Ông Trump phủ nhận đàm phán với Iran, gọi Hormuz là “lãnh thổ mới của Mỹ”

Ông Donald Trump cho biết Mỹ không tiến hành bất kỳ cuộc đàm phán nào với Iran, đồng thời tuyên bố eo biển Hormuz đã được rà phá thủy lôi và hoạt động trở lại. Tuy nhiên, tàu thuyền qua tuyến hàng hải này vẫn đối mặt nguy cơ bị tấn công.

Trong bài đăng trên Truth Social ngày 18/8, Tổng thống Mỹ khẳng định Mỹ “không tiến hành hoặc lên lịch bất kỳ cuộc đàm phán nào” với Iran. Tuyên bố này trái ngược với phát biểu trước đó của ông rằng hai nước đang tích cực thương lượng.

Ông Trump cho biết lệnh phong tỏa hải quân vẫn được duy trì, eo biển Hormuz đang mở cửa và toàn bộ thủy lôi đã được loại bỏ hoặc kích nổ. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ chưa xác nhận thông tin này.

Hoạt động hàng hải qua Hormuz gần như đình trệ kể từ khi xung đột nổ ra gần 6 tháng trước. Tuyến đường này từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên toàn cầu. Dữ liệu của Kpler cho thấy chỉ ba tàu đi qua eo biển trong ngày 16/8.

Ông Trump muốn biến Hormuz thành lãnh thổ Mỹ

Ông Trump nhiều lần đề cập ý tưởng đưa eo biển Hormuz trở thành lãnh thổ Mỹ. Trong cuộc trao đổi tại Phòng Bầu dục ngày 17/8, ông gọi đây là “một ý tưởng tuyệt vời” và cho rằng Washington đã kiểm soát tuyến đường thông qua lệnh phong tỏa các cảng Iran.

Một ngày sau, ông tiếp tục chia sẻ hình ảnh gọi Hormuz là “lãnh thổ mới của Mỹ”. Nhà Trắng chưa làm rõ đây có phải định hướng chính sách chính thức hay không.

Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế nằm giữa Iran và Oman. Các chuyên gia cho rằng việc Mỹ đơn phương tuyên bố chủ quyền đối với eo biển sẽ vi phạm luật pháp quốc tế.

Trước đó, ông Trump từng đề xuất thu phí tương đương 20% giá trị hàng hóa vận chuyển qua Hormuz nhưng nhanh chóng rút lại. Các chuyên gia hàng hải, cơ quan quản lý và một số quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ đều cho rằng kế hoạch này không phù hợp với luật pháp quốc tế.

Iran và Oman đang đàm phán về một thỏa thuận cho phép khôi phục hoạt động vận tải thương mại qua eo biển. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 15/8 cho biết hai bên vẫn thảo luận về việc thiết lập một tuyến hàng hải mới.

Tuy nhiên, ông Trump cảnh báo có thể tấn công Oman nếu nước này cản trở hoạt động của Mỹ. Ông Marc Sievers - cựu Đại sứ Mỹ tại Oman - nhận định phát biểu trên chủ yếu nhằm gây sức ép, đồng thời phản ánh sự bất mãn của Nhà Trắng trước việc Oman phối hợp với Iran xây dựng cơ chế vận tải qua Hormuz.

Khả năng đối đầu kéo dài

Tuyên bố của ông Trump được đưa ra sau khi thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày hết hiệu lực vào ngày 17/8. Nhà lãnh đạo Mỹ loại trừ khả năng gia hạn vì Iran không chấp nhận các điều kiện mà Washington cho là cần thiết để chấm dứt xung đột.

Theo Eurasia Group, cả Mỹ và Iran đều chưa thấy cần thiết phải nhượng bộ ngay, khiến hai bên có thể bước vào giai đoạn đối đầu kéo dài.

Tổ chức tư vấn này không còn kỳ vọng một thỏa thuận hòa bình được ký trước tháng 9, đồng thời lùi dự báo hạ nhiệt căng thẳng tới cuối năm. Kịch bản có khả năng xảy ra nhất là một thỏa thuận hạn chế, chỉ giúp lưu lượng tàu qua Hormuz phục hồi một phần.

Việc chuyển hướng dầu sang các tuyến vận tải khác đã giúp giá dầu chưa vượt 100 USD/thùng, trong khi kinh tế toàn cầu dần thích nghi với tình trạng Hormuz bị gián đoạn. Điều này giúp Washington có thêm dư địa chờ đợi thay vì phải nhanh chóng đạt thỏa thuận với Tehran./. 

Nguồn tham khảo: CNBC