Dự trữ ngoại hối Việt Nam còn 88 tỷ USD
Con số chính xác là gần 87,6 tỷ USD tính đến ngày 18/6/2026, thấp hơn đáng kể so với mức kỷ lục hơn 111,8 tỷ USD vào tháng 1/2022, theo số liệu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nêu trong báo cáo tổng kết việc thi hành Nghị định 50/2014/NĐ-CP về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.
Báo cáo này được đính kèm hồ sơ lấy ý kiến dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 50 vừa được NHNN công bố.
Theo NHNN, quy mô dự trữ ngoại hối đã tăng mạnh từ mức 34,3 tỷ USD cuối năm 2014 lên mức đỉnh hơn 111,8 tỷ USD vào tháng 1/2022. Tuy nhiên, đến cuối năm 2022, quy mô này giảm về 86,7 tỷ USD và đến ngày 18/6/2026 ở mức gần 87,6 tỷ USD.
NHNN cho biết sau hơn 10 năm thực hiện, Nghị định 50 đã tạo khuôn khổ pháp lý cho hoạt động quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, song cũng phát sinh một số vướng mắc cần sửa đổi, bổ sung.
Ngân sách phát sinh nhu cầu mua ngoại tệ
Một thay đổi lớn được NHNN chỉ ra là quan hệ ngoại tệ giữa ngân sách nhà nước và dự trữ ngoại hối đã khác so với giai đoạn trước.
Trước đây, nguồn thu ngoại tệ của ngân sách thường lớn hơn nhu cầu chi, nên ngân sách nhiều lần bán ngoại tệ cho NHNN để bổ sung dự trữ ngoại hối. Tuy nhiên, những năm gần đây, nguồn thu ngoại tệ thường không đủ đáp ứng nhu cầu chi, khiến ngân sách phát sinh nhu cầu mua ngoại tệ từ NHNN hoặc từ thị trường để bù đắp thiếu hụt.
Từ thực tế này, dự thảo sửa đổi Điều 11 theo hướng làm rõ cơ chế mua bán ngoại tệ giữa ngân sách nhà nước và dự trữ ngoại hối chính thức.
Theo dự thảo, Bộ Tài chính có trách nhiệm gửi toàn bộ số ngoại tệ của Kho bạc Nhà nước tại NHNN, trừ những loại ngoại tệ mà Kho bạc Nhà nước chưa được mở tài khoản tại NHNN.
Hằng năm, Bộ Tài chính trình Thủ tướng phê duyệt hạn mức ngoại tệ được phép giữ lại để chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, chi trả nợ nước ngoài của Chính phủ và các nhu cầu chi ngoại tệ thường xuyên khác của ngân sách nhà nước. Phần ngoại tệ còn lại sẽ được bán cho NHNN để bổ sung dự trữ ngoại hối chính thức.
Ở chiều ngược lại, nếu Bộ Tài chính không tự cân đối được ngoại tệ từ ngân sách, các quỹ và nguồn ngoại tệ khác do mình quản lý, cơ quan này sẽ mua ngoại tệ từ các tổ chức tín dụng và thông báo cho NHNN. Trường hợp vẫn không cân đối được, Bộ Tài chính phối hợp với NHNN để NHNN bán ngoại tệ cho ngân sách nhà nước.
Vàng không được tính vào nguyên tắc sinh lời
Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo sửa đổi nguyên tắc “sinh lời” của dự trữ ngoại hối chính thức theo hướng không bao gồm thu nhập và chi phí liên quan đến hoạt động đầu tư vàng.
NHNN cho biết khi nắm giữ vàng, cơ quan này không nhận lãi định kỳ như coupon, mà giá trị chủ yếu được thể hiện thông qua đánh giá lại hoặc khi thực hiện bán vàng.
Trong khi đó, các ngân hàng trung ương nắm giữ vàng không đặt nặng mục tiêu lợi nhuận, mà chủ yếu nhằm đa dạng hóa danh mục, phòng ngừa rủi ro, bảo đảm thanh khoản, hỗ trợ đồng bản tệ, ổn định kinh tế và nâng cao vị thế tài chính quốc gia.
Vì vậy, NHNN cho rằng việc áp dụng nguyên tắc sinh lời đối với hoạt động đầu tư vàng trong dự trữ ngoại hối nhà nước là không hợp lý và không khả thi.
Bổ sung quyền chọn ngoại tệ vào công cụ can thiệp
Dự thảo cũng bổ sung quyền chọn ngoại tệ vào hoạt động can thiệp thị trường trong nước. Theo đó, can thiệp thị trường được hiểu là hoạt động mua, bán, hoán đổi, quyền chọn ngoại tệ và vàng, hoặc các hình thức can thiệp khác của NHNN trên thị trường trong nước nhằm mục tiêu chính sách tiền tệ quốc gia.
Theo NHNN, việc bổ sung công cụ quyền chọn nhằm đa dạng hóa hình thức can thiệp, góp phần hỗ trợ ổn định thị trường và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách tiền tệ.
Ngoài ra, dự thảo sửa đổi cơ chế can thiệp theo hướng bỏ quy định NHNN xây dựng cơ chế can thiệp thị trường trong từng thời kỳ. Thay vào đó, Thống đốc NHNN quyết định phương án can thiệp khi cần thiết, trên cơ sở mục tiêu chính sách tiền tệ quốc gia, tình hình thị trường ngoại tệ, thị trường vàng trong nước và thanh khoản đồng Việt Nam./.