NHNN bơm tiền vào hệ thống ngân hàng bằng những cách nào?
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có thể cung ứng tiền đồng cho hệ thống ngân hàng thông qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO), mua ngoại tệ hoặc hoán đổi ngoại tệ (FX Swap). Mỗi nghiệp vụ có cơ chế vận hành và tác động đến thanh khoản khác nhau.
Bơm tiền qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO)
Nghiệp vụ thị trường mở (Open Market Operations - OMO) là một trong những công cụ được NHNN sử dụng để điều tiết lượng tiền trong hệ thống ngân hàng.
Trong giao dịch mua có kỳ hạn, NHNN mua giấy tờ có giá đủ điều kiện từ các ngân hàng thương mại, đồng thời thỏa thuận bán lại vào một thời điểm xác định.
Chẳng hạn, NHNN mua có kỳ hạn 10.000 tỷ đồng giấy tờ có giá, kỳ hạn 7 ngày. Khi giao dịch được thanh toán, các ngân hàng tham gia nhận thêm 10.000 tỷ đồng thanh khoản VND.
Sau 7 ngày, các ngân hàng mua lại giấy tờ có giá theo thỏa thuận, qua đó hoàn trả lượng tiền tương ứng cho NHNN.
Ngược lại, khi NHNN phát hành tín phiếu và các ngân hàng mua tín phiếu, tiền đồng được chuyển từ hệ thống ngân hàng về NHNN, làm giảm thanh khoản VND trong thời hạn tín phiếu còn lưu hành.
Bơm tiền thông qua mua ngoại tệ
NHNN cũng có thể cung ứng VND khi mua ngoại tệ từ các ngân hàng thương mại.
Ví dụ, NHNN mua 1 tỷ USD với tỷ giá giả định 25.000 đồng/USD. Khi giao dịch được thanh toán, NHNN nhận 1 tỷ USD và cung ứng 25.000 tỷ đồng cho các ngân hàng bán ngoại tệ.
Hoạt động này đồng thời làm tăng lượng ngoại tệ NHNN nắm giữ và bổ sung VND cho hệ thống ngân hàng.
Khác với OMO mua có kỳ hạn, giao dịch mua ngoại tệ thông thường không đi kèm cam kết đảo chiều. Do đó, lượng VND đã cung ứng không tự động bị thu hồi khi đến một kỳ hạn xác định.
Ngoài mua ngoại tệ giao ngay, NHNN còn có thể mua ngoại tệ kỳ hạn. Với hình thức này, thời điểm ký hợp đồng và thời điểm thanh toán có thể cách nhau nhiều tháng. VND chỉ thực sự được đưa vào hệ thống khi giao dịch được thanh toán.
Cơ chế này từng được NHNN sử dụng trong năm 2021, khi các hợp đồng mua USD kỳ hạn 6 tháng đến hạn và tạo ra lượng lớn thanh khoản VND.
Bơm tiền qua hoán đổi ngoại tệ (FX Swap)
Hoán đổi ngoại tệ (FX Swap) là giao dịch kết hợp mua và bán cùng một lượng ngoại tệ tại hai thời điểm khác nhau, theo tỷ giá được thỏa thuận trước.
Khi muốn bổ sung VND cho hệ thống ngân hàng, NHNN có thể mua USD giao ngay và đồng thời bán lại USD kỳ hạn.
Ở thời điểm ban đầu, ngân hàng thương mại bán USD và nhận VND. Đến ngày đáo hạn, ngân hàng dùng VND mua lại lượng USD đã bán theo tỷ giá kỳ hạn.
Như vậy, FX Swap cho phép cung ứng thanh khoản VND trong một khoảng thời gian xác định, với giao dịch đảo chiều đã được thỏa thuận ngay từ đầu.
Khác biệt lớn nhất so với mua ngoại tệ thông thường là NHNN có cam kết bán lại USD, đồng thời thu hồi VND khi giao dịch hoán đổi đến hạn.
NHNN bơm tiền có đồng nghĩa với nới lỏng chính sách tiền tệ?
Không nhất thiết.
Chẳng hạn, trong một tuần, NHNN bơm 50.000 tỷ đồng qua OMO nhưng có 35.000 tỷ đồng OMO đến hạn và hút thêm 10.000 tỷ đồng qua phát hành tín phiếu.
Nếu chỉ xét các giao dịch này, lượng tiền NHNN bơm ròng vào hệ thống là 5.000 tỷ đồng, thay vì 50.000 tỷ đồng.
Bên cạnh quy mô, thời hạn của các nghiệp vụ cũng rất quan trọng. Một khoản bơm tiền kỳ hạn 7 ngày có tác động khác với việc NHNN mua ngoại tệ và không có cam kết bán lại.
Đối với nhà đầu tư, hoạt động bơm hút tiền cần được xem xét cùng diễn biến lãi suất liên ngân hàng, tỷ giá USD/VND và nhu cầu thanh khoản của các ngân hàng. Đây là những yếu tố giúp đánh giá chính xác hơn trạng thái thanh khoản hệ thống và định hướng điều hành chính sách tiền tệ của NHNN./.