Greenland, băng giá, khoáng sản và tên lửa

Việc nước Mỹ ngày càng ưu tiên sử dụng sức mạnh quân sự, cùng với sự nghiêm túc hóa ý tưởng kiểm soát Greenland, phản ánh một sự dịch chuyển chiến lược mang tính cấu trúc trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ–Trung đang bước vào giai đoạn đối đầu căng thẳng hiện nay.

Đây không còn là cạnh tranh thương mại hay công nghệ đơn lẻ, mà là cuộc tranh giành quyền định hình trật tự thế giới, nơi quân sự, tài nguyên, lãnh thổ và chuỗi cung ứng chiến lược gắn chặt với nhau.

Khác với chiến tranh lạnh, cạnh tranh Mỹ–Trung diễn ra trong một thế giới toàn cầu hóa sâu sắc, nơi sức mạnh kinh tế và công nghệ có thể nhanh chóng chuyển hóa thành sức mạnh quân sự.

Trung Quốc vừa là đối thủ địa chính trị, vừa là mắt xích trung tâm của nhiều chuỗi cung ứng chiến lược như đất hiếm, năng lượng tái tạo và công nghiệp quốc phòng. Điều này tạo ra nỗi lo cốt lõi đối với Washington: ưu thế quân sự sẽ trở nên mong manh nếu nền tảng công nghiệp và tài nguyên vẫn phụ thuộc vào đối thủ.

Trong bối cảnh đó, tư duy chiến lược của Mỹ đang chuyển từ quản trị toàn cầu dựa trên luật lệ sang kiểm soát các điểm nút chiến lược bằng sức mạnh. Quân sự không chỉ còn là công cụ răn đe mà trở thành phương tiện để tái cấu trúc không gian địa kinh tế theo hướng giảm thiểu ảnh hưởng của Trung Quốc.

Các hành động quyết liệt của Mỹ, từ Mỹ Latinh đến Bắc Cực, vì thế không nên được hiểu như phản ứng bốc đồng mà như những bước đi có tính toán nhằm xác lập lại vùng ảnh hưởng.

Greenland nổi lên như một mắt xích đặc biệt trong logic này. Về địa lý, hòn đảo nằm trên trục Bắc Cực, nơi các tuyến hàng hải mới và quỹ đạo tên lửa xuyên lục địa ngày càng quyết định cân bằng quân sự tương lai.

Về quân sự, các hệ thống radar và cảnh báo sớm tại đây gắn trực tiếp với khả năng phòng thủ lãnh thổ của Mỹ. Về kinh tế, trữ lượng khoáng sản chiến lược đặc biệt là đất hiếm của Greenland mang ý nghĩa then chốt trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng do Trung Quốc chi phối.

Trong bối cảnh cạnh tranh đại cường, để một không gian như vậy nằm ngoài tầm kiểm soát hoặc rơi vào ảnh hưởng của đối thủ có thể xem là một rủi ro không thể chấp nhận được.

Xu hướng quân sự hóa còn được thúc đẩy bởi cảm giác rằng “ưu thế” của Mỹ đang dần khép lại. Khi Trung Quốc thu hẹp khoảng cách kinh tế, quân sự và công nghệ, giới tinh hoa chiến lược của Mỹ ngày càng tin rằng chỉ có hành động sớm và cứng rắn mới cho phép Washington duy trì khả năng áp đặt luật chơi.

Ngân sách quốc phòng khổng lồ và việc tích hợp trí tuệ nhân tạo vào hoạch định chiến lược càng làm giảm ngưỡng sử dụng vũ lực, khi tốc độ và xác suất chiến thắng được ưu tiên hơn các chi phí dài hạn về chuẩn mực hay uy tín quốc tế.

Vậy nên việc Mỹ ưu tiên sử dụng quân sự và nghiêm túc hóa ý đồ kiểm soát Greenland là biểu hiện của phản ứng chiến lược trước sự trỗi dậy của Trung Quốc và nguy cơ suy giảm vị thế tương đối.

Greenland trong bức tranh này không chỉ là một vùng đất băng giá mà là một quân cờ địa chiến lược then chốt trong cuộc cạnh tranh định hình trật tự thế giới mới, nơi Washington ngày càng tin rằng sức mạnh mới là công cụ cuối cùng và đáng tin cậy nhất để bảo vệ vai trò dẫn dắt của mình. /.