Ông Trump sẽ duy trì 'hàng rào' thuế quan bằng cách nào?
Ngày 24/7 - thời điểm mức thuế nhập khẩu 10% áp theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 hết hiệu lực sau thời hạn tối đa 150 ngày - đang đến gần.
Để tránh khoảng trống chính sách, chính quyền Tổng thống Donald Trump dự kiến chuyển sang Điều 301 của cùng đạo luật, mở đường duy trì các mức thuế trong thời gian dài hơn.
Áp thuế mới với 60 quốc gia
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đề xuất áp thuế 10% hoặc 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm tới 99,4% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ.
Lý do được đưa ra là các nước này không thực thi đầy đủ lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng so với doanh nghiệp Mỹ.
Đáng chú ý, báo cáo điều tra của USTR không kết luận các quốc gia có sử dụng lao động cưỡng bức hay nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Thay vào đó, cơ quan này chỉ đánh giá liệu các nước có:
- Ban hành quy định cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức hay không;
- Có thực thi hiệu quả các quy định đó hay không.
Theo đó, những nước đạt được thỏa thuận thương mại với Mỹ có thể được hưởng mức thuế thấp hơn. Một số mặt hàng dệt may cũng được áp dụng cơ chế ưu đãi riêng.
Lao động cưỡng bức được hiểu như thế nào?
Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), lao động cưỡng bức là tình trạng một người bị ép phải làm việc hoặc cung cấp dịch vụ trái ý muốn, thường dưới áp lực hoặc đe dọa bị trừng phạt.
Mỹ đã cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức từ năm 1930. Năm 2021, nước này tiếp tục siết chặt quy định khi cấm gần như toàn bộ hàng hóa từ Tân Cương (Trung Quốc), do cho rằng các sản phẩm tại đây có liên quan đến lao động cưỡng bức.
Đề xuất áp thuế mới của Mỹ liên quan đến cáo buộc cưỡng bức lao động (Đồ hoạ: Bloomberg)
Mỹ lập luận gì?
USTR cho rằng việc một quốc gia không ngăn chặn hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức sẽ khiến doanh nghiệp Mỹ phải cạnh tranh không công bằng, cả tại thị trường nội địa lẫn thị trường xuất khẩu.
Điển hình, Canada đã cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức từ gần 6 năm trước. Song, USTR cho rằng nước này chưa công bố số liệu hoặc thông tin về việc thực thi lệnh cấm, nên hiệu quả áp dụng bị đánh giá ở mức thấp.
USTR cho rằng việc Mỹ mất thị phần xuất khẩu đối với các mặt hàng như bông, thịt bò, gạo và thuốc lá tại một số thị trường có dấu hiệu liên quan đến lao động cưỡng bức cho thấy doanh nghiệp Mỹ có thể đang chịu thiệt hại vì cạnh tranh từ các sản phẩm này.
Tuy nhiên, nhiều quốc gia, trong đó có Ấn Độ và Canada, đã bác bỏ các cáo buộc của Mỹ và cho rằng không có cơ sở để áp thuế theo Điều 301.
Tác động dự kiến
Theo ước tính của Bloomberg Economics, nếu các mức thuế mới thay thế thuế theo Điều 122 sau ngày 24/7, mức thuế nhập khẩu bình quân của Mỹ chỉ tăng thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm, từ 10,7% hiện nay. Cụ thể:
📌Thuế đối với hàng hóa từ Trung Quốc sẽ ở mức 12,5%.
📌Hàng nhập khẩu từ Canada và Mexico chịu thuế 10%.
Tuy nhiên, hàng hóa đáp ứng quy định của Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) sẽ được miễn thuế. Nhiều mặt hàng điện tử cũng nằm trong diện ngoại lệ.
Chuẩn bị thêm các đợt áp thuế mới
Song song với cuộc điều tra về lao động cưỡng bức, USTR đang mở một cuộc điều tra khác theo Điều 301 nhằm xem xét liệu 15 quốc gia và Liên minh châu Âu (EU) có duy trì tình trạng dư thừa công suất sản xuất gây thiệt hại cho thương mại Mỹ hay không.
Danh sách bao gồm: Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia, Ấn Độ, Bangladesh, Campuchia, Mexico, Na Uy, Thụy Sĩ và EU.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết đây là cuộc điều tra quy mô lớn với hàng chục luật sư và chuyên gia chính sách tham gia, do đó sẽ mất nhiều thời gian hơn so với cuộc điều tra về lao động cưỡng bức.
Bên cạnh các mức thuế đã áp với thép, nhôm, ô tô, phụ tùng ô tô, đồng và gỗ, chính quyền Trump còn dự kiến áp thuế lên tới 100% đối với một số dược phẩm từ ngày 31/7.
Theo ước tính của Veda Partners, mức thuế 100% thực tế chỉ áp dụng với khoảng 12 tỷ USD hàng hóa mỗi năm, trong khi tổng kim ngạch nhập khẩu dược phẩm của Mỹ năm 2025 đạt 274 tỷ USD.
Nguồn tham khảo: Bloomberg, The New York Times