Hé lộ thoả thuận sơ bộ Mỹ - Iran
Mỹ và Iran đang tiến gần tới việc ký kết một thỏa thuận hòa bình tạm thời, được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt căng thẳng kéo dài giữa hai nước và mở đường cho vòng đàm phán mới về chương trình hạt nhân của Tehran.
Trong khi nội dung đầy đủ của văn kiện chưa được công bố, nhiều chi tiết quan trọng đã dần được hé lộ. Đáng chú ý, theo The Hill, các nghị sĩ thuộc cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ Mỹ đã bắt đầu yêu cầu được tiếp cận dự thảo thỏa thuận, đồng thời phát tín hiệu có thể phản đối nếu văn kiện cuối cùng không được Quốc hội nước này thông qua.
Theo Bloomberg, thỏa thuận tạm thời sẽ tạo ra khoảng thời gian 60 ngày để Mỹ và Iran tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân cũng như các vấn đề an ninh khu vực.
Nguồn tin của Bloomberg cho biết dự thảo gần như hoàn chỉnh hiện bao gồm một số nội dung đáng chú ý:
📌Mỹ dỡ bỏ một phần lệnh trừng phạt đối với Iran;
📌Cho phép Tehran nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ ngay sau khi thỏa thuận có hiệu lực;
📌Cung cấp các ưu đãi tài chính trong giai đoạn tiếp theo nhằm khuyến khích Iran tuân thủ cam kết;
📌Giải phóng hàng chục tỷ USD tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài;
📌Thành lập quỹ tái thiết và phát triển kinh tế Iran có quy mô lên tới 300 tỷ USD với sự tham gia của Mỹ và các đối tác Trung Đông.
Thông tin về quỹ 300 tỷ USD xuất hiện sau cuộc phỏng vấn của Phó Tổng thống JD Vance với CBS News ngày 15/6. Khi đó, ông Vance ám chỉ Iran có thể được tiếp cận một nguồn vốn tái thiết quy mô lớn nếu thực hiện đầy đủ các điều khoản trong thỏa thuận.
Cũng theo Bloomberg, phía Iran cho biết thỏa thuận sẽ cho phép nước này tiếp cận trở lại các tài sản bị phong tỏa tại nhiều quốc gia, trong đó có Qatar. Dự thảo hiện đề cập đến việc Mỹ sẽ "giải phóng hoàn toàn" các khoản tài sản này, song chưa nêu rõ thời điểm thực hiện.
Ký kết tại Thụy Sĩ ngày 19/6
Theo thông báo của Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ ngày 16/6, lễ ký kết dự kiến diễn ra ngày 19/6 tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock nhìn ra hồ Lucerne.
Một quan chức Mỹ tiết lộ với NBC News rằng toàn văn thỏa thuận có thể được công bố trước lễ ký kết khoảng 2 ngày.
Phó Tổng thống JD Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn Mỹ tham dự sự kiện. Trong khi đó, theo các nguồn tin được NBC News dẫn lại, phía Iran nhiều khả năng sẽ do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đại diện.
Hiện Tổng thống Donald Trump đang tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G7. Phát biểu ngày 16/6, ông cho biết thỏa thuận đã "hoàn tất" và khẳng định văn kiện này sẽ ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, ông Trump đồng thời nhấn mạnh Mỹ sẽ không trực tiếp bồi thường chiến tranh hay đầu tư vào Iran trước khi nước này chứng minh được thiện chí và năng lực thực hiện các cam kết.
Quốc hội Mỹ muốn có quyền phê chuẩn
Theo NBC News, nhiều nghị sĩ thuộc cả hai đảng đang bày tỏ quan ngại về các điều khoản trong thỏa thuận và yêu cầu Nhà Trắng cung cấp đầy đủ văn bản để xem xét.
Các nhà lập pháp cho rằng Quốc hội cần có quyền bỏ phiếu đối với bất kỳ thỏa thuận hạt nhân nào được ký kết với Tehran.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham - đồng minh thân cận của Tổng thống Trump - cho biết ông lo ngại những tuyên bố từ phía Iran đang có sự khác biệt đáng kể so với thông tin mà nhóm đàm phán Mỹ công bố.
Theo đó, ông Graham nhấn mạnh luật pháp Mỹ yêu cầu mọi thỏa thuận hạt nhân với Iran phải được trình Quốc hội xem xét và phê chuẩn trước khi có hiệu lực lâu dài.
Diễn biến này cho thấy dù lễ ký kết có thể diễn ra trong vài ngày tới, thỏa thuận Mỹ - Iran vẫn sẽ phải đối mặt với những tranh luận đáng kể tại Washington trước khi tiến tới một khuôn khổ toàn diện hơn./.
Nguồn tham khảo: Bloomberg, The Hill, NBC News, CBS News
