Nợ công Mỹ chạm mốc 40.000 tỷ USD
Tổng nợ của Chính phủ Mỹ vừa vượt mốc 40.000 tỷ USD, theo dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ công bố. Quy mô vay nợ tăng với tốc độ chưa từng có, gây áp lực lên triển vọng tài khóa của nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Trong vòng một năm, con số này tăng thêm 3.000 tỷ USD, mức nhanh nhất từng ghi nhận nếu không tính giai đoạn đại dịch Covid-19, theo tính toán của Financial Times.
Bình quân trong một năm qua, nợ công Mỹ tăng khoảng 7,9 tỷ USD mỗi ngày, tương đương gần 91.000 USD mỗi giây, theo Ủy ban Kinh tế hỗn hợp của Quốc hội Mỹ.
Nợ quốc gia của Mỹ đã tăng mạnh trong hơn hai thập kỷ qua, từ mức chưa đến 6.000 tỷ USD vào khoảng năm 2000. Nếu điều chỉnh theo lạm phát, con số này tương đương khoảng 12.000 tỷ USD theo mặt bằng giá năm 2026.
Các khoản chi tiêu công khổng lồ trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và đại dịch Covid-19 đã khiến tình trạng thâm hụt ngân sách vốn ở mức cao càng trở nên nghiêm trọng.
Chỉ trong 10 năm qua, tổng gánh nặng nợ của Mỹ đã tăng gấp đôi. Nợ do công chúng nắm giữ – chỉ tiêu quan trọng được thị trường theo dõi, không bao gồm các khoản nợ giữa các cơ quan chính phủ – hiện vượt 32.000 tỷ USD, xấp xỉ quy mô nền kinh tế Mỹ.
Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), cơ quan giám sát ngân sách phi đảng phái, dự báo tỷ lệ nợ do công chúng nắm giữ sẽ vượt mức đỉnh 106% GDP từng được ghi nhận sau Thế chiến II vào cuối thập niên này. Đến năm 2036, tỷ lệ này có thể tăng lên 120% GDP.
Chi phí lãi vay vượt ngân sách quốc phòng
Quy mô nợ ngày càng lớn khiến nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn khi mua trái phiếu chính phủ Mỹ. Chi phí trả lãi vì thế cũng tăng mạnh và hiện đã vượt tổng chi tiêu quốc phòng của chính phủ liên bang.
Tuần trước, Mỹ phải trả mức lãi suất cao nhất kể từ năm 2001 trong đợt phát hành trái phiếu kỳ hạn 30 năm. Phiên đấu giá trái phiếu kỳ hạn 10 năm ngày 19/8 cũng ghi nhận mức lợi suất cao nhất kể từ năm 2007.
Trước áp lực bán tháo trên thị trường, Bộ Tài chính Mỹ cho biết sẽ tăng gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu chính phủ dài hạn nhằm cải thiện thanh khoản và hạn chế biến động.
Giới phân tích cảnh báo chi phí lãi vay và lợi suất trái phiếu có thể tạo thành một vòng xoáy. Khi nhà đầu tư lo ngại về gánh nặng nợ, họ sẽ yêu cầu mức lợi suất cao hơn. Điều này tiếp tục làm tăng chi phí trả lãi và khiến chính phủ phải vay thêm.
Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng năm 2025 với cam kết cắt giảm chi tiêu lãng phí. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng đặt mục tiêu đưa thâm hụt ngân sách về 3% GDP vào cuối nhiệm kỳ của ông Trump.
Tuy nhiên, các biện pháp cắt giảm chi tiêu tại một số lĩnh vực đã bị bù trừ bởi chương trình giảm thuế quy mô lớn trong đạo luật ngân sách “One Big Beautiful Bill Act” được thông qua năm 2025. Dự luật này được dự báo làm nợ công Mỹ tăng thêm hơn 4.000 tỷ USD đến năm 2034.
Ông Trump còn đề xuất nâng chi tiêu quốc phòng thường niên lên 1.500 tỷ USD, tăng hơn 50% và là yêu cầu ngân sách quốc phòng lớn nhất trong lịch sử Mỹ.
Thâm hụt ngân sách Mỹ đã giảm từ 6,3% GDP năm 2024 xuống 5,9% vào năm 2025. CBO dự báo tỷ lệ này tiếp tục hạ nhẹ còn 5,8% trong năm nay. Dù vậy, mức thâm hụt tuyệt đối vẫn vào khoảng 2.000 tỷ USD mỗi năm.
Các chuyên gia cảnh báo tình trạng vay nợ lớn đang diễn ra ngay cả khi nền kinh tế Mỹ còn tương đối vững. Nếu kinh tế suy yếu hoặc xung đột quốc tế leo thang, thâm hụt ngân sách và gánh nặng nợ có thể tiếp tục tăng cao./.
Nguồn tham khảo: Financial Times
