Indonesia tăng kiểm soát nickel, Trung Quốc cảnh báo 50 tỷ USD vốn FDI bị ảnh hưởng

Indonesia đang đối mặt với sức ép từ Trung Quốc sau hàng loạt thay đổi chính sách đối với ngành nickel. Bắc Kinh cảnh báo các biện pháp mới của Jakarta có thể ảnh hưởng tới khoảng 50 tỷ USD vốn đầu tư, và làm suy yếu vị thế của quốc gia Đông Nam Á trong chuỗi cung ứng kim loại chiến lược toàn cầu.

Theo một bức thư của Đại sứ quán Trung Quốc gửi Bộ Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia ngày 21/4, các quy định mới về cắt giảm hạn ngạch khai thác và áp dụng cơ chế định giá quặng nickel đã khiến chi phí sản xuất nickel dùng cho pin xe điện tăng gần 200%.

Phía Trung Quốc cho rằng mức tăng chi phí này đang đe dọa khả năng vận hành của hầu hết các dự án chế biến nickel phục vụ ngành xe điện tại Indonesia.

Ước tính sơ bộ cho thấy các chính sách mới có thể tác động đến khoảng 30 tỷ USD vốn đầu tư hiện hữu và 20 tỷ USD vốn đầu tư tương lai. Đồng thời, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm nickel của Indonesia có thể giảm khoảng 23 tỷ USD mỗi năm.

Trong những năm qua, các doanh nghiệp Trung Quốc đã đóng vai trò then chốt trong việc đưa Indonesia trở thành cường quốc nickel số một thế giới. Hàng chục tỷ USD đã được rót vào các mỏ khai thác, nhà máy luyện kim, cơ sở sản xuất pin và thậm chí là nhà máy sản xuất xe điện.

Hiện Indonesia kiểm soát hơn 2/3 nguồn cung nickel tinh luyện toàn cầu. Dòng vốn FDI từ Trung Quốc và Hong Kong đạt 18,1 tỷ USD trong năm ngoái và tăng thêm 4,9 tỷ USD trong quý 1/2026.

Dòng vốn FDI của Trung Quốc vào Indonesia giai đoạn 2000–2025 phân loại theo ngành. Kim loại, khoáng sản và vật liệu cơ bản (màu xanh đậm) chiếm tỷ trọng lớn nhất (Đồ hoạ: FInancial Times)

Tuy nhiên, các doanh nghiệp Trung Quốc ngày càng lo ngại trước những thay đổi chính sách tại Indonesia. Chính phủ nước này muốn gia tăng nguồn thu từ tài nguyên thiên nhiên và quyền kiểm soát đối với các ngành chiến lược.

Ngoài việc cắt giảm hạn ngạch khai thác và điều chỉnh giá quặng nickel, Jakarta còn đẩy mạnh các chiến dịch xử lý vi phạm môi trường, dẫn tới việc một số doanh nghiệp khai khoáng bị thu hồi đất hoặc giấy phép hoạt động.

Tháng trước, Tổng thống Prabowo Subianto cũng công bố kế hoạch thành lập cơ quan nhà nước mới để giám sát xuất khẩu than đá, dầu cọ và một số sản phẩm nickel. Cơ chế này sẽ hạn chế việc doanh nghiệp trực tiếp bán hàng cho khách hàng nước ngoài.

Bộ trưởng Năng lượng Indonesia, Bahlil Lahadalia, cho biết chính phủ đã tiếp nhận phản hồi từ phía doanh nghiệp Trung Quốc. Tuy nhiên, ông khẳng định các doanh nghiệp cần tồn tại nhưng Indonesia cũng phải đảm bảo lợi ích và nguồn thu quốc gia./. 

Nguồn tham khảo: Financial Times