Điều gì sẽ xảy ra sau khi UAE rời OPEC?

Từ ngày 1/5, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE) sẽ chính thức rời OPEC và OPEC+, sau gần 60 năm là thành viên.

Là nhà sản xuất lớn thứ ba trong khối, quyết định trên không chỉ làm suy yếu quyền lực của OPEC trên thị trường, mà còn cho phép UAE thoát khỏi các hạn ngạch sản lượng. 

Về lâu dài, sự rời đi của UAE có thể có thể tác động đáng kể lên nguồn cung toàn cầu.

UAE là một trong những trụ cột lớn trong OPEC (Nguồn: AP)

Còn lại gì trong OPEC?

UAE được xem là thành viên có ảnh hưởng lớn thứ hai trong OPEC, chỉ sau Saudi Arabia. Reuters dẫn lời 5 nguồn tin trong OPEC+ cho biết việc UAE rút lui sẽ khiến nỗ lực điều tiết thị trường thông qua điều chỉnh nguồn cung trở nên phức tạp hơn, do khối kiểm soát tỷ trọng sản lượng toàn cầu thấp hơn.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), liên minh này từng kiểm soát khoảng 50% sản lượng dầu toàn cầu vào năm 2025, nhưng việc UAE rời đi sẽ khiến tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 45%.

Việc UAE rời đi có thể làm giảm gần 5% sản lượng dầu của OPEC

Trong khi đó, theo ông Jorge León – Trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, đây là một trong số ít quốc gia, cùng với Saudi Arabia, sở hữu công suất dự phòng đủ lớn để tác động tới giá dầu và ứng phó với các cú sốc nguồn cung.

Công suất dự phòng là phần sản lượng có thể nhanh chóng đưa vào khai thác khi xảy ra khủng hoảng. Saudi Arabia và UAE hiện nắm giữ phần lớn tổng công suất dự phòng toàn cầu, vượt 4 triệu thùng/ngày, qua đó đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong các giai đoạn thị trường biến động.

“Việc UAE rời đi đồng nghĩa với việc một trong những trụ cột chính giúp OPEC điều tiết thị trường không còn”, ông León nhận định, đồng thời cho rằng OPEC sẽ trở nên “yếu hơn về cấu trúc”.

Theo ông David Goldwyn – cựu đặc phái viên kiêm điều phối viên các vấn đề năng lượng quốc tế của Bộ Ngoại giao Mỹ, động thái này cũng được xem là đòn giáng vào Saudi Arabia khi làm suy giảm vai trò điều phối OPEC của nước này. Ông nhận định: Dù Saudi Arabia vẫn có thể tác động đáng kể tới thị trường nhờ công suất dự phòng riêng, “lá bài” của nước này sẽ yếu hơn khi thiếu UAE trong tổ chức.

Chiến lược định sẵn

Thực tế, căng thẳng giữa UAE và Saudi Arabia đã âm ỉ nhiều năm xoay quanh hạn ngạch sản lượng 3,5 triệu thùng/ngày của UAE. Trong khi UAE luôn muốn được nâng hạn ngạch để cho thấy nước này đã mở rộng công suất thông qua chương trình đầu tư 150 tỷ USD.

Bộ trưởng Năng lượng và Cơ sở hạ tầng Al Mazrouei cho biết UAE muốn có thêm dư địa tự chủ trong quyết định sản lượng, không bị ràng buộc bởi các hạn ngạch của OPEC, đồng thời hướng tới mục tiêu nâng công suất lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

Bộ trưởng Năng lượng và Cơ sở hạ tầng Al Mazrouei cho biết UAE muốn nâng công suất lên 5 triệu thùng dầu/ngày

Theo ông Andy Lipow – Chủ tịch Lipow Oil Associates, UAE từ lâu đã không hài lòng với các đợt cắt giảm sản lượng do Saudi Arabia dẫn dắt nhằm hỗ trợ giá dầu, trong khi Iraq và Nga – thành viên OPEC+ – thường xuyên vượt hạn ngạch.

“Trong nhiều năm, UAE tìm cách thương mại hóa các khoản đầu tư mở rộng công suất”, bà Helima Croft từ RBC Capital Markets nhận định. Tuy nhiên, xung đột Trung Đông đã làm chậm kế hoạch này khi các cơ sở sản xuất của UAE bị hư hại bởi máy bay không người lái và tên lửa.

Theo IEA, cuộc chiến đã gây ra sự gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu lớn nhất từng ghi nhận tính theo sản lượng dầu bị ảnh hưởng mỗi ngày. Xung đột cũng làm lộ rõ những bất đồng giữa các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm cả giữa UAE và Saudi Arabia.

Tin đồn về việc UAE rời OPEC+ đã xuất hiện từ nhiều năm trước trong bối cảnh quan hệ với Saudi Arabia xấu đi do bất đồng tại Sudan, Somalia và Yemen, cũng như việc UAE ngày càng xích lại gần Mỹ và Israel.

Tương lai cho thị trường năng lượng toàn cầu

Quyết định rời OPEC của UAE diễn ra sau nhiều tuần phải hứng chịu các cuộc tấn công trả đũa của Iran – cũng là thành viên OPEC. Các cuộc tấn công của Tehran nhằm vào hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã làm gián đoạn xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của quốc gia này.

Tuy vậy, UAE không quy kết việc rời OPEC là do xung đột. Bộ trưởng Năng lượng Suhail Al Mazrouei cho biết rằng thời điểm đưa ra quyết định được lựa chọn nhằm hạn chế tối đa tác động tới các nhà sản xuất khác trong khối.

Theo ông Goldwyn, trong bối cảnh eo biển Hormuz đang bị phong tỏa, việc UAE rời OPEC khó có tác động đáng kể tới thị trường trong vòng một năm tới. Thực tế, giá dầu tương lai gần như không phản ứng với thông tin này khi được công bố hôm 28/4.

Tuy nhiên, về dài hạn, động thái này có thể gây áp lực giảm giá. Nguyên nhân là sự rạn nứt trong tính gắn kết giữa các nhà sản xuất – yếu tố cần thiết để giữ giá dầu không giảm sâu khi nguồn cung dư thừa.

Ông Lipow dự báo khi xung đột giữa Mỹ và Iran kết thúc và eo biển Hormuz được mở lại, UAE có thể sẽ khai thác tối đa sản lượng, tận dụng toàn bộ công suất dự phòng đang nắm giữ. Về dài hạn, thị trường có thể thiếu đi khả năng “đỡ giá” của Saudi Arabia nếu nhu cầu yếu và nguồn cung dư thừa lớn, ông Goldwyn nhận định.

“Quyết định này làm gia tăng đáng kể rủi ro biến động giá dầu. Tuy nhiên, khi điều kiện thị trường đòi hỏi sự hợp tác, việc UAE rời OPEC không có nghĩa là nước này không thể tiếp tục phối hợp với tổ chức”, ông nói.

Nguồn tham khảo: CNBC, Reuters, AP