MBS: Chênh lệch tín dụng - huy động lên 1,4 triệu tỷ đồng, nhóm Big 4 hưởng lợi từ Thông tư 08

CTCP Chứng khoán MB (MBS) nhận định Thông tư 08/2026 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) sẽ tạo thêm dư địa tăng trưởng tín dụng cho nhóm ngân hàng quốc doanh.

MBS ước tính, quy định mới có thể giúp tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của nhóm Big4 giảm khoảng 1,1-1,5%, qua đó mở rộng dư địa cho vay, trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động. 

MBS đánh giá, thanh khoản hệ thống ngân hàng đang chịu sức ép đáng kể khi nhu cầu tín dụng phục hồi mạnh, trong khi tốc độ huy động vốn chưa theo kịp, dù mặt bằng lãi suất huy động đã tăng trở lại từ cuối năm 2025 và tiếp tục nhích lên trong những tháng đầu năm nay.

Tính đến ngày 28/4/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 19,5 triệu tỷ đồng, tăng 4,4% so với đầu năm và tăng 18,26% so với cùng kỳ.

Ở chiều ngược lại, tăng trưởng huy động vẫn chậm hơn đáng kể. Dòng tiền tiếp tục dịch chuyển sang các kênh đầu tư có mức sinh lời hấp dẫn hơn như chứng khoán, bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp.

Diễn biến này khiến khoảng cách giữa tín dụng và huy động ngày càng nới rộng. Nếu tháng 3/2025, chênh lệch giữa tổng tín dụng và tổng huy động ở mức khoảng 1,33 triệu tỷ đồng, tương đương 6,97% dư nợ, thì đến tháng 4/2026 đã tăng lên khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, tương đương 7,22% dư nợ toàn hệ thống.

Theo ước tính của MBS, LDR thuần của 27 ngân hàng niêm yết đến cuối quý 1/2026  100%, tăng 2,3 điểm % so với cuối năm 2025.

Dù chưa vượt ngưỡng 85% theo quy định, MSB đánh giá, mặt bằng LDR hiện tại đã cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước, phản ánh dư địa tăng trưởng tín dụng của hệ thống đang ngày càng phụ thuộc vào khả năng mở rộng nguồn vốn ổn định.

Nhóm Big4 hưởng lợi từ Thông tư 08

Thông tư 08/2026 sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư 22/2019 về các giới hạn, tỷ lệ an toàn trong hoạt động ngân hàng đã chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5.

Theo MBS, đây là động thái hỗ trợ kỹ thuật đáng chú ý trong bối cảnh áp lực thanh khoản gia tăng. Các ngân hàng được phép cộng thêm 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tổng tiền gửi. 

Nhóm phân tích nhận định, thay đổi này sẽ giảm áp lực kỹ thuật cho hệ thống, đặc biệt với các ngân hàng quốc doanh – nơi đang nắm giữ khoảng 99% tổng tiền gửi Kho bạc Nhà nước. Ba ngân hàng quốc doanh niêm yết gồm Vietcombank (VCB), BIDV (BID) và VietinBank (CTG) có thể giảm tỷ lệ LDR khoảng 1,1-1,5%, sau thay đổi chính sách.

Ngoài ra, việc điều chỉnh công thức tính cũng có thể bổ sung thêm dư địa cho vay tương đương khoảng 0,3-0,4% tổng dư nợ tín dụng hiện tại của toàn hệ thống.

Bên cạnh Thông tư 08, từ đầu năm 2026, các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém cũng được giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc. "Chính sách này có thể phần nào giảm áp lực thanh khoản cục bộ và hỗ trợ chi phí vốn, nhưng tác động lên toàn hệ thống được đánh giá là ở mức vừa phải", báo cáo MSB viết.

Lộ trình chuẩn hóa Basel III

Về dài hạn, MBS cho rằng định hướng sửa đổi Thông tư 22 theo hướng tiệm cận chuẩn Basel III là bước đi cần thiết nhằm nâng cao an toàn hệ thống.

Tuy nhiên, do dự thảo bổ sung nhiều yêu cầu mới liên quan đến quản trị vốn và thanh khoản, việc triển khai cần có lộ trình phù hợp để tránh tạo áp lực đột ngột lên các tổ chức tín dụng.

Trong bối cảnh đó, Thông tư 08 được xem là giải pháp chuyển tiếp, giúp giảm áp lực thanh khoản trong ngắn hạn, đồng thời tạo thêm thời gian để hệ thống ngân hàng thích ứng với các chuẩn mực an toàn cao hơn trong giai đoạn tới./.