Nâng hạng MSCI: Việt Nam còn vướng room ngoại, ngoại hối và CCP
Khả năng chứng khoán Việt Nam được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng ngay trong kỳ rà soát tháng 6 được đánh giá là không cao. Dù vậy, các cải cách về cơ chế CCP, ngoại hối, room ngoại và công bố thông tin vẫn đang là nền tảng cho lộ trình nâng hạng trong trung hạn.
Rạng sáng 24/6 theo giờ Việt Nam, MSCI dự kiến công bố Báo cáo Rà soát Phân loại Thị trường Thường niên năm 2026. Đây là sự kiện được thị trường trong nước chú ý, trong bối cảnh kỳ vọng Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi.
Tuy nhiên, sau Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu năm 2026 được MSCI công bố ngày 19/6, một số công ty chứng khoán cho rằng khả năng xuất hiện bất ngờ tại kỳ đánh giá lần này là khá thấp.
Kỳ vọng ngắn hạn hạ nhiệt
Theo CTCP Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), thị trường chứng khoán Việt Nam có rất ít khả năng được MSCI nâng hạng ngay tại kỳ rà soát tháng 6/2026.
Nguyên nhân là bộ 18 tiêu chí định tính về khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam vẫn được MSCI giữ nguyên đánh giá so với kỳ tháng 6/2025. Trong đó, một số tiêu chí trọng yếu mà phần lớn thị trường mới nổi đã vượt qua vẫn đang ở trạng thái cần cải thiện, gồm thanh toán - bù trừ, tự do hóa ngoại hối và room ngoại.
Ở kỳ đánh giá mới nhất, MSCI có ghi nhận thêm một số tiến triển của Việt Nam, như thúc đẩy cải cách thị trường vốn, ứng dụng mô hình global broker, chuẩn bị đưa cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào vận hành, cải thiện công bố thông tin bằng tiếng Anh và định hướng nới room ngoại tại một số ngành.
Dù vậy, toàn bộ 18 tiêu chí định tính vẫn chưa thay đổi. Trong đó, 8 tiêu chí tiếp tục ở mức cần cải thiện, gồm giới hạn sở hữu nước ngoài, room ngoại, quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài, ngoại hối, công bố thông tin, thanh toán - bù trừ, cho vay chứng khoán và bán khống.
KBSV cho rằng kịch bản hợp lý hơn là Việt Nam có thể được đưa vào nhóm cân nhắc nâng hạng trong năm 2027, khi các cải cách trọng yếu được triển khai rõ hơn và được MSCI cũng như các quỹ đầu tư nước ngoài ghi nhận.
Không cần đạt đủ 18 tiêu chí, nhưng các nút thắt còn lại đều quan trọng
Một điểm được KBSV lưu ý là Việt Nam không nhất thiết phải đáp ứng đầy đủ cả 18 tiêu chí của MSCI mới có thể được nâng hạng. Trên thực tế, nhiều thị trường mới nổi vẫn còn trung bình 3-4 tiêu chí cần cải thiện. Một số thị trường như Ấn Độ, Trung Quốc A-share, Saudi Arabia hay Brazil cũng vẫn còn nhiều tiêu chí bị đánh dấu cần cải thiện.
Vấn đề của Việt Nam nằm ở chỗ các tiêu chí còn vướng lại đều ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là room ngoại, ngoại hối và hạ tầng thanh toán - bù trừ.
CTCP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MASVN) cũng cho rằng MSCI là mục tiêu tiếp theo của Việt Nam sau tiến trình nâng hạng theo FTSE Russell. Theo nhóm phân tích, khả năng nâng hạng theo MSCI sẽ gắn chặt với việc hoàn thiện hệ thống đối tác bù trừ trung tâm, dự kiến vào quý 1/2027.
MASVN cho rằng Việt Nam cần tiếp tục cải thiện các vấn đề về sở hữu nước ngoài, tự do hóa ngoại hối, bù trừ - thanh toán, công cụ giao dịch và minh bạch thông tin.
Trong đó, nhóm sở hữu nước ngoài vẫn có độ khó cao do một số ngành có điều kiện còn giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài, trong khi nhiều cổ phiếu lớn đã gần hoặc kín room. Nhóm ngoại hối được đánh giá là thách thức lớn nhất, do USD/VND chưa được giao dịch rộng rãi trên thị trường quốc tế và công cụ phòng ngừa rủi ro còn hạn chế.
Ở nhóm bù trừ - thanh toán, cơ chế non-prefunding cần vận hành ổn định hơn. Thị trường cũng cần triển khai hệ thống CCP và tài khoản tổng theo chuẩn MSCI. Ngoài ra, các công cụ như cho vay chứng khoán và bán khống vẫn là nhóm cần cải thiện do thị trường cơ sở chưa phát triển đầy đủ công cụ phòng ngừa rủi ro.
Lộ trình trung hạn vẫn còn
Về tác động thị trường, KBSV cho rằng áp lực chốt lời ngắn hạn có thể xuất hiện ở các nhóm cổ phiếu đã tăng theo kỳ vọng nâng hạng. Tuy nhiên, kết quả đánh giá mới không phủ nhận lộ trình nâng hạng trung hạn, bởi nhiều cải cách trọng yếu vẫn đang được triển khai.
Một điểm tựa khác là FTSE Russell đã xác nhận nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Quá trình chuyển đổi dự kiến bắt đầu từ ngày 21/9/2026.
Theo MASVN, FTSE sẽ phân bổ tỷ trọng cho Việt Nam theo 4 đợt, gồm 10% vào tháng 9/2026, 20% vào tháng 3/2027, 35% vào tháng 6/2027 và 35% còn lại vào tháng 9/2027. Nhóm phân tích ước tính dòng vốn thụ động vào thị trường Việt Nam có thể tăng thêm khoảng 742 triệu USD kể từ ngày 21/9/2026.
Với MSCI, MASVN đưa ra kịch bản Việt Nam có thể được đưa vào danh sách xem xét nâng hạng trong kỳ đánh giá tháng 6/2027 hoặc tháng 6/2028, nếu CCP vận hành và các cải cách then chốt được hoàn tất. Sau khi vào danh sách theo dõi, quá trình chính thức nâng lên nhóm thị trường mới nổi thường có thể kéo dài thêm 1-3 năm./.
