Thặng dư thương mại Trung Quốc 2025 lập kỷ lục 1.200 tỷ USD, bất chấp 'cú sốc' thuế quan từ Mỹ

Trung Quốc ghi nhận mức thặng dư thương mại cao chưa từng có trong năm 2025, nhờ xuất khẩu bùng nổ sang các thị trường ngoài Mỹ, qua đó phần nào vô hiệu hóa 'đòn thuế' từ chính quyền Tổng thống Trump.

Theo số liệu Hải quan Trung Quốc công bố ngày 14/1, thặng dư thương mại nước này đạt 1.189 tỷ USD, lập kỷ lục mới trong lịch sử. Động lực chính đến từ chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, khi các doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh hiện diện tại Đông Nam Á, châu Phi và Mỹ Latin. 

 Thặng dư thương mại Trung Quốc giai đoạn 2000–2025 (Đồ họa: Reuters)

“Với mạng lưới đối tác thương mại ngày càng đa dạng, khả năng chống chịu rủi ro của Trung Quốc đã được nâng lên đáng kể”, ông Vương Quân (Wang Jun), Thứ trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc, nhận định tại cuộc họp báo. 

Trong tháng 12/2025, xuất khẩu của Trung Quốc tăng 6,6% so với cùng kỳ, cao hơn mức 5,9% của tháng trước và vượt xa dự báo 3,0% trong khảo sát của Reuters. Nhập khẩu tăng 5,7%, so với mức 1,9% của tháng 11 và cũng vượt dự báo 0,9%.

Trong năm 2025, thặng dư thương mại hàng tháng của Trung Quốc vượt 100 tỷ USD tới 7 lần, so với chỉ 1 lần trong năm 2024. Đồng nhân dân tệ suy yếu cũng góp phần hỗ trợ xuất khẩu.

Xuất khẩu sang Mỹ giảm 20% tính theo USD, trong khi nhập khẩu từ Mỹ giảm 14,6%. Ngược lại, Trung Quốc mở rộng nhanh chóng tại các thị trường khác:

● Xuất khẩu sang châu Phi tăng 25,8%

● Xuất khẩu sang ASEAN tăng 13,4%

● Xuất khẩu sang EU tăng 8,4%

Điều này cho thấy các biện pháp của ông Trump chỉ làm chậm dòng hàng sang Mỹ, chứ chưa thể làm suy yếu vị thế thương mại toàn cầu của Trung Quốc.

Cán cân thương mại Trung Quốc – Hoa Kỳ giai đoạn 2010–2025 (Đồ họa: Reuters)

Xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc trong năm 2025 tăng lên mức cao nhất kể từ ít nhất năm 2014, bất chấp việc Bắc Kinh bắt đầu siết xuất khẩu một số nguyên tố trung và nặng từ tháng 4. Theo giới phân tích, năm qua Trung Quốc đã sử dụng "quân bài" đất hiếm để đàm phán các thỏa thuận liên quan đến Tiktok, máy bay Boeing và đậu nành. 

Năm 2025, Trung Quốc cũng nhập khẩu lượng đậu tương kỷ lục trong năm qua, chủ yếu từ Nam Mỹ, khi các doanh nghiệp hạn chế mua hàng Mỹ do căng thẳng thương mại kéo dài.

Trung Quốc mở rộng thị phần toàn cầu

Giới kinh tế dự báo Trung Quốc sẽ tiếp tục gia tăng thị phần xuất khẩu toàn cầu trong năm nay, nhờ việc doanh nghiệp thiết lập cơ sở sản xuất ở nước ngoài để né thuế khi vào Mỹ và EU, cùng với nhu cầu mạnh đối với chip cấp thấp và các sản phẩm điện tử.

Tuy nhiên, Bắc Kinh đã phát tín hiệu điều chỉnh chính sách công nghiệp. Tuần trước, Trung Quốc bãi bỏ ưu đãi thuế xuất khẩu mang tính trợ cấp cho ngành năng lượng mặt trời – một điểm nóng gây căng thẳng lâu năm với EU.

Trong khi đó, rủi ro từ phía Mỹ vẫn hiện hữu. Tòa án Tối cao Mỹ có thể ra phán quyết về các đợt tăng thuế của ông Trump ngay trong tuần này. Tổng thống Mỹ cũng vừa cảnh báo sẽ áp thuế 25% lên các quốc gia giao thương với Iran, động thái có thể khoét sâu thêm bất đồng với Bắc Kinh – đối tác thương mại lớn nhất của Tehran./. 

Nguồn tham khảo: Reuters