Giao dịch crypto tại Việt Nam: Hơn 8 tỷ USD có thể thuộc diện chịu thuế

Theo báo cáo mới công bố của Chainalysis, tổng giá trị hoạt động tiền mã hóa có khả năng phát sinh nghĩa vụ thuế trên toàn cầu đạt ít nhất 457 tỷ USD trong năm 2025.

Riêng tại Việt Nam, con số này được ước tính ở mức 8,1 tỷ USD, gồm: 1,1 tỷ USD thu nhập, 1,8 tỷ USD lợi nhuận từ giao dịch và 5,2 tỷ USD thanh toán bằng tiền mã hóa.

Với quy mô trên, Việt Nam đứng thứ 15 trong bảng xếp hạng, sau Australia và trên nhiều thị trường khác.

Mỹ dẫn đầu với 112,6 tỷ USD, bỏ xa Đức với 24,1 tỷ USD và Trung Quốc với 21 tỷ USD. Tại Đông Nam Á, Thái Lan ghi nhận 12,5 tỷ USD, Indonesia đạt 10,1 tỷ USD, trong khi Philippines ở mức 6,9 tỷ USD.

Quy mô tương đương 9% thu ngân sách Việt Nam

Đáng chú ý, giá trị hoạt động crypto có thể chịu thuế tại Việt Nam tương đương khoảng 9% tổng thu của Chính phủ trong năm 2025. Tỷ lệ này xếp thứ 6 trong số các quốc gia được Chainalysis thống kê.

Nếu so với mức thâm hụt ngân sách 16,3 tỷ USD, hoạt động crypto nói trên tương đương gần 50%.

Dù vậy, hai tỷ lệ này không đồng nghĩa Việt Nam có thể thu về 8,1 tỷ USD tiền thuế. Đây chỉ là giá trị của các hoạt động kinh tế có khả năng thuộc diện chịu thuế, trước khi tính đến thuế suất, chi phí được khấu trừ, các trường hợp miễn thuế và khả năng thu thuế trên thực tế.

Chainalysis cũng lưu ý con số 457 tỷ USD toàn cầu mới chỉ là mức ước tính tối thiểu. Báo cáo theo dõi hoạt động trên 6 mạng blockchain lớn gồm Bitcoin, Ethereum, Solana, Tron, BNB Smart Chain và Base.

Các giao dịch mua bán, staking hoặc cho vay diễn ra hoàn toàn bên trong sàn tập trung không được ghi nhận đầy đủ trên blockchain. Vì vậy, quy mô thực tế có thể lớn hơn đáng kể.

Quy mô hoạt động crypto có khả năng chịu thuế là khá lớn, nhưng việc xác định và thu thuế trên thực tế không hề đơn giản. Đặc tính xuyên biên giới, giao dịch qua ví cá nhân và các nền tảng phi tập trung khiến một phần lớn dòng tiền nằm ngoài dữ liệu do sàn giao dịch cung cấp.

Đây cũng là lý do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) xây dựng Khung báo cáo tài sản mã hóa (CARF), nhằm tăng khả năng theo dõi giao dịch và hạn chế tình trạng người dùng không kê khai nghĩa vụ thuế.

Theo cơ chế này, các sàn giao dịch tập trung, nhà môi giới và một số đơn vị cung cấp ví phải thu thập thông tin khách hàng, sau đó báo cáo giao dịch cho cơ quan thuế. Dữ liệu này sẽ được chia sẻ giữa các quốc gia tham gia, với đợt trao đổi đầu tiên dự kiến bắt đầu từ năm 2027.

Tuy nhiên, CARF mới chỉ giải quyết được một phần bài toán. Chainalysis ước tính các hoạt động trên blockchain nằm trong phạm vi bao phủ thực tế của cơ chế này chỉ chiếm khoảng 14%.

Khoảng 86% còn lại vẫn có thể nằm ngoài “tầm nhìn” của cơ quan thuế, chủ yếu là giao dịch qua sàn phi tập trung, chuyển tiền ngang hàng, ví tự quản, khai thác, staking, cho vay và thanh toán bằng crypto./.