khâu trung gian trong phân phối xăng dầu

Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu thiết kế lại hệ thống phân phối xăng dầu theo hướng cắt giảm thực chất các tầng nấc trung gian, khắc phục tình trạng mua bán lòng vòng làm tăng chi phí; đồng thời bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống.

Kết luận cuộc họp với Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan về cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu sáng 11/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu việc sửa đổi cơ chế kinh doanh xăng dầu lần này phải thực chất, không chỉ thay đổi tên gọi hay hình thức tổ chức.

Theo đó, Bộ Công Thương được giao rà soát, thiết kế lại hệ thống phân phối theo hướng cắt giảm thực chất các tầng nấc trung gian, phân định rõ chức năng giữa khâu tạo nguồn và khâu hạ nguồn.

Một trong những vấn đề cần khắc phục là tình trạng mua bán xăng dầu lòng vòng giữa các thương nhân, vừa làm tăng chi phí, vừa gây khó khăn trong xác định trách nhiệm khi xảy ra thiếu hụt nguồn cung.

Trách nhiệm của từng chủ thể trong việc bảo đảm nguồn hàng đến hệ thống bán lẻ cũng phải được quy định rõ, đặc biệt khi thị trường biến động, không để xảy ra đứt gãy hoặc thiếu hụt cục bộ.

Thủ tướng đánh giá hệ thống phân phối xăng dầu hiện còn một số bất cập. Số lượng thương nhân đầu mối nhiều nhưng năng lực tạo nguồn còn hạn chế; hệ thống có nhiều khâu trung gian làm tăng chi phí đầu vào và giảm hiệu quả.

Bên cạnh đó, thị trường vẫn xuất hiện tình trạng găm hàng, đầu cơ, mua bán lòng vòng, nhập lậu và các hành vi vi phạm trong một số khâu.

"Việc sửa đổi lần này phải thực chất, không chỉ thay đổi tên gọi, hình thức tổ chức; phải cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian, kiểm soát và điều tiết được giá, giảm chi phí", Thủ tướng nhấn mạnh.

Nghiên cứu tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối

Đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu rà soát các điều kiện theo hướng gắn với năng lực tạo nguồn thực tế, năng lực tài chính, cơ sở vật chất, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung.

Các tiêu chí cũng cần linh hoạt hơn, không chỉ dựa vào những điều kiện đầu vào như kho, cảng, phương tiện hay cửa hàng.

Trên cơ sở đánh giá tác động, Bộ Công Thương được yêu cầu nghiên cứu tiêu chí phù hợp để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối, đồng thời tổ chức lại hệ thống thương nhân phân phối và bán lẻ.

Mục tiêu là bảo đảm các thương nhân đầu mối thực sự có năng lực tạo nguồn và thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với nguồn cung; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của thương nhân phân phối và bán lẻ.

Cơ chế mua bán giữa các thương nhân, tiêu chuẩn, quy trình, điều kiện và thủ tục cũng phải được rà soát, đồng thời tăng ứng dụng công nghệ trong hoạt động kiểm soát, kiểm tra.

Tiếp tục đổi mới cơ chế điều hành giá xăng dầu

Về giá xăng dầu, Thủ tướng thống nhất tiếp tục đổi mới cơ chế điều hành theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước, đặc biệt trong trường hợp thị trường biến động.

Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính rà soát công thức giá, chi phí kinh doanh, lợi nhuận, cơ chế kê khai và công bố giá.

Cơ chế mới phải tạo điều kiện để doanh nghiệp tiết giảm chi phí và cạnh tranh giảm giá, đồng thời ngăn ngừa việc lợi dụng vị trí trên thị trường để hình thành mức giá bất hợp lý.

Đối với nguồn cung, dự trữ và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện cơ chế dự trữ lưu thông và các công cụ bình ổn, bảo đảm Nhà nước có đủ công cụ can thiệp khi thị trường xuất hiện biến động bất thường.

Các quy định chuyển tiếp và lộ trình áp dụng cũng phải được xây dựng đầy đủ, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý, đặc biệt đối với Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Thủ tướng nhấn mạnh xăng dầu là mặt hàng chiến lược, thiết yếu, tác động trực tiếp tới sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân, lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Vì vậy, yêu cầu xuyên suốt là phải bảo đảm đủ nguồn cung trong mọi tình huống.

"Tinh thần chung, mục tiêu cuối cùng là phải xây dựng được một hệ thống ít khâu trung gian hơn, minh bạch hơn, cạnh tranh hơn, bảo đảm nguồn cung tốt hơn trong mọi tình huống", Thủ tướng nêu.

Bộ Công Thương được yêu cầu tiếp tục làm việc với doanh nghiệp, hiệp hội, lấy ý kiến người dân và chuyên gia để khẩn trương hoàn thiện dự thảo, trình ban hành Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu chậm nhất vào đầu tháng 10/2026./.