Giá khí đốt tăng cao, nhu cầu than toàn cầu lập kỷ lục

Giá khí đốt tăng vọt, nắng nóng kéo dài và thủy điện suy yếu đang khiến nhiều nền kinh tế quay lại sử dụng than. Nhu cầu than toàn cầu vì thế được dự báo lập kỷ lục mới trong năm 2026.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo tiêu thụ than toàn cầu năm nay tăng 1,2%, lên 8,94 tỷ tấn – mức cao nhất lịch sử. Con số này đảo ngược nhận định cuối năm ngoái, khi tổ chức trên còn cho rằng nhu cầu than sẽ giảm nhẹ trong năm 2026 và tiếp tục đi xuống đến năm 2030.

Nguyên nhân chính đến từ sự gián đoạn dòng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua eo biển Hormuz. Dù gần như không có than được vận chuyển qua tuyến hàng hải này, lượng LNG sụt giảm đã đẩy giá khí đốt tại nhiều thị trường nhập khẩu lên cao.

Chi phí phát điện bằng khí tăng buộc các quốc gia sở hữu cả nhà máy điện khí và điện than chuyển sang nhiên liệu rẻ hơn. Xu hướng “đổi khí lấy than” đã xuất hiện tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu.

El Niño cũng làm nhu cầu điện cho điều hòa không khí tăng cao, đồng thời kéo giảm sản lượng thủy điện tại một số quốc gia, trong đó có Ấn Độ và Việt Nam. Phần thiếu hụt tiếp tục được bù đắp bằng nhiệt điện than.

Diễn biến này cho thấy một nghịch lý của quá trình chuyển dịch năng lượng. Công suất điện gió và điện mặt trời vẫn tăng nhanh, đủ để kìm hãm tốc độ mở rộng của nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, nguồn điện tái tạo chưa tăng đủ mạnh để đáp ứng toàn bộ phần nhu cầu điện phát sinh, khiến tiêu thụ than chưa thể đi xuống.

Triển vọng năm 2027 sẽ phụ thuộc lớn vào eo biển Hormuz. Nếu tuyến hàng hải được khai thông và dòng LNG phục hồi về mức trước xung đột, nhu cầu than toàn cầu có thể giảm.

Ngược lại, nếu nguồn cung khí tiếp tục bị gián đoạn, IEA cảnh báo than có thể lập thêm một kỷ lục mới trong năm tới./. 

Nguồn tham khảo: Bloomberg, Reuters