Mỹ - Iran ký thỏa thuận đình chiến: Văn kiện 14 điểm gồm những gì?
Mỹ và Iran đã ký điện tử một thỏa thuận tạm thời nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn, đồng thời mở đường cho hàng loạt nhượng bộ dành cho Tehran.
Theo Financial Times, động thái này ngay lập tức vấp phải sự phản đối từ nhiều thành viên Đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump.
Ông Trump phát biểu bên lề tại hội nghị G7, cho rằng nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu là một trong những yếu tố khiến Mỹ quyết định chấm dứt chiến dịch quân sự (Ảnh: Getty Image)
"Tôi đã ký văn kiện này tại Versailles", ông Trump cho biết hôm 18/6 sau bữa tối với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Trước đó cùng ngày, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố Washington sẽ giải phóng các khoản tiền bị phong tỏa của Iran và dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt "ngay khi họ hành xử đúng mực".
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng xác nhận trên mạng xã hội X rằng Mỹ và Iran đã ký kết thỏa thuận. Theo ông Sharif, bản ghi nhớ mang tên "Islamabad MoU" có hiệu lực ngay lập tức.
Iran sẽ nhanh chóng mở lại eo biển Hormuz, trong khi Mỹ chấm dứt phong tỏa hải quân đối với nước này. Pakistan và Qatar sẽ đồng tổ chức lễ ký kết chính thức tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6.
Sau thông tin đạt được thỏa thuận, giá dầu Brent trong phiên giao dịch đầu giờ châu Á giảm 1,2%, xuống còn 78,62 USD/thùng.
Theo Bloomberg, việc đưa thỏa thuận vào hiệu lực sớm phản ánh mong muốn của Nhà Trắng trong việc đẩy nhanh tiến trình bình thường hóa quan hệ với Iran, bất chấp những chỉ trích từ một bộ phận nghị sĩ Đảng Cộng hòa.
Thỏa thuận 14 điểm gồm những gì?
Theo nội dung được CNBC và CNN công bố, bản MOU gồm 14 điều khoản, tập trung vào 4 nhóm nội dung chính: ngừng xung đột, khôi phục thương mại - năng lượng, xử lý vấn đề hạt nhân và xây dựng lộ trình bình thường hóa quan hệ.
📌Về an ninh và quân sự
- Mỹ, Iran và các đồng minh cam kết chấm dứt mọi hoạt động quân sự ngay lập tức và vĩnh viễn trên tất cả mặt trận, bao gồm cả Lebanon.
- Hai bên cam kết tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.
- Mỹ sẽ không triển khai thêm lực lượng quân sự trong khu vực trong thời gian đàm phán. au khi đạt được thỏa thuận cuối cùng, Washington sẽ rút các lực lượng khỏi khu vực lân cận Iran trong vòng 30 ngày.
📌Về eo biển Hormuz và vận tải biển
- Iran cam kết bảo đảm hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz được duy trì miễn phí trong ít nhất 60 ngày.
- Hoạt động vận tải biển được khôi phục ngay lập tức, trong khi công tác rà phá thủy lôi và xử lý các trở ngại kỹ thuật dự kiến hoàn thành trong vòng 30 ngày.
- Tehran sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia vùng Vịnh xây dựng cơ chế quản lý Hormuz trong tương lai.
- Mỹ bắt đầu dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran và hoàn tất quá trình này trong vòng 30 ngày.
📌Về kinh tế và lệnh trừng phạt
- Mỹ cùng các đối tác khu vực cam kết xây dựng chương trình tái thiết và phát triển kinh tế Iran với quy mô tối thiểu 300 tỷ USD.
- Washington từng bước dỡ bỏ các lệnh trừng phạt theo lộ trình được thống nhất trong thỏa thuận cuối cùng.
- Bộ Tài chính Mỹ cấp miễn trừ trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ, các sản phẩm liên quan cùng dịch vụ bảo hiểm, vận tải và tài chính.
- Iran được tiếp cận trở lại các tài sản và nguồn tiền đang bị đóng băng ở nước ngoài.
📌Về chương trình hạt nhân
- Iran tái khẳng định không theo đuổi việc sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân.
- Hai bên sẽ đàm phán về hoạt động làm giàu uranium và nhu cầu phát triển năng lượng hạt nhân dân sự của Tehran.
- Trong thời gian đàm phán, Iran duy trì hiện trạng chương trình hạt nhân, trong khi Mỹ không áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới.
Mở đường cho đàm phán toàn diện
Theo MOU, Mỹ và Iran có tối đa 60 ngày để đàm phán một thỏa thuận cuối cùng, thời hạn có thể được gia hạn nếu hai bên đồng thuận.
Một cơ chế giám sát chung cũng sẽ được thành lập nhằm theo dõi việc thực thi các cam kết trong giai đoạn chuyển tiếp.
Đáng chú ý, văn kiện quy định thỏa thuận cuối cùng sẽ được đưa lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc dưới dạng một nghị quyết mang tính ràng buộc, qua đó tạo nền tảng pháp lý quốc tế cho tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Washington và Tehran.
Dù vậy, theo Bloomberg, thỏa thuận vẫn đang đối mặt với nhiều nghi ngại tại Quốc hội Mỹ. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham cho biết ông không đồng tình với một số điều khoản và hoài nghi khả năng Nhà Trắng đạt được cam kết đủ rõ ràng từ Iran liên quan đến chương trình hạt nhân./.
Nguồn tham khảo: FT, Bloomberg, CNBC, CNN