IEA: Thị trường sẽ tái cân bằng ngay cả khi Hormuz bị phong tỏa
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thế giới có thể chấm dứt sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz nếu đầu tư khoảng 240 tỷ USD vào các tuyến đường ống thay thế và nguồn cung năng lượng mới.
Trước khi chiến sự Iran nổ ra, khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Sự gián đoạn tại tuyến hàng hải này đã gây ra một trong những cú sốc nguồn cung năng lượng lớn nhất lịch sử.
“Thế giới có thể xoay xở mà không cần eo biển Hormuz. Điều này khó khăn, nhưng có thể thực hiện được”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành IEA, cho biết.
Trong báo cáo Triển vọng Năng lượng Thế giới, IEA ước tính chi phí xây dựng các tuyến đường ống mới vào khoảng 40 tỷ USD, phần còn lại dành cho phát triển các mỏ dầu ở những khu vực khác trên thế giới.
IEA cho biết tuyến đường ống Đông – Tây, cho phép Saudi Arabia chuyển hướng xuất khẩu dầu sang Biển Đỏ, đã giúp nước này tránh thất thu khoảng 60 tỷ USD trong những tháng đầu chiến sự.
Các tuyến đường ống mới tại Saudi Arabia, UAE và Iraq có thể nâng lượng dầu thô vận chuyển không qua Hormuz lên khoảng 15 triệu thùng/ngày.
Kết hợp với nhu cầu tiêu thụ dầu giảm và sản lượng gia tăng ở các khu vực khác, lưu lượng vận chuyển qua Hormuz có thể giảm từ 20 triệu thùng/ngày trước chiến sự xuống còn 2 triệu thùng/ngày vào năm 2035.
Tuy nhiên, Qatar – một trong những nhà sản xuất LNG hàng đầu thế giới – không có tuyến đường xuất khẩu LNG thay thế.
Triển vọng bất định của dầu khí
Theo IEA, các khoản đầu tư nói trên sẽ diễn ra trong bối cảnh triển vọng dầu khí còn nhiều bất định, khi các quốc gia trải qua cuộc khủng hoảng năm nay có thể cắt giảm mạnh nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.
Các nước nhập khẩu dầu khí có thể tăng cường sử dụng nguồn năng lượng trong nước như than đá, điện hạt nhân và năng lượng tái tạo, đồng thời đẩy nhanh quá trình điện khí hóa giao thông và hệ thống sưởi.
Theo kịch bản duy trì các chính sách hiện hành của IEA, nhu cầu dầu mỏ toàn cầu sẽ tăng từ 102 triệu thùng/ngày trong năm 2026 lên 114 triệu thùng/ngày vào năm 2050.
Tuy nhiên, trong kịch bản các quốc gia có phản ứng mạnh mẽ trước cuộc khủng hoảng, nhu cầu dầu mỏ có thể giảm xuống còn 85 triệu thùng/ngày vào năm 2050.
Ông Birol cho rằng các quốc gia sẽ phải cân nhắc giữa việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu và cơ hội tiếp cận nguồn dầu giá rẻ nếu thị trường dư cung sau chiến sự.
Theo đó, LNG là lĩnh vực đối mặt với nhiều rủi ro hơn cả.
Các nhà sản xuất, dẫn đầu là Mỹ và Qatar, đang lên kế hoạch đầu tư hàng trăm tỷ USD để mở rộng công suất trong những thập kỷ tới, với kỳ vọng nhu cầu gia tăng, đặc biệt tại châu Á.
Tuy nhiên, ông Birol nhận thấy các quốc gia châu Á ngày càng lo ngại về sự phụ thuộc vào nguồn khí đốt nước ngoài.
IEA ước tính công suất LNG dư thừa có thể lên tới 260 tỷ m3/năm vào năm 2035, tương đương gần 80% lượng khí đốt tiêu thụ hàng năm của EU, nếu các quốc gia châu Á giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
Sau hai cuộc khủng hoảng khí đốt lớn trong vòng 4 năm, các nước châu Á đang trở nên dè dặt hơn với việc đầu tư xây dựng các cảng nhập khẩu LNG và đường ống mới.
“Nguồn cung LNG sắp tăng mạnh, nhưng câu hỏi đặt ra là liệu có người mua hay không”, ông Birol nói./.
Nguồn tham khảo: Nikkei Asia